De challenge Klimaatpositief afvalwater zuiveren heeft twee winnaars opgeleverd: Etteke Wypkema en de projectgroep PHA2USE. Zij kwamen met creatieve ideeën om de broeikasemissies op rioolwaterzuiveringsinstallaties aanzienlijk te verminderen. PHA2USE denkt zelfs dat een reductie van 100 procent mogelijk is door PHA-rijke biomassa in plaats van biogas te produceren.

De challenge is de afgelopen anderhalve maand gehouden via het platform Winnovatie. Het was een initiatief van de Energie- & Grondstoffenfabriek (EFGF) en Dutch Biofinery Cluster (DBC). In dit cluster werken bedrijven samen, die zich inzetten voor een circulaire biobased industrie. De uitdaging was: kom met een innovatief idee om het transport en het zuiveren van afvalwater klimaatneutraal of het liefst klimaatpositief te krijgen.

Volgens de jury zijn Wypkema en PHA2USE daarin het best geslaagd. Zij ontvingen ieder een prijs van 1.000 euro plus een bedrag van 4.000 euro om het eigen idee verder uit te werken. De prijzen zijn afgelopen vrijdag uitgereikt tijdens het webinar Klimaatpositieve waterzuivering van de toekomst van de Energie- & Grondstoffenfabriek.

Vooral ideeën uit hoek van waterschappen
Er waren twaalf inzendingen die vooral uit de hoek van waterschappen kwamen. “Eerlijk gezegd hadden we gehoopt op meer”, vertelt Annelies Balkema, een van de trekkers van de challenge en voorzitter van de werkgroep Maaisel van de EFGF. “Er waren nauwelijks inzendingen uit andere sectoren en ook zijn er geen ideeën uit het buitenland gekomen, waar we wel naar streefden.”

Annelies BalkemaAnnelies Balkema

De organisatoren kunnen niet precies de vinger leggen op waaraan het ligt. “Een van de redenen voor het wat tegenvallende aantal kan zijn dat het een vrij ingewikkelde challenge was, vergeleken met andere challenges op Winnovatie. Maar in het algemeen zijn we erg tevreden over de challenge. Deze heeft ons netwerk vergroot en veel aandacht gegenereerd voor klimaatpositieve waterzuivering.”

Veel variatie bij inzendingen
Bij de inzendingen was er veel variatie wat betreft inhoud en uitwerking. De ideeën gaan onder meer over afvangen van CO2, procesoptimalisatie, productie van algen voor inzet in bouwmaterialen, zuivering met planten en duurzame energie, besparen van water en transitie naar een mix van centrale en decentrale oplossingen.

Balkema: “Sommige ideeën zijn al behoorlijk uitgewerkt met rapporten en filmpjes, bij andere gaat het nog om een eerste gedachte. Er was een heel goede jury die ook discussieerde over haalbaarheid. De winnaars scoorden vanwege de positieve impact op de klimaataanpak, maar ook vanwege de brongerichte aanpak. Hun ideeën gaan verder dan het optimaliseren van bestaande processen en zijn mooi uitgewerkt.”

De jury stond onder leiding van Dirk-Siert Schoonman (bestuurslid van de Unie van Waterschappen en dijkgraaf van Waterschap Drents Overijsselse Delta) en bestond verder nog uit een aantal professoren en experts: Jappe de Best, Cees Buisman, Merle de Kreuk, Arjen van Nieuwenhuijzen, Anouk van der Poll, Willem Sederel en Annita Westenbroek. Zij waren het al snel eens over de winnaars van de twee hoofdprijzen, maar kwamen er bij de creativiteitsprijs niet uit. De jury bewaart deze prijs nu voor de volgende challenge om dan de deelnemers te stimuleren met erg inspirerende en verrassende ideeën te komen.

Goede klimaatvoetafdruk door circulaire toepassing
PHA2USE is een samenwerkingsverband van vijf waterschappen (Brabantse Delta, De Dommel, Hollandse Delta, Scheldestromen en Wetterskip Fryslân), bedrijf Paques Biomaterials, kenniscentrum STOWA en afvalverwerkingsbedrijf HVC. Dit consortium richt zich op het produceren van bioplastic (biomassa dat rijk is aan polyhydroxyalkanoaat, PHA) in plaats van biogas.

Hierdoor worden emissies van koolstofdioxide, methaan en lachgas vermeden. PHA2USE heeft het over een vermindering met 65 procent van de uitstoot van broeikasgassen op een rioolwaterzuiveringsinstallatie. Dit wordt 85 procent als de verminderde CO2-emissie van het product erbij wordt opgeteld. De reductie kan volgens PHA2USE mogelijk zelfs oplopen naar 100 procent als het product slim wordt toegepast, bijvoorbeeld als coating voor meststof.

Volgens het jury-oordeel is het mooi dat de productie van bioplastic naast de circulaire toepassing ook een goede klimaatvoetafdruk oplevert. Anders kijken naar innovaties levert zo een win-win op. De reductie van broeikasgasemissies, zeker die van 100 procent, moet wel met berekeningen worden onderbouwd. “De juryleden waren verrast door dit idee”, licht Balkema toe. “Het is leuk om te zien dat circulariteit misschien wel wordt aangedreven door klimaat. Dat laatste kan een motor zijn om een innovatie verder te helpen.”

Vermijden van methaanemissie vanuit influent
Etteke Wypkema, innovatiemanager bij waterschap Brabantse Delta, deed op persoonlijke titel mee. Haar idee is om met behulp van riothermie de methaanemissie vanuit het influent bij rwzi’s te vermijden. Ze stelt voor om bij rioolpersgemalen een koppeling te maken met geothermie en een warmtenet. Volgens de jury gaat het om een slim idee met een grote impact dat goed toepasbaar is in de industrie. Het past bij de goede warmwaternetten in Nederland en draagt bij aan de gewenste gasbesparing.

“Dit idee spreekt directeur Annita Westenbroek van DBC erg aan”, zegt Balkema. “De industrie focust sterk op het terugdringen van het gebruik van gas en daarbij is veel te halen met het concept van Wypkema dat zich richt op terugwinning van warmte. Zij wil dit uitwerken voor het persstation Bergen op Zoom van Brabantse Delta. Samen met Westenbroek gaan we het vervolgtraject vormgeven.”

Andere vorm voor challenges in 2022
De challenge maakt deel uit een reeks van vier van de EFGF, waarvan er in 2022 nog twee volgen: Nooit meer ziek (hoe kun je afvalwater gebruiken als preventief instrument in de gezondheidszorg?) en Garden of Eden (hoe kun je een afvalwaterzuiveringsinstallatie zo groen maken dat het een fijne plek voor mensen is om samen te komen?). Balkema: “We willen deze uitdagingen wel wat anders insteken om een groter aantal inzendingen te krijgen. De nadruk komt meer te liggen op het opbouwen van contacten buiten ons netwerk.”

De bedoeling is om samen met nieuwe partners de vorm van de volgende challenges te bepalen. “We denken bijvoorbeeld aan het opnemen van een challenge in lesprogramma’s van universiteiten en hogescholen. Maar ook het twee dagen bijeenbrengen van experts is een mogelijke vorm.”

 

MEER INFORMATIE
Bericht EFGF over prijswinnaars 
Overzicht van inzendingen
Video webinar op 26 november
H2O Actueel: start van challenge 

In december verschijnt een boekje over de challenge. Dat kan op de site van EFGF worden gedownload. 

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Lastig dat consequenties van prijsstijgingen per DW-bedrijf steeds anders worden uitgedrukt. Kan dat nog genormaliseerd worden? Bijv. Differentiatie naar en procentuele prijsstijgingen van DW-vastrecht? Dan wordt de interessante vergelijking eenvoudiger. Dank alvast.
Johan Raap Een stout biertje
Heel leuk initiatief, maar helaas is vergeten dat het flesje van statiegeld moet zijn. Natuurlijk brengen wij het allemaal braaf naar de glasbak, maar je moest eens weten hoeveel mensen / jongelui misschien die dat niet doen. Overal vind ik die krengen, met name desperado flesjes en van die twist off flesjes. Vanuit LCIA is al lang bekend dat statiegeld een goede wijze is om te besparen op energie, grondstoffen en water, binnen een straal van (en hier mag ik geen verantwoording nemen) 400 km. Dus mijn stelling is 'geef het goede voorbeeld en blijf bij aankoop weg van statiegeld loze flesjes'. Succes allemaal en proost
Laat ik eerlijk zijn, de afgelopen drie jaar heb ik met vele mensen over dit thema gesproken. En elke keer valt mij 2 dingen op A) veel mensen weten niet echt wat waterschappen zijn en wat ze doen B) als je uitlegt dat het ook een overheidsorganisatie is op nivo van gemeente en met bestuursverkiezingen, dan fronst men de wenkbrauwen eerst, maar dan vindt men het tevens vreemd dat er ook niet-politieke organisaties in meedoen. Dus samengevat, gemiddelde snapt men er niks van maar we hebben wel een mening, over politisering in dit geval. Realiseer aub dat mensen überhaupt komen stemmen op deze functionele overheid omdat het tegenwoordig tegelijkertijd uitgevoerd wordt met de verkiezingen voor de provincies. Maak ik me zorgen, jazeker. Het is functionele overheid dus dat vraagt ook een zekere mate van inhoudelijke kennis van de specifieke taken van de waterschappen. Ik geef dus graag de suggestie om nu echt door te jassen en het waterschap (-sbestuur) op te heffen, de kennis te borgen, het watersysteembeheer onder provincie te zetten (politiek) en het zuiveringsbeheer apart te zetten als nutsbedrijf, zoals bijvoorbeeld de drinkwaterbedrijven, met functioneel toezicht. Alleen dan kan ook de vergunningverlening en handhaving van rwzi’s –en misschien ook wel van riooloverstorten- eindelijk eens zuiver gaan geschieden. Succes.
Het Wetterskip stapt uit het project 'Holwerd aan Zee'. Gevolgd door een lange toelichting dat eigenaarschap (lees: beheer & onderhoud) nog steeds niet zijn geregeld. Maar helemaal onderaan sluit de journalist af met: "Er ligt een positief advies over Holwerd aan Zee en in het eerste kwartaal van volgend jaar zullen provinciale staten, de gemeenteraad en het bestuur van het waterschap zich over de voorstellen buigen." Dus project Holwerd gaat door zonder financiële bijdrage van het Wetterskip? En de bestuurder zegt: “Wij dragen zeker de natuurdoelstellingen uit het project een warm hart toe. Wij staan klaar om advies te geven als dat gevraagd wordt". Hoe zit het nu?
@Hetty AdamsHetty, ik ben het niet met je oneens dat de voorgestelde ingrepen waarschijnlijk zinvol zijn, en waarschijnlijk "no regret". En een fijn klusje voor vrijwilligers om sleuven door het bos te trekken met aan de zijkant een mini-dijkje. Mijn vraag betreft vooral de opzet van het onderzoek. Want als er "bijna nooit" een hoosbui valt, dan voegt zo'n minidijkje ook bijna nooit iets toe. Bij goed onderzoek hoort ook een discussie over de conclusies en aanbevelingen. Anders gaan allerlei clubjes straks "sleuven trekken". Een kans op een hoosbui op een perceel kleiner dan bijv. 5% betekent een kans van 1x in de twintig jaar. Met een spreiding tussen 1 jaar en 80 jaar. Of zoiets. En daarvoor ga je het oude oppervlak van de Veluwe over een grote oppervlakte verstoren?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!