De grondwaterstanden dalen in een normaal tempo, maar zijn zo vroeg in het droogteseizoen al behoorlijk laag. Zij bevinden zich - afhankelijk van het soort gebied - nu gemiddeld tussen de 30 en 55 centimeter boven het laagste niveau dat in 2018 werd bereikt. Dit blijkt uit een analyse van ingenieursbureau Wareco.

Door de aanhoudende droogte sinds begin maart dalen de grondwaterstanden, constateerde de Landelijke Commissie Waterverdeling vorige week in de tweede droogtemonitor van 2020. Wareco dat de grondwaterbelangen voor veel gemeenten en waterschappen vertegenwoordigt, heeft een inschatting van het landelijke beeld gemaakt. Daarbij baseert het ingenieursbureau zich op de meetgegevens van zeventienduizend peilbuizen verspreid over het hele land.

Judith Zwart WarecoJudith Zwart

“We hebben de grondwaterstanden van 21 april vergeleken met het minimum dat in 2018 aan het eind van de zeer droge zomer werd bereikt”, zegt Judith Zwart, adviseur grondwater bij Wareco. “Globaal zijn de huidige standen nog hoger. Plaatselijk gaan ze echter al richting het laagste niveau van twee jaar geleden.”

Daling erg vroeg in het seizoen
In het laaggelegen deel van Nederland bevinden de grondwaterstanden zich gemiddeld 30 centimeter boven de laagste waarden van 2018 (zie ook de infographic onderaan). Dat geldt voor zowel binnenduinrand- als poldergebieden. Op de hoge zandgronden gaat het om 55 centimeter boven het minimum van 2018 en in het Rivierengebied om 45 centimeter. De daling is hier wel groter, vertelt Zwart. “In doorsnee één centimeter per droge dag tegen een halve centimeter in polder- en duinrandgebieden.”

Maarten Kuiper WarecoMaarten Kuiper

Business unit manager en hydrogeoloog Maarten Kuiper van Wareco had wat hogere grondwaterstanden verwacht. “De snelheid waarmee zij zakken is vrij normaal, maar de daling is heel vroeg in het seizoen begonnen. Gezien de erg natte maand februari dacht ik dat de grondwaterstanden nog tamelijk gemiddeld voor de tijd van het jaar zouden zijn. Dat valt tegen.”

Het is een tijdelijk beeld, benadrukt Zwart. “Het gaat bij grondwaterstanden om een fluctuatie. Onze analyse schetst wat er kan gebeuren als het droog blijft.” Zij wijst er ook op dat lokale omstandigheden tot aanzienlijke verschillen leiden. Zo komt het plaatselijk voor dat de grondwaterstanden slechts 5 centimeter hoger zijn dan de laagste waarden in 2018.

Wisselende relatie met neerslagtekort
Er is geen een-op-een verband met de stijging van het neerslagtekort dat op dit moment gemiddeld 79 millimeter is. “De grondwaterstand is afhankelijk van veel factoren”, zegt Zwart. “Neerslag is er eentje van.” Vandaag is het gaan regenen en dat lijkt de komende dagen zich door te zetten. Het KNMI rekent daarom op een lichte afname van het neerslagtekort tot iets onder 72 millimeter over vijftien dagen. Daarvan profiteren vooral laaggelegen gebieden, aldus Kuiper. “Als het daar enkele dagen behoorlijk regent, kunnen de grondwaterstanden zo twintig tot dertig centimeter stijgen.”

De situatie ligt anders op hoger gelegen zandgronden. In deze gebieden is er volgens Kuiper wel een duidelijke relatie met het neerslagtekort. “Dit deel van ons land is een grote zandbak, waarin water een beetje blijft hangen in de toplaag. Het geheugen van het grondwater is hier veel groter dan in laaggelegen gebieden. Het kan maanden duren voordat grondwaterstanden reageren op een natte periode.”

De risico’s zijn echter ook verschillend, voegt Kuiper eraan toe. “In hoog Nederland heeft droogte vooral nadelige effecten voor de natuur en landbouw, in laag Nederland gaat het met name om verzakkingen van woningen en infrastructuur.” Na de droogte van 2018 en 2019 is het aantal meldingen van schade bij infrastructuur en wegen gestegen. Wordt het dit jaar weer zo droog, dan verwacht hij dat er een duidelijk stapeleffect te zien is. “Dit effect is groter op de hogere zandgronden dan in laaggelegen klei- en veengebieden.”

Schade aan funderingen
Kuiper maakt zich de meeste zorgen over oudere woningen die op houten palen staan. Het kan om honderdduizenden huizen gaan. “Bij houten funderingen kan onopgemerkt cumulatieve schade ontstaan, als grondwaterstanden lager zijn dan de jaren daarvoor en vooral als dit een of twee maanden langer duurt dan normaal. Elke dag is er een te veel.”

Een sluipmoordenaar, merken Kuiper en Zwart op over het gevaar dat funderingen door droogte lopen. Het probleem wordt volgens hen nog steeds onderschat. “De bewustwording is de afgelopen twee jaar toegenomen, maar er heerst nog veel onbekendheid. We weten zelfs na twee droge jaren niet goed welke risico’s steden lopen. Alleen als we de risico’s kennen, kunnen woningeigenaren samen met overheden en ingenieurs planmatig toewerken naar doelmatige oplossingen zoals funderingsherstel en actief grondwaterpeilbeheer. Daar moeten we nu echt werk van maken.”

Illustratie effect neerslag over gebieden


MEER INFORMATIE
Wareco over de analyse 
Droogtemonitor LCW van 21 april
Quickscan schadekosten funderingen
Invloed vergroening op grondwaterstand

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Lastig dat consequenties van prijsstijgingen per DW-bedrijf steeds anders worden uitgedrukt. Kan dat nog genormaliseerd worden? Bijv. Differentiatie naar en procentuele prijsstijgingen van DW-vastrecht? Dan wordt de interessante vergelijking eenvoudiger. Dank alvast.
Johan Raap Een stout biertje
Heel leuk initiatief, maar helaas is vergeten dat het flesje van statiegeld moet zijn. Natuurlijk brengen wij het allemaal braaf naar de glasbak, maar je moest eens weten hoeveel mensen / jongelui misschien die dat niet doen. Overal vind ik die krengen, met name desperado flesjes en van die twist off flesjes. Vanuit LCIA is al lang bekend dat statiegeld een goede wijze is om te besparen op energie, grondstoffen en water, binnen een straal van (en hier mag ik geen verantwoording nemen) 400 km. Dus mijn stelling is 'geef het goede voorbeeld en blijf bij aankoop weg van statiegeld loze flesjes'. Succes allemaal en proost
Laat ik eerlijk zijn, de afgelopen drie jaar heb ik met vele mensen over dit thema gesproken. En elke keer valt mij 2 dingen op A) veel mensen weten niet echt wat waterschappen zijn en wat ze doen B) als je uitlegt dat het ook een overheidsorganisatie is op nivo van gemeente en met bestuursverkiezingen, dan fronst men de wenkbrauwen eerst, maar dan vindt men het tevens vreemd dat er ook niet-politieke organisaties in meedoen. Dus samengevat, gemiddelde snapt men er niks van maar we hebben wel een mening, over politisering in dit geval. Realiseer aub dat mensen überhaupt komen stemmen op deze functionele overheid omdat het tegenwoordig tegelijkertijd uitgevoerd wordt met de verkiezingen voor de provincies. Maak ik me zorgen, jazeker. Het is functionele overheid dus dat vraagt ook een zekere mate van inhoudelijke kennis van de specifieke taken van de waterschappen. Ik geef dus graag de suggestie om nu echt door te jassen en het waterschap (-sbestuur) op te heffen, de kennis te borgen, het watersysteembeheer onder provincie te zetten (politiek) en het zuiveringsbeheer apart te zetten als nutsbedrijf, zoals bijvoorbeeld de drinkwaterbedrijven, met functioneel toezicht. Alleen dan kan ook de vergunningverlening en handhaving van rwzi’s –en misschien ook wel van riooloverstorten- eindelijk eens zuiver gaan geschieden. Succes.
Het Wetterskip stapt uit het project 'Holwerd aan Zee'. Gevolgd door een lange toelichting dat eigenaarschap (lees: beheer & onderhoud) nog steeds niet zijn geregeld. Maar helemaal onderaan sluit de journalist af met: "Er ligt een positief advies over Holwerd aan Zee en in het eerste kwartaal van volgend jaar zullen provinciale staten, de gemeenteraad en het bestuur van het waterschap zich over de voorstellen buigen." Dus project Holwerd gaat door zonder financiële bijdrage van het Wetterskip? En de bestuurder zegt: “Wij dragen zeker de natuurdoelstellingen uit het project een warm hart toe. Wij staan klaar om advies te geven als dat gevraagd wordt". Hoe zit het nu?
@Hetty AdamsHetty, ik ben het niet met je oneens dat de voorgestelde ingrepen waarschijnlijk zinvol zijn, en waarschijnlijk "no regret". En een fijn klusje voor vrijwilligers om sleuven door het bos te trekken met aan de zijkant een mini-dijkje. Mijn vraag betreft vooral de opzet van het onderzoek. Want als er "bijna nooit" een hoosbui valt, dan voegt zo'n minidijkje ook bijna nooit iets toe. Bij goed onderzoek hoort ook een discussie over de conclusies en aanbevelingen. Anders gaan allerlei clubjes straks "sleuven trekken". Een kans op een hoosbui op een perceel kleiner dan bijv. 5% betekent een kans van 1x in de twintig jaar. Met een spreiding tussen 1 jaar en 80 jaar. Of zoiets. En daarvoor ga je het oude oppervlak van de Veluwe over een grote oppervlakte verstoren?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!