0
0
0
s2smodern

Steeds meer boeren slaan een eigen bron en pompen grondwater op om hun gewassen te beregenen. Maar mag dat zomaar? En wat is de impact op de watervoorraad?

door Corien Lambregtse

Grondboorbedrijven beleven dankzij de droogte goede tijden. Ze hebben het druk met het slaan van grondwaterputten. Wie een eigen grondwaterput wil, moet rekening houden met een wachttijd.

Hoeveel grondwaterbronnen er zijn in Nederland en wat de totale omvang van de wateronttrekking is, is niet precies bekend. De Unie van Waterschappen (UvW) en het Interprovinciaal Overleg (IPO) brengen dat momenteel in kaart. Dat doen ze op verzoek van de minister van Infrastructuur en Waterstaat, Cora van Nieuwenhuizen. 

Beide koepelorganisaties verwachten vooralsnog geen alarmerende uitkomst. “Het is belangrijk dat we inzicht krijgen in de omvang van de onttrekkingen. Op basis daarvan kunnen we bezien waar welk beleid nodig is”, zegt gedeputeerde Bert Boerman van de provincie Overijssel namens de gezamenlijke provincies.

Vergunning
Het is in Nederland onder voorwaarden mogelijk om een waterput te slaan. Bij kleinere onttrekkingen van grondwater, tot 150.000 m3 water, volstaat een vergunning of melding bij het waterschap. Bij grotere onttrekkingen is een vergunning van de provincie nodig, bijvoorbeeld voor een drinkwaterwinning. De waterschappen en de provincies bepalen voor hun gebied de precieze regels en voorwaarden voor het onttrekken van grondwater.

Dat is afhankelijk van de eigenschappen van het watersysteem, de (grond)waterpeilen, de bodemgesteldheid en de watergebruiksfuncties. De verschillen tussen regio’s zijn daardoor groot. In het westen en noorden is er vaak genoeg oppervlakte- en grondwater aanwezig, maar in gebieden met hoger gelegen zandgronden, vooral in Zuid- en Oost-Nederland, zijn grond- en oppervlaktewater schaars en worden er bij droogte beregeningsverboden ingesteld. In zones rond natuurgebieden geldt overal een onttrekkingsverbod.

Uiterste redmiddel
Dirk-Siert Schoonman, bestuurslid van de Unie van Waterschappen en aankomend dijkgraaf bij waterschap Drents Overijsselse Delta, ziet het onttrekken van grondwater voor beregening als uiterste redmiddel. Niet alleen vanuit het perspectief van het waterschap, ook vanuit het perspectief van de boeren.

“Het slaan van een bron is qua kosten op zichzelf nog te overzien, maar je hebt ook een beregeningsinstallatie en diesel nodig om die installatie te laten draaien. Het is een hele investering, zeg ik uit eigen ervaring. Het is de vraag of je die investering met de opbrengst van het gewas terugverdient. Als het om gras gaat, in ieder geval niet”, zegt de bestuurder die zelf melkveehouder is geweest.

'De oplossing is niet om alle onttrekkingen te verbieden, de echte oplossing is dat we een veel robuuster watersysteem realiseren'

Ook als waterschapsbestuurder denkt hij liever aan andere oplossingen dan aan het slaan van grondwaterputten. “Bij het oppompen van oppervlaktewater zie je al snel de gevolgen, zeker als de natuur verdroogt. Bij het oppompen van grondwater zie je de gevolgen pas later, maar ze zijn er net zo goed. De oplossing is niet om alle onttrekkingen te verbieden, de echte oplossing is dat we een veel robuuster watersysteem realiseren, waarbij we zowel naar het aanbod als naar de vraag naar grondwater en oppervlaktewater kijken.”

Bufferen en infiltreren
Een robuust watersysteem begint volgens Schoonman bij het zoveel mogelijk vasthouden van water. “Al het water dat we in natte periodes naar de zee laten lopen, zijn we kwijt. We moeten daarom allereerst veel meer water bufferen en ook infiltreren in de bodem, zodat de bodem zelf veel meer water vasthoudt en we ook reservevoorraden hebben. Vervolgens moeten we kijken welke bomen en gewassen bijdragen aan het vasthouden van water en minder water verdampen. We moeten de juiste gewassen op de juiste plekken verbouwen. Daar is gelukkig steeds meer aandacht voor.”

Een klimaatrobuust systeem voorkomt of vermindert de noodzaak van technische oplossingen zoals grondwaterputten en beregeningsinstallaties. Schoonman: “We kunnen voor elk probleem een technische oplossing bedenken, maar als we de oorzaak niet aanpakken, worden die problemen steeds complexer. Dat geldt ook voor het probleem van het watertekort. Voor je het weet zit je in een wedstrijd wie de langste leiding heeft en de diepste bron slaat. Maar die oplossing gaat dan wel ten koste van de buren, want zij krijgen daardoor juist minder water. Natuurlijke oplossingen zijn altijd beter dan technische oplossingen. Je kunt ze alleen niet van vandaag op morgen inzetten, ze vergen een langere adem.”

Een plan van aanpak tegen de droogte moet breed zijn, vindt Schoonman. “De Beleidstafel Droogte heeft eind 2019 niet voor niets 46 aanbevelingen gedaan. Daarvan zijn er al heel wat opgepakt, maar om het watersysteem zelf klimaatrobuuster te maken, is het belangrijk om met alle betrokkenen in een regio om tafel te gaan en te kijken welke maatregelen op lange termijn nodig zijn om het watersysteem in balans te krijgen. Hoe zorgen we in elke regio voor grotere waterbuffers, hoe houden we het water vast in de bodem, hoe kunnen we waterverlies door verdamping verminderen?”

'Vorig jaar hebben we enkele tientallen illegale grondwaterputten gevonden'

Illegale putten
Zolang het waterprobleem niet structureel is opgelost, blijven boeren grondwaterputten slaan. En blijven waterschappen als bevoegd gezag controleren of iedereen zich aan de regels en eventuele onttrekkingsverboden houdt.

Schoonman: “We komen weleens illegale grondwaterputten tegen, maar gelukkig niet zo vaak. Vorig jaar hebben we enkele tientallen illegale grondwaterputten gevonden. Afhankelijk van de grootte van de overtreding wordt dan een dwangsom opgelegd of een proces-verbaal gestart. Je ziet natuurlijk al snel of iemand zijn land beregent. Zeker als dat met een waterkanon gebeurt die het water met een grote boog over een veld sproeit.”

Zo’n waterkanon vindt hij dan eigenlijk niet eens de slimste oplossing. “Bij een sproei-installatie gaat het water de lucht in en verlies je een deel door verdamping. Er zijn ook steeds slimmere vormen van beregening, zoals subirrigatie, dat is het inlaten van water in een drainagesysteem, en druppelsystemen.”

 

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

Laatste reacties op onze artikelen

I.p.v. verbieden simpele oplossingen stimuleren. Hier een suggestie.
Bij 2 toiletten in huis gebruik er 1 voor de kleine boodschap en spoel deze pas voor het slapen gaan door en niet na elke plas.
Buitengewoon innemende man. Ik heb hem meegemaakt gedurende de twee jaar dat ik werkte bij het Hoogheemraadschap van Rijnland. Een memorabel bestuurder.
Ook de Algemene #Waterschapspartij vindt dat de 'Geborgde Belangen' fors zijn over-vertegenwoordigd in de waterschapswereld. Met als schrijnend gevolg dat de Unie wél oog heeft voor de 'boerenweeffout' maar niet voor de 'huizenweeffout'. Maar huizen betalen landelijk ruim 40% van de watersysteemheffing, dat is 4x !! meer dan de groepsbijdrage van de boeren. En ook huurders moeten indirect meebetalen, omdat de watersysteemheffing op woningen door de verhuurder wordt betaald (en dus in de huur wordt doorberekend). De AWP wil juist een eerlijker verdeling van de waterschapslasten.
Ook wil de Unie niet kijken naar de grondslag voor de zuiveringshefing (vast bedrag per huishouden of gebaseerd op het aantal bewoners per huis). Terwijl het een grote ergernis is van 2-persoonshuishoudens om verplicht voor drie personen te moeten betalen. Met de huidige digitale technieken moet het toch een 'fluitje van een cent' zijn om per huis de zuiveringsheffing te baseren op het aantal bewoners?
Lees ook hier: https://www.h2owaternetwerk.nl/h2o-podium/opinie/aanpassing-waterschapsbelasting-pijnpunten-van-burgers-worden-doorgeschoven-naar-toekomst
Wij zijn van het begin af aan grote voorstander voor het wijzigingen van de belastingen in een bredere scope. De Unie van waterschappen blijft echter vanuit de ivoren toren dansen naar de pijpen van de geborgde zetels en hebben geen oog voor de ingezetenen (inwoners) die als de spreekwoordelijke melkkoe worden misbruikt.
Wij pleiten voor een passend en eerlijk belastingstelsel waarin de inwoners niet meer maar minder gaan betalen door o.a. de VE-differentiatie passender te maken op de gezinssamenstelling. Ook de TBO's (grondeigenaren) mogen wat ons betreft ook aanzienlijk meer gaan betalen (nu betalen ze een schijntje), heel veel maatregelen en werk van de Waterschappen komt ten goede aan hun eigendom.
De sleutel licht bij de UvW, willen die alleen maar naar de geborgde zetels blijven luisteren of ook naar de vertegenwoordigers van de inwoners. Willen ze niet luisteren, dan moeten ze maar voelen en wij zullen niet schromen om desnoods via de Tweede Kamer een onvoldoende plan te laten te verwerpen.
We hebben nu de kans als waterschappen, doe het dan goed! en luister naar ALLE partijen.
Chris Spooren
Voormalig Waterschap bestuurder (AB) waterschap De Dommel.
Statenlid provincie Noord Brabant.
De sector is redelijk veerkrachtig. Maar de vissen dan?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.