0
0
0
s2smodern
Interessant? Deel dit artikel met uw (water)netwerk!
0
0
0
s2smodern
powered by social2s

De verhoogde stikstofgebruiksnormen bij derogatie in de landbouwsector hebben volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en Wageningen Economic Research geen negatieve effecten op de waterkwaliteit. Zij trekken deze conclusie op basis van monitoringsresultaten in 2017 en de trend vanaf 2006. De impact van de extreem droge zomer van 2018 is hierin nog niet meegenomen.

Nederlandse agrarische bedrijven die voldoen aan bepaalde randvoorwaarden (onder meer dat minstens 80 procent van het areaal uit grasland bestaat), mogen meer dierlijke mest op hun land gebruiken dan in de Europese Nitraatrichtlijn is opgenomen. De Europese Unie staat deze verruiming, derogatie genoemd, toe mits de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater niet verslechtert. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en Wageningen Economic Research houden in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid jaarlijks bij wat de gevolgen van derogatie zijn voor bedrijfsvoering en waterkwaliteit.

Zij zijn verantwoordelijk voor het Landelijk Meetnet Effecten Mestbeleid, waaraan driehonderd derogatiebedrijven meedoen. Een deze week verschenen rapport werpt licht op de situatie in 2017 en de trend sinds 2006. Het RIVM en Wageningen Economic Research concluderen op basis van de monitoringsresultaten dat de verruiming van de stikstofgebruiksnormen geen negatieve effecten heeft op de waterkwaliteit.

Stikstof efficiënter gebruikt
Het standaardmaximum in de Nitraatrichtlijn is 170 kilogram stikstof uit dierlijke mest per hectare. Bij derogatie ligt dit hoger: maximaal 230 of 250 kilogram, afhankelijk van bodemsoort en regio. Uit het onderzoek van het RIVM en Wageningen Economic Research blijkt dat in 2017 derogatiebedrijven gemiddeld 245 kilogram stikstof uit dierlijke mest per hectare gebruiken.

Het zogeheten stikstofbodemoverschot is sinds 2006 met 20 procent gedaald. Dit houdt in dat stikstof efficiënter wordt gebruikt. De onderzoekers wijzen op verbeteringen in de bedrijfsvoering in de afgelopen jaren, waardoor meer stikstof uit mest benut wordt voor de productie van gewassen. Het gevolg is dat minder nitraat met regenwater kan wegzakken naar diepere lagen in de bodem en daarmee kan terechtkomen in het grondwater.

Onder Europese norm
Volgens de onderzoekers is hierdoor bij derogatiebedrijven sinds 2006 minder (in de klei- en de veenregio) of evenveel (in de löss- en de zandregio) nitraat terechtgekomen in het grondwater. De gemiddelde nitraatconcentratie van derogatiebedrijven ligt sedert 2015 in alle regio’s onder de Europese norm van 50 milligram per liter. Weliswaar worden bij sommige derogatiebedrijven nog overschrijdingen geconstateerd, maar gemiddeld voldoen steeds meer bedrijven aan deze norm.

De onderzoekers wijzen erop dat in regio’s met drogere gronden nitraat in mindere mate in de bodem wordt afgebroken en daardoor meer kan wegzakken naar het grondwater. Dat verklaart dat de hoogste nitraatconcentraties in 2017 zijn aangetroffen in de lössregio (38 milligram per liter) en in het zuidelijke en oostelijke deel van de zandregio (31 milligram per liter). De nitraatconcentraties in de klei- en veenregio zijn aanzienlijk lager: respectievelijk 15 milligram en 6 milligram per liter.

Invloed van droge zomer
Zullen het RIVM en Wageningen Economic Research over een jaar ook nog tot de conclusie komen dat derogatie geen negatieve effecten heeft op de waterkwaliteit, wanneer zij de monitoringsresultaten over 2018 publiceren? Al twee jaar geleden sloegen drinkwaterbedrijven alarm over hogere doses nitraat in grondwater dan wettelijk toegestaan. Dat geldt vooral voor de zandgronden in Noord-Brabant en Gelderland. De extreem droge zomer van 2018 lijkt hier de situatie te hebben verergerd, omdat bij droogte meststoffen slechter worden opgenomen door gewassen.

Het RIVM publiceerde dit voorjaar de resultaten van metingen bij een aantal melkveebedrijven die meedoen aan het project Koeien & Kansen. Bij de bedrijven op de zandgronden in het zuiden en oosten is voor het eerst in tien jaar de gemiddelde nitraatconcentratie in het grondwater gestegen tot boven 50 milligram per liter. In 2017 was juist nog het beste gemiddelde resultaat behaald. Wageningen University & Research die het project begeleidt, vindt het nog te vroeg voor echte conclusies. De meetresultaten over 2019 moeten uitsluitsel geven of het gaat om een trend of een incident.

Intensievere aanpak in Noord-Brabant
De provincie Noord-Brabant en drinkwaterbedrijf Brabant Water hebben in samenwerking met de zuidelijke landbouworganisatie ZLTO al actie ondernomen. In de acht meest kwetsbare grondwaterwingebieden in de provincie is de aanpak voor vermindering van de nitraatspoeling geïntensiveerd. Hierbij is nadrukkelijk gekozen voor maatwerk. Boeren krijgen specialisten aan de keukentafel die hen helpen om meststoffen efficiënter te gebruiken.

 

MEER INFORMATIE
Bericht van RIVM
Rapport n.a.v. monitoring 2017
Bericht over situatie op zandgronden
Editorial in augustusnummer H2O

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

De titel van dit artikel is nietszeggend en had net zo goed kunnen luiden: 'bij alle watergedragen installaties is er een legionellarisico'. Legionella groeit nou eenmaal in een waterig milieu. Omdat risico het product is van kans en effect gaat het in werkelijkheid om de kans dat legionella kan groeien en het effect daarvan voor de omgeving.
Het risico (als resultante) kan dan gewoon heel erg klein zijn en is dat in de meeste gevallen waarschijnlijk ook. De kans op vermeerdering van legionella in een watersysteem houdt verband met veel factoren waarvan de temperatuur de belangrijkste is. De cases in Boxtel en Son hebben geleerd dat hoge temperaturen (> 30 grC) van het afvalwater hoogstwaarschijnlijk een belangrijke rol hebben gespeeld.
Het is ook al langer bekend dat Legionella pneumophila (als gevaarlijkste soort) vooral bij die temperaturen optimaal groeit. Bij effectieve afdekking en afzuiging van een bassin kan het effect naar de omgeving in feite naar nul worden gereduceerd en daarmee het risico! Het is onzinnig om dat op voorhand voor alle systemen te gaan eisen, want de kans op vermeerdering van Legionella pneumophila in biologische systemen met temperaturen < 30 grC zal ongetwijfeld een stuk kleiner zijn. Laten we dat eerst goed onderzoeken.
Verder is het onbegrijpelijk dat de Omgevingsdiensten inzetten op een doelvoorschrift met een harde eis dat er geen legionella in de lucht en het effluent zit. Het is namelijk praktisch gezien gewoon niet haalbaar en het leidt tot hoge maatschappelijke kosten en de toevoeging van veel ongewenste desinfectiemiddelen van effluenten. Vergeet niet dat in de lucht en het effluent van een gemiddelde RWZI ook Legionella pneumophila wordt aangetroffen (in aanzienlijk lage concentraties als bij de zuivering in Boxtel). Hoe zou je in de zuivering Legionella moeten bestrijden? Moeten we al ons RWZI-effluent gaan chloren of met UV behandelen?
Ik lees hier een typisch voorbeeld van een overheid die neigt tot een overreactie om in de toekomst elke aansprakelijkheid te kunnen weerleggen. Ondertussen wordt een groot deel van de industrie opgezadeld met het maken van hoge extra kosten voor het bestrijden van een relatief laag risico.
Jan Pronk maakte ooit als Minister van VROM dezelfde fout bij de Tijdelijke Regeling Legionellapreventie die zo'n beetje voor alle collectieve leidingwatersystemen in Nederland het legionellarisico moest gaan indammen. Dat moest worden teruggedraaid (naar alleen de prioritaire instellingen) want de maatschappelijke kosten die dat veroorzaakte waren simpelweg te hoog.
Leuk dat jullie aandacht besteden aan de notitie over de Nationale analyse waterkwaliteit, maar de stof die het meest overschrijdt is niet aluminium, maar ammonium. Als je dat wijzigt in de titel en tekst van de laatste alinea, klopt het verhaal weer.
Helaas zijn de filmpjes niet via het YouTube kanaal te vinden.
Grappig dat er nu pas actie via een collectief wordt opgestart. Waarom kun je in Nederland anno 2019 niet je douche water hergebruiken in je WC?!? Het zou verplicht moeten worden in nieuwbouw en een mogelijkheid in bestaande bouw, bijv via een platte tank in de kruipruimte.
@Wijnand VisserMet dank. Is aangepast.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

(advertentie)

Wij maken gebruik van cookies om de gebruikerservaring te verbeteren. Als je onze site bezoekt, ga je akkoord met het gebruik hiervan.      Ik snap het