Aquathermie, thermische energie uit oppervlakte-, afval- en drinkwater, wint in de warmtetransitie steeds meer terrein. Het Netwerk Aquathermie voorziet dat in 2030 meer dan 200.000 woningen worden verwarmd en gekoeld met aquathermie. “We moeten nog een paar stappen zetten, maar dan gaat het echt wel lopen. Dan wordt een belangrijk deel van de warmtetransitie ingevuld met aquathermie”, zei Erik Kraaij, programmamanager Netwerk Aquathermie, gisteren op het NAT Festival ‘Aquathermie stroomt door’.

Op de bijeenkomst werden de opbrengst van de Green Deal Aquathermie (2019-2021) en de ambities voor de toekomst gedeeld. Het netwerk, met het Netwerkbureau Aquathermie als uitvoeringsorganisatie, is na de ondertekening van de green deal in mei 2019 flink gegroeid. Bij de aftrap conformeerden zich 22 partijen aan het doel om mogelijkheden van aquathermie in kaart te brengen om zo een versnelling te brengen in de warmtetransitie.

Inmiddels doen 60 partijen mee aan het project, dat na afronding van de green deal vorig jaar begonnen is aan een nieuwe fase met het programma 'Aquathermie stroomt door', dit met de ambitie om de toepassing van themische energie uit water verder uit te bouwen.

Programmaplan
Er zijn al meer dan 80 gerealiseerde projecten met aquathermie bekend. En op 100 locaties in Nederland worden de mogelijkheden aquathermie toe te passen onderzocht, schetste programmamanager Kraaij. Met deze ontwikkeling kan de toepassing van thermische energie uit water doorstromen naar 200.000 woningen in 2030, aldus Kraaij. "Het programmaplan hiervoor is in ontwikkeling."

Sandor Gaastra, directeur-generaal Klimaat en Energie van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, noemde 200.000 een ‘indrukwekkend aantal’. “Als we in 2030 op anderhalf miljoen verduurzaamde woningen moeten zitten, dan is 200.000 een serieus aantal. Maar dan moet er nog wel wat gebeuren.”

Ook Kraaij sprak over te nemen hobbels voor versnelling en opschaling. Zo moet er meer duidelijkheid komen over kennisvragen als de ecologische impact van aquathermie op (oppervlakte)water. Het betrekken van meer marktpartijen bij aquathermie vraagt tevens aandacht, zoals ook moet worden ingezet op het informeren van gemeenten over de mogelijkheden van thermische energie uit water, zodat ze de inzet van aquathermie zorgvuldig kunnen afwegen tegen andere toepassingen in de warmtetransitie.

Schema aquathermie stroomt door loep Schema van het programma 'Aquathermie stroomt door'

SDE++
Gaastra wees erop dat er in de subsidieregeling SDE++ meer plek wordt ingeruimd voor warmteopties, waaronder aquathermie. “Dat lukt dit jaar nog niet helemaal, maar dat gaat zeker vanaf volgend jaar wel gebeuren. Ik ben ook blij dat er uit het Nationaal Groeifonds fors wat geld komt voor verdere innovatie van warmteopties, zoals aquathermie."

"Maar daarmee zijn we er nog niet, want aquathermie is een bron en om de warmte bij de huizen te krijgen moet je netwerken hebben. Daar heb je een nieuwe warmtewet voor nodig. Op het departement wordt daar aan gewerkt en ik hoop dat we dit jaar met de nieuwe warmtewet naar de Kamer kunnen, zodat we de governance over de hele keten goed geregeld hebben.”

Kansrijke optie
Met de groeiende belangstelling voor thermische energie uit water, heeft de toepassing in enkele jaren flink aan belang gewonnen in de aanpak van de warmtetransitie. Aquathermie is gegroeid van onbekende bron naar kansrijke optie, stelt het netwerk. Meindert Smallenbroek sprak in zijn rol als voorzitter van de Stuurgroep Aquathermie over ‘een groot succes’, zeker als in ogenschouw wordt genomen dat TEO, TEA en TED enkele jaren geleden nog grote onbekenden waren, ook aan de zogeheten klimaattafels waar gesproken werd over het in juni 2019 gesloten Klimaatakkoord.

Smallenbroek, die toen nog niet was aangesteld als algemeen directeur van de Unie van Waterschappen, zat aan één van de tafels (‘bebouwde omgeving’) en herinnerde zich hoe er werd gedacht over aquathermie: “De vertegenwoordiger van de waterschappen benadrukte voortdurend hoe belangrijk aquathermie was. Ik weet nog dat mensen aan tafel in eerste instantie zeiden: wat is dit? En dat er ook wat gniffelend over werd gedaan. Maar toen we het akkoord moesten maken, is gezegd: we kunnen niets uitsluiten, we gaan hiermee aan de slag. En dat werd ook ingegeven door de ervaring dat als je iets aan waterschappen overlaat er echt actie wordt ondernomen. (...) Het is nu een groot succes. En in dit ‘zwaan kleef aan verhaal’ doen ook steeds meer marktpartijen mee. Daar word ik nog het meest vrolijk van.”

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Zijn waterschappen nog wel van deze tijd?
Interessant artikel van Stephan Kuks over de toekomst van de waterschappen. Zelf vraag ik mij af of de waterschappen wel in staat zijn om antwoord te geven op de grote maatschappelijke vragen, die ook hij noemt. Hij zegt: "Nu wordt het tijd dat waterschappen duidelijk maken dat er vanuit water en bodem grenzen zijn, en dat de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van Nederland hierop moeten worden aangepast.” Dat lijkt op het oog een logische uitspraak, maar de grote vraag is of het huidige waterschap deze vraag wel inhoud kan geven. En niet vanwege dat het waterschap niet deskundig zou zijn, maar meer vanwege de samenstelling van het bestuur en dat het mandaat op de genoemde onderwerpen zeer beperkt is.
En natuurlijk, prachtig als Kuks vindt dat de waterschappen duidelijk stelling moeten nemen in het maatschappelijk debat over de toekomst van ons land, maar welke stelling dan? Het belang van de boeren? Het belang van de natuur? Het belang van woningbouw? Deze discussie hoort in eerste instantie thuis op het allerhoogste politieke niveau. Daar heeft men het de afgelopen decennia lelijk laten liggen, maar dat betekent niet dat nu het waterschap aan bod is. En natuurlijk voor het waterbeheer zijn de waterschappen de ogen en de oren van de samenleving. De waterschappen zijn bij uitstek degenen die van onderop knelpunten en ideeën kunnen aandragen om het beleid op provinciaal en nationaal niveau effectief vorm te geven. Maar ik moet er niet aan denken dat de waterschappen dat in die breedheid zelf zouden moeten gaan oppakken.
En om dan ook maar tegelijk tegen een heilig huis aan te schoppen, we zouden ons zelfs kunnen afvragen of waterschappen en het functioneren ervan nog wel van deze tijd is. Zeker als het gaat om ruimtelijke ordening en klimaat heeften provinciaal bestuur veel meer mandaat en dus veel meer slagkracht. Wat mij betreft zou het waterbeheer zo overgeheveld kunnen worden naar de provincie en zouden waterschappen omgevormd kunnen worden tot uitvoeringsorganisaties die het dagelijks waterbeheer doen. De RWZI’s zouden nutsbedrijf kunnen worden. Zeker zij zouden daarmee grote stappen kunnen maken in de efficiency van de waterzuivering.
Wat bedoel ik daarmee? In de afgelopen 10 tot 20 jaar zijn de RWZI ’s zich steeds meer gaan toeleggen op terugwinning van grondstoffen(fosfaat, cellulose, biogas, etc). Maar een grote doorbaak met substantieel resultaat heb ik tot nu toe niet echt gezien, misschien met uitzondering van een aantal initiatieven, zoals Waterstromen. Het succes van een goede afzet van reststromen wordt bepaald door kwantiteit en kwaliteit.
Eind vorige eeuw werd in de autobranche de organisatie Autorecycling Nederland opgericht. Ik was daarbij betrokken. Doel was om een hoger hergebruik te realiseren bij demontage van auto’s. Voor het ophalen een paar rubber strips per bedrijf was namelijk nooit veel belangstelling vanwege de geringe baten. Maar als je als verwerkingsbedrijf bij alle autodemontagebedrijven rubber kan ophalen, wordt het ineens interessant. Ook voor het autodemontage bedrijf, sommig restafval kreeg ineens een positieve geldwaarde.
Dat kan ook zomaar voor de RWZI’s gelden. Als ze met z’n allen gaan samenwerken en op landelijk niveau collectief contracten gaan afsluiten met afnemers dan kan dat voor beide partijen interessant worden. Bijvoorbeeld voor struviet. Zeker nu de totale gevolgen van kunstmest steeds meer onder het vergrootglas komen, zou struviet een geweldige vervanger kunnen zijn.
En een centrale organisatie, zoals ARN bij de autosector heeft nog meer voordelen. Je kunt een veel directere samenwerking met partijen als Wetsus en KWR tot stand brengen, waarbij uit een deel van de opbrengsten van de restproducten onderzoek gefinancierd kan worden om nog effectiever en efficiënter te worden met de terugwinning. Je zou dan ook kunnen kijken in hoeverre je samenwerkingen zou kunnen aangaan met bedrijven, die nu hun afvalwater moeten voorzuiveren. Bij Waterstromen werd zo’n samenwerking al tot stand gebracht met een voedselproducent en een leerlooier.
En als het echt succesvol zou worden, zou het zelfs kunnen leiden tot lagere belastingen(verontreinigingsheffing). Wat mij betreft is er wel één belangrijke voorwaarde aan verbonden, namelijk dat het zuiveren van communaal afvalwater altijd een publieke aangelegenheid blijft.
Klinkt goed! Maar waarom wordt dit niet bij alle waterschappen ingevoerd? Dan ontstaan er meer mogelijkheden tegen lagere prijzen.
Afsluiten van de Nieuwe Waterweg met zeesluizen (Plan Spaargaren) zal de riviersedimentstroom naar het zuidwesten voeren. Daar is behoefte aan sediment. Het baggeren in de binnengelegen (oude) Rotterdamse havens wordt daardoor tot een minimum beperkt. Zeewaartse afhandeling van schepen (containertransferia) op de Maasvlakten maken tevens dat de Nieuwe Waterweg mag verondiepen. Binnenvaartschepen hebben immers een geringe diepgang. Bovendien wordt het rivierpeil dankzij zeesluizen meer beheersbaar.

Wil Borm
Adviesgroep Borm & Huijgens - integraal waterbeheer
Interessant artikel en mooi initiatief.. wel jammer dat er meerdere keren over waterpomp gesproken wordt terwijl het warmtepomp is.
Redactie: dank, is gecorrigeerd.
Energetisch mooi maar hoe worden de kosten binnen de perken gehouden, zodat de “gewone” burger het nog kan betalen? Hoe bedrijfszeker is de installatie en het net?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!