Op de helft van de meetlocaties is de waterkwaliteit goed en maar op eentje slecht. Dat is het resultaat van de WaterBlitz die eind september in Eindhoven is georganiseerd door het onderzoeksinstituut Earthwatch Europe en Waterschap De Dommel. Ruim honderd vrijwilligers hebben in wateren verspreid door de hele stad metingen verricht.

Het is voor de eerste keer dat dit snelle evenement met burgerwetenschap in Nederland is gehouden. De bedoeling van de WaterBlitz is dat zoveel mogelijk bewoners in een stroomgebied tegelijkertijd de waterkwaliteit meten.

Toos van NoordwijkToos van Noordwijk

Dat zorgt voor een nauwkeurige momentopname, zegt Toos van Noordwijk, directeur wetenschap, beleid en innovatie bij Earthwatch Europe. “De WaterBlitz is een evenement dat leeft in een stad of gebied. De opbrengst is een prachtige dataset die je anders niet kunt verzamelen.”

Waterschap De Dommel probeert op tal van manieren het waterbewustzijn van burgers te vergroten, vertelt ecoloog Ineke Barten. “Daar past de WaterBlitz mooi bij.” Het is volgens haar ook een goede lakmoesproef. Het waterschap heeft de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen om de kwaliteit van rivier De Dommel en andere wateren in Eindhoven te verbeteren, zoals het opschonen van de bodem, het inrichten van oevers en het aanleggen van vispassages.

Ineke Barten              Ineke Barten Barten: “Wij waren benieuwd wat we met onze inspanningen hebben bereikt. Het voordeel van de WaterBlitz is dat de vrijwilligers bij heel wat wateren zijn geweest waar we zelf niet standaard meten, zoals de stadsgrachten. Dit levert nieuwe informatie op.”

Fosfaat- en nitraatwaarde gemeten
Gezien de voorlopige resultaten – de definitieve komen over een paar weken – lijken de maatregelen van De Dommel hun vruchten af te werpen. De 108 vrijwilligers hebben de waterkwaliteit gemeten met behulp van testjes om de fosfaat- en nitraatwaarde te bepalen. Op 49 procent van de 118 onderzochte locaties bleek de waterkwaliteit goed en op slechts één locatie (0,8 procent) onder de maat. Op de rest van de meetplekken is de waterkwaliteit matig. De deelnemers keken ook naar zwerfvuil en maakten daarvan melding op 8,5 procent van de locaties.

De metingen vonden plaats tussen 24 en 27 september onder normale water- en weersomstandigheden. Tegelijk was er ook een WaterBlitz in de regio van de Thames rondom Londen en Oxford. Van Noordwijk: “Dat geeft context: doe je het goed of slecht?” De vergelijking valt duidelijk in het voordeel van Eindhoven uit. Aan de andere kant van de Noordzee is de waterkwaliteit maar op 12 procent van de locaties goed en op 23 procent slecht.

Van Noordwijk is positief verrast door de resultaten in de lichtstad. “Ze zijn beter dan ik had verwacht. Je ziet hierin terug dat in Nederland veel meer wordt geïnvesteerd in waterkwaliteit. In Engeland is bijvoorbeeld sprake van structurele overstort van rioleringen.” Ook Barten is te spreken over de uitkomsten. “De waterkwaliteit ziet er behoorlijk goed uit.”

Vervolg aan samenwerking
Blijft het voor De Dommel bij een eenmalige exercitie of komt er een herhaling? Barten sluit dat laatste zeker niet uit. “Onze bestuurder Mado Ruijs is enthousiast over de WaterBlitz en voorstander om dit vaker te gaan doen.”

De Dommel en Earthwatch Europe bekijken nu hoe ze hun samenwerking op een andere manier kunnen voortzetten. De vrijwilligers zijn gevraagd om mee te doen aan een drie jaar durend project Oeverlopers van de provincie Noord-Brabant en de Brabantse waterschappen, dat wordt getrokken door de organisatie FLORON. Dit initiatief richt zich op de monitoring van planten, vissen en amfibieën in het kader van de biodiversiteit. “Hiermee willen we vooral een nieuwe groep van jongere vrijwilligers aanboren”, zegt Barten.

De Dommel voegt aan dit project het meten van de chemische waterkwaliteit in het eigen werkgebied toe. Er wordt gebruikgemaakt van de methode FreshWater Watch van Earthwatch, net als bij de WaterBlitz. “De betrokken vrijwilligers controleren maandelijks dezelfde plekken en leggen de resultaten vast in de speciale app”, zegt Barten. “Dat gaan ze het hele jaar door doen.”


EERSTE GROTE ACTIVITEIT IN NEDERLAND
De WaterBlitz in Eindhoven is de eerste grote Nederlandse activiteit van de Europese tak van het internationale onderzoeksinstituut Earthwatch. De ngo richt zich op het wereldwijd verbinden van wetenschappers en burgers rondom het thema milieu. Zo loopt in dertig landen het programma FreshWater Watch, waarbij vrijwilligers met behulp van een standaard meetkit en app waterkwaliteit meten. Deze methode is ook in Eindhoven gebruikt, vertelt Toos van Noordwijk. “De aanpak is zeer simpel en gebruiksvriendelijk. Daarnaast is FreshWater Watch wetenschappelijk betrouwbaar en gevoelig in het meetbereik dat ecologisch relevant is. UN-Water, het waterinstituut van de Verenigde Naties, heeft onze methode onafhankelijk getest en geaccepteerd voor de rapportage over de duurzame ontwikkelingsdoelen.”

Earthwatch Europe heeft in ons land drie speerpunten: verbeteren van de waterkwaliteit, inzetten op meer duurzame landbouw en stimuleren van de biodiversiteit in de stad. Van Noordwijk licht toe: “In Nederland is er een grote natuur- en milieuopgave. Daarvoor hebben we Engeland oplossingen bedacht en aanpakken ontwikkeld, die ook hier erg van toepassing zijn.” Een voorbeeld: Earthwatch heeft geld gekregen vanuit het innovatiefonds van het Deltaplan Biodiversiteitsherstel, om twee groepen van boeren in de Achterhoek en Overijssel te ondersteunen. Het gaat om wat zij zelf kunnen doen bij het verminderen van de hoeveelheid meststoffen in water.


MEER INFORMATIE
Earthwatch Europe over de WaterBlitz
Ambities van De Dommel in komende zes jaar
H2O Actueel: eerste WaterBlitz in Eindhoven
H2O Actueel: FreshWater Watch geïntroduceerd

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Zijn waterschappen nog wel van deze tijd?
Interessant artikel van Stephan Kuks over de toekomst van de waterschappen. Zelf vraag ik mij af of de waterschappen wel in staat zijn om antwoord te geven op de grote maatschappelijke vragen, die ook hij noemt. Hij zegt: "Nu wordt het tijd dat waterschappen duidelijk maken dat er vanuit water en bodem grenzen zijn, en dat de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van Nederland hierop moeten worden aangepast.” Dat lijkt op het oog een logische uitspraak, maar de grote vraag is of het huidige waterschap deze vraag wel inhoud kan geven. En niet vanwege dat het waterschap niet deskundig zou zijn, maar meer vanwege de samenstelling van het bestuur en dat het mandaat op de genoemde onderwerpen zeer beperkt is.
En natuurlijk, prachtig als Kuks vindt dat de waterschappen duidelijk stelling moeten nemen in het maatschappelijk debat over de toekomst van ons land, maar welke stelling dan? Het belang van de boeren? Het belang van de natuur? Het belang van woningbouw? Deze discussie hoort in eerste instantie thuis op het allerhoogste politieke niveau. Daar heeft men het de afgelopen decennia lelijk laten liggen, maar dat betekent niet dat nu het waterschap aan bod is. En natuurlijk voor het waterbeheer zijn de waterschappen de ogen en de oren van de samenleving. De waterschappen zijn bij uitstek degenen die van onderop knelpunten en ideeën kunnen aandragen om het beleid op provinciaal en nationaal niveau effectief vorm te geven. Maar ik moet er niet aan denken dat de waterschappen dat in die breedheid zelf zouden moeten gaan oppakken.
En om dan ook maar tegelijk tegen een heilig huis aan te schoppen, we zouden ons zelfs kunnen afvragen of waterschappen en het functioneren ervan nog wel van deze tijd is. Zeker als het gaat om ruimtelijke ordening en klimaat heeften provinciaal bestuur veel meer mandaat en dus veel meer slagkracht. Wat mij betreft zou het waterbeheer zo overgeheveld kunnen worden naar de provincie en zouden waterschappen omgevormd kunnen worden tot uitvoeringsorganisaties die het dagelijks waterbeheer doen. De RWZI’s zouden nutsbedrijf kunnen worden. Zeker zij zouden daarmee grote stappen kunnen maken in de efficiency van de waterzuivering.
Wat bedoel ik daarmee? In de afgelopen 10 tot 20 jaar zijn de RWZI ’s zich steeds meer gaan toeleggen op terugwinning van grondstoffen(fosfaat, cellulose, biogas, etc). Maar een grote doorbaak met substantieel resultaat heb ik tot nu toe niet echt gezien, misschien met uitzondering van een aantal initiatieven, zoals Waterstromen. Het succes van een goede afzet van reststromen wordt bepaald door kwantiteit en kwaliteit.
Eind vorige eeuw werd in de autobranche de organisatie Autorecycling Nederland opgericht. Ik was daarbij betrokken. Doel was om een hoger hergebruik te realiseren bij demontage van auto’s. Voor het ophalen een paar rubber strips per bedrijf was namelijk nooit veel belangstelling vanwege de geringe baten. Maar als je als verwerkingsbedrijf bij alle autodemontagebedrijven rubber kan ophalen, wordt het ineens interessant. Ook voor het autodemontage bedrijf, sommig restafval kreeg ineens een positieve geldwaarde.
Dat kan ook zomaar voor de RWZI’s gelden. Als ze met z’n allen gaan samenwerken en op landelijk niveau collectief contracten gaan afsluiten met afnemers dan kan dat voor beide partijen interessant worden. Bijvoorbeeld voor struviet. Zeker nu de totale gevolgen van kunstmest steeds meer onder het vergrootglas komen, zou struviet een geweldige vervanger kunnen zijn.
En een centrale organisatie, zoals ARN bij de autosector heeft nog meer voordelen. Je kunt een veel directere samenwerking met partijen als Wetsus en KWR tot stand brengen, waarbij uit een deel van de opbrengsten van de restproducten onderzoek gefinancierd kan worden om nog effectiever en efficiënter te worden met de terugwinning. Je zou dan ook kunnen kijken in hoeverre je samenwerkingen zou kunnen aangaan met bedrijven, die nu hun afvalwater moeten voorzuiveren. Bij Waterstromen werd zo’n samenwerking al tot stand gebracht met een voedselproducent en een leerlooier.
En als het echt succesvol zou worden, zou het zelfs kunnen leiden tot lagere belastingen(verontreinigingsheffing). Wat mij betreft is er wel één belangrijke voorwaarde aan verbonden, namelijk dat het zuiveren van communaal afvalwater altijd een publieke aangelegenheid blijft.
Klinkt goed! Maar waarom wordt dit niet bij alle waterschappen ingevoerd? Dan ontstaan er meer mogelijkheden tegen lagere prijzen.
Afsluiten van de Nieuwe Waterweg met zeesluizen (Plan Spaargaren) zal de riviersedimentstroom naar het zuidwesten voeren. Daar is behoefte aan sediment. Het baggeren in de binnengelegen (oude) Rotterdamse havens wordt daardoor tot een minimum beperkt. Zeewaartse afhandeling van schepen (containertransferia) op de Maasvlakten maken tevens dat de Nieuwe Waterweg mag verondiepen. Binnenvaartschepen hebben immers een geringe diepgang. Bovendien wordt het rivierpeil dankzij zeesluizen meer beheersbaar.

Wil Borm
Adviesgroep Borm & Huijgens - integraal waterbeheer
Interessant artikel en mooi initiatief.. wel jammer dat er meerdere keren over waterpomp gesproken wordt terwijl het warmtepomp is.
Redactie: dank, is gecorrigeerd.
Energetisch mooi maar hoe worden de kosten binnen de perken gehouden, zodat de “gewone” burger het nog kan betalen? Hoe bedrijfszeker is de installatie en het net?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!