Zo’n 42 procent van het Nederlands landbouwareaal is aangewezen als met nutriënten verontreinigd gebied. Dat percentage zal nog toenemen als de gebieden op 1 januari 2024 definitief worden vastgesteld. Dat blijkt uit de brief die landbouwminister Piet Adema naar de Tweede Kamer heeft gestuurd over de derogatieregeling. Aanvullende verontreinigde gebieden bevinden zich in de werkgebieden van de waterschappen Noord-Hollands Noorderkwartier, Delfland en Brabantse Delta.

De bewindsman reageert in de brief op de kritiek van de Europese Commissie op het tempo waarin Nederland de uitzonderingspositie op de Nitraatrichtlijn (derogatie) afbouwt. Dat gaat naar de zin van Brussel niet snel genoeg, Nederland zou zich niet aan afgesproken deadlines houden. Die kritiek zorgde ervoor dat Adema gisteren (vrijdag) zijn bezoek aan de internationale vakbeurs Grüne Woche in Berlijn afbrak om in de ministerraad de Europese kritiek op het gevoelige derogatiedossier te bespreken.

De uitkomst is dat Adema bakzeil haalt. “Naar aanleiding van de zorgen en de gesprekken daarover met de Europese Commissie, zie ik geen andere optie dan terug te komen op het tijdpad van eerder aangekondigde voornemens”, schrijft hij de Kamerbrief. “Dan heb ik het over het inzaaien van vanggewassen en de invoering van de bufferstroken waarop niet bemest mag worden.”

In de brief kondigt de minister een versnelling van maatregelen aan (aanleg bufferstroken en inzaaien vanggewassen) die in boerenkring al tot verontwaardigde reacties heeft geleid.

Verontreinigde gebieden
Maar de Europese Commissie kijkt ook kritisch naar de aanwijzing van de met nutriënten verontreinigde gebieden (NV-gebieden). In de derogatiebeschikking is opgenomen dat Nederland deze gebieden, waar de derogatie versneld moet worden afgebouwd, aanwijst. Daarbij geldt dat op 1 januari 2024 de gebieden definitief moeten zijn vastgesteld.

Adema moet in de aanwijzing tempo gaan maken. In 2022 zijn gebieden aangewezen, en nu zijn er nieuwe bijgekomen. De minister komt op basis van een advies van de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM) en de KRW-beoordeling van de oppervlaktewaterkwaliteit, op aanvullende verontreinigde gebieden in de waterschappen Noord-Hollands Noorderkwartier, Delfland en Brabantse Delta, zo blijkt uit de Kamerbrief. “Ik kies voor aanwijzing op waterschapsniveau omdat het op dit moment niet mogelijk is om te komen op een afbakening op een lager schaalniveau”, legt Adema uit.

Het resultaat is dat zo’n 42 procent van het Nederlands landbouwareaal is aangewezen als verontreinigd gebied. Voor boeren in deze gebieden gaat het ‘lagere derogatieregime’ gelden, aangevuld met maatregelen voor vanggewasverplichting na maïsteelt en voorwaarden voor scheuren van grasland, schrijft de landbouwminister. Daarmee moet de belasting van het water met nitraat versneld afnemen.

Definitieve aanwijzing
Voor de definitieve aanwijzing per 1 januari 2024 gaat Adema nog verder kijken naar die gebieden waarin sprake is van verontreiniging of het risico op verontreiniging door nitraten en fosfor uit agrarische bronnen. “Die gebieden omvatten alle toestroomgebieden waar de waterkwaliteit gemiddeld of incidenteel niet voldoen of het risico lopen te worden verontreinigd te worden. Dit geldt voor zowel grondwater als voor oppervlaktewater.”

De bewindsman gaat erbij daarbij vanuit dat het areaal ‘verontreinigde gebied’ nog groter wordt dan de 42 procent die nu is aangewezen. “De aanwijzing van de extra NV-gebieden heeft vooral voor melkveehouders in die gebieden directe gevolgen”, schrijft de minister. Deze boeren zullen hun bedrijfsvoering sneller moeten aanpassen.


STAPSGEWIJS AFBOUWEN
De derogatieregeling biedt boeren de mogelijkheid meer mest (lees stikstof) uit te rijden op hun land dan de Europese norm van 170 kg per hectare. De uitzondering werd in de afgelopen decennia periodiek verlengd voor Nederland en enkele andere landen, maar vorig jaar bepaalde de Europese Commissie dat de ontheffing in ons land tot 2026 stapsgewijs moet worden afgebouwd. In verontreinigde gebieden moet dat versneld gebeuren.

De beschikking is vooral een signaal dat verbetering van de waterkwaliteit meer prioriteit moet krijgen in Nederland. Daarmee gaat het niet goed. Nederland gaat de doelen van de Europese Kaderichtlijn Water (KRW) niet halen en een van de oorzaken is de uitspoeling van nitraat. De daling van nitraatconcentraties in uitspoelingswateren stagneert en in sommige regio’s stijgen ze zelfs weer. Dit terwijl de Nitraatrichtlijn bedoeld is om de nitraatuitspoeling uit de landbouw en eutrofiëring van oppervlaktewater door nutriënten uit mest te verminderen en verdere verontreiniging van grondwater met nitraat te voorkomen.


CORRECTIE OP 25/01

Dat de aanwijzing van nieuwe verontreinigde gebieden gebaseerd is op inbreng door waterschappen is niet juist, stelt het Hoogheemraadschap van Delfland. "In de brief wordt weliswaar het gehele grondgebied van Delfland aangewezen als een zogenaamd “nutriënten verontreinigd gebied”: maar voor deze aanwijzing hebben wij geen inbreng geleverd (wij zijn niet geconsulteerd). Deze doet ook geen recht aan de verschillen in deelgebieden en de meerjarige verbetering van de waterkwaliteit in het agrarisch gebied van Delfland."

Een en ander is aangepast in het artikel.

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
People in conversation:
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Gezien de onvermijdelijke zeespiegelstijging als gevolg van opwarming van de aarde en smelten van landijs op Groenland en Antartica kunnen we ervan uitgaan dat het alsmaar ophogen van onze dijken geen blijvende bescherming biedt op de lange termijn. Een tweede kustlijn op 20-25 km in zee, zoals het plan van De Haakse Zeedijk beoogt, is daarom een beter alternatief dan de absurde toekomstplannen van sommige futurologen In Nederland die grote stukken van west-Nederland aan het water willen teruggeven. Op de website "haaksezeedijk.com" is hierover alle informatie te lezen.
Een belangrijk en helder artikel! Goed werk. Wie heeft dit artikel geschreven?
veel waardering, Tom Trouwborst
Het rapport 'Impact of industrial waste water treatment plants on Dutch surface waters and drinking water sources' is verplaatst naar https://www.riwa-maas.org/publicatie/impact-van-industriele-afvalwaterzuiveringsinstallaties-op-nederlands-oppervlaktewater-en-drinkwaterbronnen/
Vorig jaar dus 60 boeren weten te vinden die mogelijk iets willen gaan doen om water proberen vast te houden.
Boeren vindt je weinig in Valkenburg en andere plaatsen waar de Overstromingsramp zo duidelijk sporen achterliet. Dus dan zijn 60 geïnteresseerden nog heel wat.
Ik verbaas mij toch nogal over het feit dat wij in Nederlandje nog altijd de hoop koesteren dat we op basis van vrijwilligheid de enorme uitdagingen zoals de problematiek rond water, geluidsoverlast en woningbouw, om iets te noemen, denken te kunnen aanpakken.
Wordt het niet tijd om "transitie" af te dwingen, zodat er massaal actie kan worden ondernomen ? Ik vind een financieel lokkertje, zoals dat nu wordt aangeboden, echt passé.
Romke van Dieren
Het artikel beschrijft de mate van overschrijding van de concentratienorm voor stikstof (voor oppervlaktewater).
Belangrijk is ook wat de effecten zijn van die stikstofconcentratie op het waterleven.
Deze zijn in het kader van de Kennisimpuls Waterkwaliteit (https://www.stowa.nl/kennisimpuls) beschreven in een publicatie van Deltares, Wageningen Environmental Research, Wageningen Universiteit en B-Ware. Een link naar een nieuwsbericht hierover: https://www.stowa.nl/nieuws/hoge-stikstofbelasting-oppervlaktewateren (met link naar rapport)

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!