Veel jeugdwaterbestuurders hebben vóór hun aantreden vaak geen idee van wat een waterschap doet. Hun leeftijdgenoten evenmin. Daarom willen ze meewerken aan een groter waterbewustzijn en waterschapsbewustzijn onder jongeren en zo de maatschappelijke relevantie van waterschappen versterken, nu en in de toekomst.


door Barbara Schilperoort


DEF kader zomerserie no 7 Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst. Julia Goets (18), jeugdbestuurder waterschap Aa en Maas en landelijk jeugddijkgraaf, Wilhelmine Rambonnet (17), voorzitter jeugdbestuur waterschap Vallei en Veluwe en Bas Peeters (25), voor de VVD lid van het dagelijks bestuur van waterschap De Dommel, doen suggesties hoe waterschappen meer, beter en vaker jongeren bij hun werk kunnen betrekken.


Julia Goets 900 Julia Goets

'ECHT IETS VOOR JOU'

“Dat is echt iets voor jou”, wees vader Goets zijn dochter Julia op de vacature voor jeugdbestuurder bij het waterschap Aa en Maas. “Wat doet een waterschap eigenlijk”, vroeg ze. Want al wonen ze vlak bij een dijk en zag ze een paar keer de uiterwaarden vol stromen, van de taak en rol van het waterschap had ze geen idee. Maar haar belangstelling was gewekt, ze solliciteerde en werd aangenomen. Inmiddels is ze ook voorzitter van het landelijk Jeugdwaterschap. En student watermanagement, want gaandeweg kreeg ze steeds meer interesse in water en het werk van het waterschap.

Julia: “Waterveiligheid, waterbeheer, daar zijn we in Nederland goed in. Toch hebben de meeste mensen geen idee wat er allemaal nodig is voor dat schone water en die droge voeten. Terwijl we daar allemaal aan meebetalen. Ik wil meehelpen om meer bekendheid te geven aan het werk van een waterschap, vooral onder jongeren. Het was bijvoorbeeld mijn idee om als landelijk jeugdwaterschap een eigen nieuwsbrief uit te geven waarin we meer vertellen over ons eigen werk. Die nieuwsbrief verspreiden we ook onder waterschapsbesturen. Omdat zij dat ook niet altijd precies weten.”

Stage
Tijdens haar opleiding liep Julia zelf al een periode stage bij het waterschap. Medestudenten probeert ze enthousiast te maken om dat ook te doen. Maar in de praktijk blijken waterschappen niet altijd makkelijk bereikbaar te zijn. Julia: “Ze reageren soms zo traag dat studenten ondertussen een andere stageplek vinden. Een gemiste kans om jongeren met waterschapswerk te laten kennismaken.” Overigens is waterschap Aa en Maas momenteel wel zelf bezig met het intern regelen van stageplekken.

Waterschappen moeten (nog) meer investeren in het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering, zoals het vasthouden in plaats van afvoeren van water en daaraan veel meer bekendheid geven. “Wij jeugdbestuurders kunnen daarbij helpen. We gaan op werkbezoek bij scholen en verenigingen. Onze eigen vriendengroep, onze eigen klasgenoten vragen we naar hun mening en ideeën over wateronderwerpen. Antwoorden en bevindingen koppelen we weer terug naar ons eigen waterschap. Waterschappen zouden een jongerenpanel kunnen oprichten dat ze bij belangrijke beslissingen naar hun mening vragen. Want het gaat om ónze toekomst!”


 

Wilhelmine Rambonnet 900 Wilhelmine Rambonnet

GROTER WATERBEWUSTZIJN

Het begon op 26 maart 2021. Bij de installatie van Marijn Ornstein als dijkgraaf van waterschap Vallei en Veluwe hield jeugdbestuurder Wilhelmine Rambonnet ‘een dijk van een verhaal’. Diep onder de indruk vroeg de nieuwe dijkgraaf prompt of zij haar adviseur wilde worden. Ornstein: “Na een aantal gesprekken vroeg ik haar wat ze wilde.”

Het antwoord: een eigen bestuur, dat slagvaardig kan werken. “Ik was toen net een jaar jeugdbestuurder binnen het ‘gewone’ waterschapsbestuur, de enige tussen de andere, volwassen bestuursleden,” vertelt Wilhelmine. Vandaar haar pleidooi. “Want met een eigen bestuur kun je meer werk verzetten, taken beter verdelen, je geluid beter laten horen.”

Marijn Ornstein vk 180 Marijn OrnsteinDe dijkgraaf had daar wel oren naar. Vervolgens zijn heel gerichte oproepen verstuurd: naar middelbare scholen, jeugdbewegingen, jongerenafdelingen van politieke partijen, jeugdraden van gemeenten, enzovoort. Mooie brieven kregen ze als antwoord.

Dijkgraaf en jeugdbestuurder voerden samen de sollicitatiegesprekken om een goed beeld te krijgen van de kandidaten. Op 8 september in datzelfde jaar is het jeugdbestuur geïnstalleerd. “In mijn eigen toespraak vroeg ik toen of ook dit bestuur een eigen programma wilde opstellen. Net als het volwassen bestuur doet.”

Wervende brochure
Zodoende ligt er nu een wervende brochure op tafel waarin het zeventallig jeugdbestuur zich presenteert en zijn doelen uitlegt: “Een bestuur dat het waterschap scherp houdt op de thema’s waar het zich mee bezighoudt, zoals water, klimaat, economie en politiek. Dat vanuit een ander perspectief naar die onderwerpen kijkt en de boodschap van het waterschap goed kan én durft te vertalen naar leeftijdsgenoten. En dat bestaat uit jongeren die de wereld een beetje water(schaps)bewuster maken. Dat is het jeugdbestuur van Waterschap Vallei en Veluwe. Dat zijn wij.”

Ornstein licht als voorbeeld van alle goede ideeën er graag één uit. Namelijk om het bestaande havo-vwo-lespakket over water en waterschappen ook in een vmbo-mavo-variant te bewerken. Zodat veel meer leerlingen iets over een waterschap te weten kunnen komen. “In al zijn eenvoud een zinnig voorstel”, waardeert de dijkgraaf. “We hebben al contact opgenomen met het genootschap dat ook het bestaande lessenpakket ontwikkelde.”

Wilhelmine Rambonnet wist tot twee jaar geleden weinig van waterschappen. En dat terwijl ze in Elburg woont, aan de rand van de Veluwe, met bossen, weilanden, water rondom én geïnteresseerd is in groen en duurzaamheid.

Ze werd zich bewust van haar gebrek aan kennis toen het waterschap Vallei en Veluwe vlakbij een klein nieuw natuurgebied ging aanleggen. Daarom reageerde ze op een advertentie voor een vacature als jeugdbestuurslid. Omdat ze wil meewerken aan een groter waterbewustzijn en meer bekendheid van het werk van het waterschap. Vooral onder jongeren.

“Jongeren moeten we er al heel jong van bewust maken dat we zuinig moeten omspringen met water, dat we ons watersysteem goed moeten onderhouden, dat bomen er niet staan voor de sier. Hoe belangrijk het is om rekening te houden met je eigen leefomgeving. Ja, vandaar ons pleidooi om van het bestaande lesprogramma een versie te maken voor andere schoolniveaus. En we willen ook presentaties houden op basisscholen, voor groep 7 en 8.”


 Bas Peeters 900 Bas Peeters

PRIMAIR IDEOLOGISCH

Bas Peeters (25) groeide op met het waterschap De Dommel. Zijn moeder is er inmiddels dertig jaar in dienst, zelf deed hij er al tijdens zijn middelbareschooltijd vakantiewerk dat het waterschap jaarlijks voor de kinderen van werknemers organiseerde. Hij was actief in zijn studievereniging en in de jongerenafdeling van de VVD, de JOVD.

Het verbaast dus niet dat hij in 2018 terecht kwam op de kieslijst voor het waterschap namens de VVD en een jaar later toetrad tot het algemeen bestuur. Afgelopen februari werd hij lid van het dagelijks bestuur, belast met de portefeuille schoon water. Afgestudeerd aan TU Eindhoven, werkte hij als adviseur mobiliteit en water bij een adviesbureau maar is inmiddels fulltime waterschapsbestuurder.

Mismatch
Waarom hij zich zo inzet? “Mijn motivatie is primair ideologisch. Juist de mensen van mijn generatie krijgen te maken met de gevolgen van klimaatverandering. Tegelijkertijd hebben de meesten geen idee van wat een waterschap doet. Er is een mismatch. En daar wil ik iets aan doen. Daarom maak ik voor sociale media allerlei filmpjes over het werk van een waterschap, ga op werkbezoek naar scholen.”

De stikstofopgave, woningbouw, de wateropgave: de strijd om de vierkante meter is groter dan ooit. Daarom moeten waterschappen volgens hem meer stelling nemen, opkomen voor de belangen van water én moet water het ordenend principe zijn bij ruimtelijke ordening.

Peeters: “De droogteproblemen zijn enorm. In ons werkgebied, de hoge Brabantse zandgronden, is geen inlaat van een rivier. Terwijl we zó afhankelijk zijn van regenwater was voorheen alles gericht op het zo snel mogelijk afvoeren van water. De laatste jaren is veel gedaan om meer water vast te houden, onder andere door het laten meanderen van eerder rechtgetrokken beken. In het maatschappelijk debat moeten we de belangen van water borgen. Bijvoorbeeld wanneer gemeenten willen bouwen in een waterbergingsgebied omdat ze de woonbelangen van inwoners boven waterbelangen willen laten gaan. Waterbelangen zijn het algemeen, maatschappelijk belang.”

Circulariteit
Hij denkt verder vooruit. “Er is ook nog een wereld te winnen aan circulariteit. Biogas maken uit rioolslib, groen gas dat we kunnen gebruiken als alternatief voor Russisch gas. Kortgeleden heb ik een demofabriek geopend die bioplastics maakt uit afvalwater en rioolslib. Daarbij zijn meerdere waterschappen betrokken. Zulke berichten wil ik meehelpen verspreiden. Verder uitdragen. Omdat we op die manier een andere invulling kunnen geven aan de maatschappelijke relevantie van waterschappen.”

 

WAT JEUGDBESTUURDERS WILLEN
Een eigen nieuwsbrief om ook waterschapmedewerkers en bestuurders te informeren over wat het landelijk jeugdwaterschap doet. Actief bemiddelen bij stageplekken. Meer investeren in het opvangen van klimaatveranderingen, in innovaties en daarover breed communiceren. Een jongerenpanel opzetten en betrekken bij het vinden van antwoorden op actuele vragen.
Bij elk waterschap een eigen jeugdbestuur aanstellen zodat jongeren en volwassenen echt kunnen samenwerken en elkaar scherp houden. Lespakketten ontwikkelen over water en waterschap voor scholieren op alle niveaus, inclusief basisschoolleerlingen van de groepen 7 en 8.
Hierin moeten waterschappen in de toekomst (meer) investeren. Om zo de belangen van water te borgen. Om zo ook jongeren te betrekken. Deze jonge waterbestuurders helpen er vanuit hun eigen rol zelf graag aan mee.

LEES OOK IN DEZE SERIE 
Omgevingsmanagement als Haarlemmerolie voor grote projecten
Uitdagingen waterschap ook uitdaging voor financiering

Martijn van der Steen (NSOB): 'De toekomst vraagt het lef om radicaal anders te denken’
Digitale transformatie: 'Werk waterschappen verandert fundamenteel'
OR Rivierenland: ‘We moeten van ons eigen eilandje afkomen’
Stefan Kuks: 'De waterschappen moeten duidelijk maken dat er grenzen zijn'

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Lastig dat consequenties van prijsstijgingen per DW-bedrijf steeds anders worden uitgedrukt. Kan dat nog genormaliseerd worden? Bijv. Differentiatie naar en procentuele prijsstijgingen van DW-vastrecht? Dan wordt de interessante vergelijking eenvoudiger. Dank alvast.
Johan Raap Een stout biertje
Heel leuk initiatief, maar helaas is vergeten dat het flesje van statiegeld moet zijn. Natuurlijk brengen wij het allemaal braaf naar de glasbak, maar je moest eens weten hoeveel mensen / jongelui misschien die dat niet doen. Overal vind ik die krengen, met name desperado flesjes en van die twist off flesjes. Vanuit LCIA is al lang bekend dat statiegeld een goede wijze is om te besparen op energie, grondstoffen en water, binnen een straal van (en hier mag ik geen verantwoording nemen) 400 km. Dus mijn stelling is 'geef het goede voorbeeld en blijf bij aankoop weg van statiegeld loze flesjes'. Succes allemaal en proost
Laat ik eerlijk zijn, de afgelopen drie jaar heb ik met vele mensen over dit thema gesproken. En elke keer valt mij 2 dingen op A) veel mensen weten niet echt wat waterschappen zijn en wat ze doen B) als je uitlegt dat het ook een overheidsorganisatie is op nivo van gemeente en met bestuursverkiezingen, dan fronst men de wenkbrauwen eerst, maar dan vindt men het tevens vreemd dat er ook niet-politieke organisaties in meedoen. Dus samengevat, gemiddelde snapt men er niks van maar we hebben wel een mening, over politisering in dit geval. Realiseer aub dat mensen überhaupt komen stemmen op deze functionele overheid omdat het tegenwoordig tegelijkertijd uitgevoerd wordt met de verkiezingen voor de provincies. Maak ik me zorgen, jazeker. Het is functionele overheid dus dat vraagt ook een zekere mate van inhoudelijke kennis van de specifieke taken van de waterschappen. Ik geef dus graag de suggestie om nu echt door te jassen en het waterschap (-sbestuur) op te heffen, de kennis te borgen, het watersysteembeheer onder provincie te zetten (politiek) en het zuiveringsbeheer apart te zetten als nutsbedrijf, zoals bijvoorbeeld de drinkwaterbedrijven, met functioneel toezicht. Alleen dan kan ook de vergunningverlening en handhaving van rwzi’s –en misschien ook wel van riooloverstorten- eindelijk eens zuiver gaan geschieden. Succes.
Het Wetterskip stapt uit het project 'Holwerd aan Zee'. Gevolgd door een lange toelichting dat eigenaarschap (lees: beheer & onderhoud) nog steeds niet zijn geregeld. Maar helemaal onderaan sluit de journalist af met: "Er ligt een positief advies over Holwerd aan Zee en in het eerste kwartaal van volgend jaar zullen provinciale staten, de gemeenteraad en het bestuur van het waterschap zich over de voorstellen buigen." Dus project Holwerd gaat door zonder financiële bijdrage van het Wetterskip? En de bestuurder zegt: “Wij dragen zeker de natuurdoelstellingen uit het project een warm hart toe. Wij staan klaar om advies te geven als dat gevraagd wordt". Hoe zit het nu?
@Hetty AdamsHetty, ik ben het niet met je oneens dat de voorgestelde ingrepen waarschijnlijk zinvol zijn, en waarschijnlijk "no regret". En een fijn klusje voor vrijwilligers om sleuven door het bos te trekken met aan de zijkant een mini-dijkje. Mijn vraag betreft vooral de opzet van het onderzoek. Want als er "bijna nooit" een hoosbui valt, dan voegt zo'n minidijkje ook bijna nooit iets toe. Bij goed onderzoek hoort ook een discussie over de conclusies en aanbevelingen. Anders gaan allerlei clubjes straks "sleuven trekken". Een kans op een hoosbui op een perceel kleiner dan bijv. 5% betekent een kans van 1x in de twintig jaar. Met een spreiding tussen 1 jaar en 80 jaar. Of zoiets. En daarvoor ga je het oude oppervlak van de Veluwe over een grote oppervlakte verstoren?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!