Voor de Urker visverwerkende industrie is water onmisbaar, maar het regionale drinkwaterbedrijf Vitens heeft zijn grens bereikt. En dus lijkt een eigen waterfabriek voor de bedrijven nog de enige oplossing. Dat kan ook uit, zo blijkt uit de businesscase die ze Nijhuis Saur Industries lieten maken. Al zijn er nog wel wat vragen te beantwoorden.
"De belangrijkste conclusie van de businesscase is: het kan wél", zegt programmamanager Rein Brands van de Vereniging van Visgroothandelaren en Verwerkers Urk (VVU). "Er zijn verschillende opties, die gaan we nu verkennen, maar volgens Nijhuis is de businesscase prima te maken omdat het water uiteindelijk goedkoper wordt."
Afgelopen week zijn zowel de Urker visbedrijven als de stakeholders – provincie Flevoland, Waterschap Zuiderzeeland, Vitens en de gemeenten Urk en Noordoostpolder – als eersten geïnformeerd. "De opkomst was boven verwachting", vertelt Brands. "Van de ruim 40 bedrijven waren er 37 aanwezig. Dat geeft de urgentie wel aan. En ook de stakeholders realiseren zich heel goed dat er een oplossing moet komen."
Eerder dit jaar trok de provincie de stekker uit het gebiedsproces, waarin de stakeholders samen met de visindustrie op het voormalige eiland werkten aan een plan voor extra drinkwater. Met name de visverwerkende bedrijven zien veel groeipotentie, maar daarvoor hebben ze wel 2 miljoen kuub water nodig, het dubbele van wat ze nu gebruiken.
Vitens levert echter geen nieuwe grote aansluitingen meer en ‘aan de achterkant’ heeft ook de afvalwaterzuivering van Zuiderzeeland in Tollebeek zijn grens bereikt. Tot overmaat van ramp dreigt daarnaast het stroomnet vol te raken.
Drie opties
De enige oplossing voor de visbedrijven lijkt dus de bouw van een eigen waterfabriek, compleet met afvalwaterzuivering en biovergisting om zelf de benodigde stroom op te kunnen wekken. Aan de experts van Nijhuis Saur Industries vroeg de VVU daarvoor een businesscase uit te werken.
Dat leverde een ‘conceptenstudie’ met drie opties op, alle met water vanuit het IJsselmeer dat wordt gezuiverd tot proceswater van drinkwaterkwaliteit, een vereiste voor de voedselverwerkende industrie. De eerste optie valt direct al af, want daarbij wordt het afvalwater nog geloosd op Tollebeek.
De tweede optie omvat een eigen zuivering, waarbij de waterkwaliteit van de lozing ongeveer gelijk is aan de huidige lozing op Tollebeek. Het grootste gedeelte van de benodigde stroom wordt zelf opgewekt en er is geen concentraatlozing op het IJsselmeer.
Zoutgehalte
Bij de derde optie wordt het effluent van de eigen zuivering hergebruikt, waardoor er veel minder water uit het IJsselmeer ingenomen hoeft te worden. Dat water moet wel goedgekeurd worden door de NVWA, er is meer stroom nodig en het zoutgehalte van de (geconcentreerde) lozingen is fors hoger.
Voor Nijhuis is optie twee, met circa 150 miljoen euro aan totale investerings- en exploitatiekosten voor de komende vijftien jaar, de beste businesscase. “Maar optie drie is voor ons ook nog wel bespreekbaar”, verklaart Brands. De kosten daarvan vallen iets hoger uit, maar in elk geval nog een stuk lager dan die van de eerste optie (met Tollebeek).
Doorgaan op de huidige voet, wat praktisch dus onmogelijk is, zou fors duurder worden. Dat ligt volgens de programmamanager aan de verwachte gemiddelde stijging van de drink- en afvalwatertarieven die de drinkwaterbedrijven en de waterschappen in rekening brengen. “Daarom is onze businesscase ook haalbaar.”
Innamevergunning
Niettemin gaat het om een flink bedrag, waarvan de vraag is wie dat gaat betalen. Onder andere de infrastructuur is daarbij nog niet ingecalculeerd, terwijl al wel duidelijk is dat de leidingen van Vitens niet gebruikt mogen worden voor ‘eigen’ water.
Een belangrijke voorwaarde is daarnaast ook een innamevergunning voor het IJsselmeerwater. “Dat wordt nog een pittige discussie”, verwacht Brands. "Want dan krijg je te maken met de zogenaamde verdringingsregels. Maar water is voor ons prio één. Als we dit niet doen, loopt de industrie vast."
Begin volgend jaar start de VVU officieel met de verkenningsfase, inclusief de marktconsultatie en de zoektocht naar financieringsmogelijkheden. Medio 2028 zou de bouw van de fabriek dan moeten beginnen, zodat deze uiterlijk in 2031 operationeel is.
LEES OOK
H2O Premium: Geen stroom, geen water, geen vis
