0
0
0
s2smodern

De macrofauna in beken heeft een flinke knauw gekregen door de droge zomer van 2018. Vooral in beken met een hoge ecologische waterkwaliteit zijn populaties van kwetsbare soorten verdwenen en nadien niet teruggekeerd. Dit blijkt uit onderzoek van Wageningen Environmental Research en acht waterschappen.

Kleine diertjes spelen een voorname rol in het ecosysteem van beken. Zij ruimen organisch afval zoals bladeren op en zijn voor vissen en vogels onmisbaar voedsel. Verder zijn ze gevoelig voor een slechte waterkwaliteit. De macrofauna is daarom een maatstaf in de Kaderrichtlijn Water om de ecologische toestand te beoordelen.

Ralf VerdonschotRalf Verdonschot

De droogte van twee jaar geleden blijkt een aanzienlijke negatieve invloed op deze diertjes te hebben gehad, vertelt Ralf Verdonschot, senior-onderzoeker zoetwaterecosystemen bij Wageningen Environmental Research (onderdeel van Wageningen University & Research). “De hardste klappen vielen in de mooiste beken die droogvielen. Daarin waren de levensgemeenschappen voorafgaand aan de droogte het best ontwikkeld.”

Bijzondere soorten verdwenen
Wageningen Environmental Research heeft hiernaar de afgelopen twee jaar onderzoek gedaan samen met acht waterschappen uit het zuiden en oosten: Aa en Maas, Brabantse Delta, De Dommel, Limburg, Rijn en IJssel, Vallei en Veluwe, Hunze en Aa’s en Vechtstromen. Zij hebben meetresultaten in het kader van de routinematige monitoring van vóór de droge zomer van 2018 vergeleken met de resultaten van speciale metingen na deze zomer. “Juist de bijzondere soorten kokerjuffers en haften zagen we niet meer”, zegt Verdonschot.

'Net als in 1976 lijken veel populaties uitgestorven'

Veel van deze soorten zijn relatief zeldzaam in Nederland en komen slechts lokaal in beken voor, legt hij uit. “Wanneer zij uit beken verdwijnen, komen ze niet zomaar terug. De afstand die de diertjes moeten afleggen om plekken opnieuw te bezetten, is vaak erg groot en eigenlijk onoverbrugbaar geworden door veranderingen in het watersysteem en het landschap eromheen. Om dezelfde reden zijn tijdens de extreme droogte van 1976 veel populaties uitgestorven. Het lijkt erop dat nu hetzelfde is gebeurd.”

Heel watersysteem gevoelig voor droogte
De kaalslag komt voor Verdonschot niet als een verrassing. “Niet alleen is macrofauna kwetsbaar voor droogte, maar het hele watersysteem is hiervoor erg gevoelig geworden. Omdat het systeem nu is ingericht op het snel afvoeren van water in combinatie met grootschalige onttrekking van grondwater, kon je wachten op een forse negatieve impact op de macrofauna in een periode van aanhoudende droogte.”

De Wageningse onderzoeker pleit daarom voor het vasthouden van water waar het valt. Hiervoor zijn grootschalige ingrepen in het landschap nodig. “Wil je wat voor elkaar krijgen, dan moet je niet meer op de schaal van trajecten kijken maar op de schaal van hele stroomgebieden of delen ervan. Ik ben nu aan het onderzoeken wat daarvoor de mogelijkheden zijn.”

Het draait allemaal om ruimte, aldus Verdonschot. “Er moeten meer plekken zijn waar water wordt vastgehouden en langzaam wordt afgegeven aan het systeem. Dus eigenlijk terug naar de situatie zoals die vroeger van nature aanwezig was.”

Stromend water nodig
Om de sponswerking te herstellen, lopen er momenteel op een aantal plekken initiatieven voor de ontwikkeling van moerasbeken en doorstroommoerassen. Hieraan werkt Wageningen Environmental Research mee. “Deze oplossingen hebben ten opzichte van het plaatsen of opzetten van stuwtjes als voordeel dat het water blijft stromen. Dat is belangrijk voor de macrofauna van beken, want veel soorten kunnen niet overleven in stilstaand water.”

Dit betekent niet dat kleinschalige maatregelen geen zin hebben. Volgens Verdonschot is de vorm van het beeksysteem van belang. “Er moet voldoende variatie in een beektraject zijn, zoals een goede afwisseling van diepere en ondiepere delen en voldoende schuilplekken met hout voor de diertjes. Ook is schaduw belangrijk om verdamping te dempen. Maar alleen grootschalige maatregelen zetten echt zoden aan de dijk.”

 

MEER INFORMATIE
Bericht WUR over de onderzoeksresultaten

H2O-vakartikel (juni 2020) van o.a. Ralf Verdonschot
H2O-artikel over crisis onder water

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

Laatste reacties op onze artikelen

I.p.v. verbieden simpele oplossingen stimuleren. Hier een suggestie.
Bij 2 toiletten in huis gebruik er 1 voor de kleine boodschap en spoel deze pas voor het slapen gaan door en niet na elke plas.
Buitengewoon innemende man. Ik heb hem meegemaakt gedurende de twee jaar dat ik werkte bij het Hoogheemraadschap van Rijnland. Een memorabel bestuurder.
Ook de Algemene #Waterschapspartij vindt dat de 'Geborgde Belangen' fors zijn over-vertegenwoordigd in de waterschapswereld. Met als schrijnend gevolg dat de Unie wél oog heeft voor de 'boerenweeffout' maar niet voor de 'huizenweeffout'. Maar huizen betalen landelijk ruim 40% van de watersysteemheffing, dat is 4x !! meer dan de groepsbijdrage van de boeren. En ook huurders moeten indirect meebetalen, omdat de watersysteemheffing op woningen door de verhuurder wordt betaald (en dus in de huur wordt doorberekend). De AWP wil juist een eerlijker verdeling van de waterschapslasten.
Ook wil de Unie niet kijken naar de grondslag voor de zuiveringshefing (vast bedrag per huishouden of gebaseerd op het aantal bewoners per huis). Terwijl het een grote ergernis is van 2-persoonshuishoudens om verplicht voor drie personen te moeten betalen. Met de huidige digitale technieken moet het toch een 'fluitje van een cent' zijn om per huis de zuiveringsheffing te baseren op het aantal bewoners?
Lees ook hier: https://www.h2owaternetwerk.nl/h2o-podium/opinie/aanpassing-waterschapsbelasting-pijnpunten-van-burgers-worden-doorgeschoven-naar-toekomst
Wij zijn van het begin af aan grote voorstander voor het wijzigingen van de belastingen in een bredere scope. De Unie van waterschappen blijft echter vanuit de ivoren toren dansen naar de pijpen van de geborgde zetels en hebben geen oog voor de ingezetenen (inwoners) die als de spreekwoordelijke melkkoe worden misbruikt.
Wij pleiten voor een passend en eerlijk belastingstelsel waarin de inwoners niet meer maar minder gaan betalen door o.a. de VE-differentiatie passender te maken op de gezinssamenstelling. Ook de TBO's (grondeigenaren) mogen wat ons betreft ook aanzienlijk meer gaan betalen (nu betalen ze een schijntje), heel veel maatregelen en werk van de Waterschappen komt ten goede aan hun eigendom.
De sleutel licht bij de UvW, willen die alleen maar naar de geborgde zetels blijven luisteren of ook naar de vertegenwoordigers van de inwoners. Willen ze niet luisteren, dan moeten ze maar voelen en wij zullen niet schromen om desnoods via de Tweede Kamer een onvoldoende plan te laten te verwerpen.
We hebben nu de kans als waterschappen, doe het dan goed! en luister naar ALLE partijen.
Chris Spooren
Voormalig Waterschap bestuurder (AB) waterschap De Dommel.
Statenlid provincie Noord Brabant.
De sector is redelijk veerkrachtig. Maar de vissen dan?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.