Op de helft van de meetlocaties is de waterkwaliteit goed en maar op eentje slecht. Dat is het resultaat van de WaterBlitz die eind september in Eindhoven is georganiseerd door het onderzoeksinstituut Earthwatch Europe en Waterschap De Dommel. Ruim honderd vrijwilligers hebben in wateren verspreid door de hele stad metingen verricht.

Het is voor de eerste keer dat dit snelle evenement met burgerwetenschap in Nederland is gehouden. De bedoeling van de WaterBlitz is dat zoveel mogelijk bewoners in een stroomgebied tegelijkertijd de waterkwaliteit meten.

Toos van NoordwijkToos van Noordwijk

Dat zorgt voor een nauwkeurige momentopname, zegt Toos van Noordwijk, directeur wetenschap, beleid en innovatie bij Earthwatch Europe. “De WaterBlitz is een evenement dat leeft in een stad of gebied. De opbrengst is een prachtige dataset die je anders niet kunt verzamelen.”

Waterschap De Dommel probeert op tal van manieren het waterbewustzijn van burgers te vergroten, vertelt ecoloog Ineke Barten. “Daar past de WaterBlitz mooi bij.” Het is volgens haar ook een goede lakmoesproef. Het waterschap heeft de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen om de kwaliteit van rivier De Dommel en andere wateren in Eindhoven te verbeteren, zoals het opschonen van de bodem, het inrichten van oevers en het aanleggen van vispassages.

Ineke Barten              Ineke Barten Barten: “Wij waren benieuwd wat we met onze inspanningen hebben bereikt. Het voordeel van de WaterBlitz is dat de vrijwilligers bij heel wat wateren zijn geweest waar we zelf niet standaard meten, zoals de stadsgrachten. Dit levert nieuwe informatie op.”

Fosfaat- en nitraatwaarde gemeten
Gezien de voorlopige resultaten – de definitieve komen over een paar weken – lijken de maatregelen van De Dommel hun vruchten af te werpen. De 108 vrijwilligers hebben de waterkwaliteit gemeten met behulp van testjes om de fosfaat- en nitraatwaarde te bepalen. Op 49 procent van de 118 onderzochte locaties bleek de waterkwaliteit goed en op slechts één locatie (0,8 procent) onder de maat. Op de rest van de meetplekken is de waterkwaliteit matig. De deelnemers keken ook naar zwerfvuil en maakten daarvan melding op 8,5 procent van de locaties.

De metingen vonden plaats tussen 24 en 27 september onder normale water- en weersomstandigheden. Tegelijk was er ook een WaterBlitz in de regio van de Thames rondom Londen en Oxford. Van Noordwijk: “Dat geeft context: doe je het goed of slecht?” De vergelijking valt duidelijk in het voordeel van Eindhoven uit. Aan de andere kant van de Noordzee is de waterkwaliteit maar op 12 procent van de locaties goed en op 23 procent slecht.

Van Noordwijk is positief verrast door de resultaten in de lichtstad. “Ze zijn beter dan ik had verwacht. Je ziet hierin terug dat in Nederland veel meer wordt geïnvesteerd in waterkwaliteit. In Engeland is bijvoorbeeld sprake van structurele overstort van rioleringen.” Ook Barten is te spreken over de uitkomsten. “De waterkwaliteit ziet er behoorlijk goed uit.”

Vervolg aan samenwerking
Blijft het voor De Dommel bij een eenmalige exercitie of komt er een herhaling? Barten sluit dat laatste zeker niet uit. “Onze bestuurder Mado Ruijs is enthousiast over de WaterBlitz en voorstander om dit vaker te gaan doen.”

De Dommel en Earthwatch Europe bekijken nu hoe ze hun samenwerking op een andere manier kunnen voortzetten. De vrijwilligers zijn gevraagd om mee te doen aan een drie jaar durend project Oeverlopers van de provincie Noord-Brabant en de Brabantse waterschappen, dat wordt getrokken door de organisatie FLORON. Dit initiatief richt zich op de monitoring van planten, vissen en amfibieën in het kader van de biodiversiteit. “Hiermee willen we vooral een nieuwe groep van jongere vrijwilligers aanboren”, zegt Barten.

De Dommel voegt aan dit project het meten van de chemische waterkwaliteit in het eigen werkgebied toe. Er wordt gebruikgemaakt van de methode FreshWater Watch van Earthwatch, net als bij de WaterBlitz. “De betrokken vrijwilligers controleren maandelijks dezelfde plekken en leggen de resultaten vast in de speciale app”, zegt Barten. “Dat gaan ze het hele jaar door doen.”


EERSTE GROTE ACTIVITEIT IN NEDERLAND
De WaterBlitz in Eindhoven is de eerste grote Nederlandse activiteit van de Europese tak van het internationale onderzoeksinstituut Earthwatch. De ngo richt zich op het wereldwijd verbinden van wetenschappers en burgers rondom het thema milieu. Zo loopt in dertig landen het programma FreshWater Watch, waarbij vrijwilligers met behulp van een standaard meetkit en app waterkwaliteit meten. Deze methode is ook in Eindhoven gebruikt, vertelt Toos van Noordwijk. “De aanpak is zeer simpel en gebruiksvriendelijk. Daarnaast is FreshWater Watch wetenschappelijk betrouwbaar en gevoelig in het meetbereik dat ecologisch relevant is. UN-Water, het waterinstituut van de Verenigde Naties, heeft onze methode onafhankelijk getest en geaccepteerd voor de rapportage over de duurzame ontwikkelingsdoelen.”

Earthwatch Europe heeft in ons land drie speerpunten: verbeteren van de waterkwaliteit, inzetten op meer duurzame landbouw en stimuleren van de biodiversiteit in de stad. Van Noordwijk licht toe: “In Nederland is er een grote natuur- en milieuopgave. Daarvoor hebben we Engeland oplossingen bedacht en aanpakken ontwikkeld, die ook hier erg van toepassing zijn.” Een voorbeeld: Earthwatch heeft geld gekregen vanuit het innovatiefonds van het Deltaplan Biodiversiteitsherstel, om twee groepen van boeren in de Achterhoek en Overijssel te ondersteunen. Het gaat om wat zij zelf kunnen doen bij het verminderen van de hoeveelheid meststoffen in water.


MEER INFORMATIE
Earthwatch Europe over de WaterBlitz
Ambities van De Dommel in komende zes jaar
H2O Actueel: eerste WaterBlitz in Eindhoven
H2O Actueel: FreshWater Watch geïntroduceerd

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

@Hans Middendorp AWPHans, het water van kleinere buien wordt dan ook vast gehouden. Ik vind dit een mooie ingreep, die meteen ook mogelijkheden biedt om de kleine waterkringloop te herstellen. Mits dat er naast de slootjes meerjarig oogstbaar/eetbaar groen wordt geplaatst, dat helpt dan weer met verdamping waardoor de temperatuur daalt juist door de verdamping. De regentrigger bij herstel van de kleine waterkringloop, waardoor die buien zich niet meer samenpakken maar gelijkmatig verdeelt uitregenen ook achter de veluwe op de hoge zandgronden. Oogstbaar is b.v. voederbomen als veevoer.
Mooie studie en uitkomsten die goed passen met wat je zou verwachten. Maar... er is gerekend met hoosbuien van 60 mm in één uur. Dan snap ik dat afstroming over het oppervlak plaats vindt. Maar negentig procent van de buien is minder dan 10 of 20 mm en dan is er gewoon inzijging van hemelwater in de bodem en helemaal geen oppervlakkige afstroming. Hoosbuien komen weliswaar steeds vaker voor, maar zijn toch vooral zeer plaatselijk. Het kan dus jaren duren voor een bepaald perceel door een hoosbui wordt getroffen. Toch?
Bedankt voor deze aanvullende opinie op ons artikel. Wij hebben als auteurs vanuit TAUW en HDSR uw opinie met interesse gelezen en willen graag een reactie geven.
De aanleiding van het onderzoek waren klachten die HDSR ontving van omwonenden over overstortlocaties. Naast een feitelijke weergave van de situatie van de watergang en de ecologische toestand, was de beleefwaarde van omwonenden een belangrijke component in het onderzoek. We hebben er voor gekozen het onderzoek en artikel verder neutraal te houden en onze mening als onderzoekers en initiator van het onderzoek buiten beschouwing te laten.
Natuurlijk zijn wij het met u eens dat doekjes en vuil in het water onwenselijk zijn. In het uitgebreidere online artikel gaan we wel in op de nodige verbeterpunten om effecten die nu buiten het onderzoek zijn gevallen, beter in beeld te krijgen. Daaronder benoemen wij ook een manier om de hoeveelheid doekjes en vuil in het water beter te monitoren.
Uw grootste zorg over dat we geen heftige zomerse onweersbui in het onderzoek meenemen, erkennen wij. De zomer van 2021 was niet extreem warm, waardoor de zuurstofloosheid na een overstort niet direct heeft geleid tot vissterfte. Hierdoor lijkt het alsof het effect beperkt is. Maar we zien wel dat overstorten gedurende de zomer tot zuurstofarme condities leiden. Dit is ecologisch gezien zeer onwenselijk.
Dat dit niet direct naar voren komt in de titel, is een keuze. Daarin is de aanleiding van het onderzoek als uitgangspunt genomen, wat heeft geleid tot een onverwacht inzicht: namelijk dat omwonenden van de onderzochte locaties over het algemeen beperkt hinder ondervinden van overstorten. Dit betekent dus niet dat er geen effect is.
Dag Cees,
In dit vakartikel staan een aantal fouten. Er wordt bij het voorbeeld aangegeven dat de berekeningen zijn voor het pompstation Terwisscha (provincie Groningen)! Prov. Groningen zal wel kloppen, maar dus niet Terwisscha, maar een winning van 6,5 mln m3 per jaar en met een complexe ondergrond t.a.v. de hydraulische weerstand afdekkend pakket zoals wordt weergegeven in figuur 2 (artikel). Ook in figuur 2 staat in de tekst dat deze geldt voor de Verlagingslijnen stijhoogte(!!) en GHG, maar het onderschrift bij figuur 2 geeft aan de zomersituatie!!!
Mijn grijze haren gaan recht overeind staan bij deze hydrologische fouten. Of heb ik het mis? Terecht geeft Willem Zaadnoordijk aan dat over dit onderwerp veel discussie in het verleden is geweest, maar ik zie nu wel een aanpak met behulp van een numerieke rekenmethode! Wat ik wel mis in het vakartikel is bijv. het effect van de bodemkaart, de grondwateraanvulling (zomer/winter) en de veranderende elastische berging in de ondergrond in droge of natte weerjaren, maar dat zal allemaal wel via de relatie uit figuur 1 in de berekeningen zijn meegenomen.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!