Creatieve oplossingen om broeikasgassen te verminderen. Daarnaar is de Energie- & Grondstoffenfabriek (EFGF) samen met Dutch Biofinery Cluster op zoek in de nieuwe challenge Klimaatpositief afvalwater zuiveren via het platform Winnovatie. Er zijn twee hoofdprijzen te winnen.

De waterketen van de toekomst stoot geen broeikasgassen meer uit of vangt eventuele emissies af voor een herbestemming. Dat vergezicht vormt de basis voor de uitdaging, vertelt programmamanager Shane Kleyhorst van de Energie- & Grondstoffenfabriek. “De waterschappen zijn zich er terdege van bewust dat zij de klimaatvoetafdruk moeten verlagen. Met de challenge willen wij dit proces versnellen.”

Shane Kleyhorst 180 vk Shane KleyhorstHet gaat hierbij juist om het positief maken van de klimaatvoetafdruk. “Wij hopen op compleet nieuwe concepten. We laten ons verrassen, daar komt het wel op neer.” Wat zou Kleyhorst een mooi resultaat vinden? “Een overtuigend idee waarvan iedereen het toekomstperspectief ziet en waaraan waterschappen al morgen kunnen beginnen.”

Verschillende oplossingsrichtingen denkbaar
Op diverse plekken in het zuiveringsproces van rioolwater komen broeikasgassen als koolstofdioxide, lachgas en methaan vrij. Rioolwaterzuiveringen zijn grootverbruikers van energie, zegt Annelies Balkema die samen met Kleyhorst de challenge trekt en voorzitter is van de werkgroep Biomassa van de Energie- & Grondstoffenfabriek. “Er is veel energie nodig voor beluchting en in sommige zuiveringen ook voor pompen. Ook het maken van de chemicaliën die worden gebruikt, tikt aanzienlijk aan voor de klimaatvoetafdruk.”

Annelies BalkemaAnnelies Balkema

Daarvoor zijn verschillende innovatieve oplossingsrichtingen denkbaar, merkt Balkema op. “Je kunt bijvoorbeeld een nieuw technisch of biologisch concept voor de zuivering indienen. Maar ook een idee om toe te gaan naar een product waarbij koolstof niet wordt afgebroken maar juist opgebouwd. Er zit best wel een technologische kant aan deze challenge. Er kunnen technieken aan bod komen die uit heel andere hoeken dan de afvalwaterzuivering komen.”

Samenwerking met Dutch Biorefinery Cluster
De bedoeling is dat een indiener van een idee rekening houdt met alle aspecten van de klimaatvoetafdruk. Het probleem van de uitstoot van broeikasgassen mag niet worden verschoven naar een andere plek of sector, zegt Balkema. “Een idee valt bijvoorbeeld af als je allerlei hulpstoffen gebruikt om CO2 te binden en de voetafdruk van deze stoffen niet meeneemt.”

De Energie- & Grondstoffenfabriek werkt bij de challenge samen met Dutch Biorefinery Cluster (DBC), een samenwerkingsverband van bedrijven die zich inzetten voor een circulaire biobased industrie. Daarom kunnen ook ideeën voor industriële afvalwaterzuiveringen worden ingediend. “De DBC zoekt naar oplossingen voor onder meer het hergebruik van warmte. Door dit als duurzame energie in te zetten, voorkom je elders in de samenleving uitstoot van broeikasgassen.”

Reeks van vier challenges
De challenge Klimaatpositief afvalwater zuiveren is de tweede in een reeks van vier challenges rondom de vraag: hoe zou je de afvalwaterzuivering maken met een bepaalde maatschappelijke uitdaging in het achterhoofd, als je helemaal opnieuw mag beginnen? Balkema licht toe: “De waterschappen maken nu al enkele mooie grondstoffen uit de zuivering, maar het zijn nog altijd ‘end of pipe’ oplossingen. Maar heeft het zin om het huidige systeem weer aan te passen of moeten we echt iets heel anders doen, dus naar een systeemverandering? Dat is een lastige vraag.”

Kleyhorst is voorstander van een transitie. “Er zijn ongetwijfeld veel creatieve ideeën en nieuwe technieken, maar de grote uitdaging is om het al jarenlang bestaande systeem te veranderen in iets dat waterschappen nog niet kennen.” Hij noemt in dit verband de Waterfabriek in Wilp. “Daar wordt gebruikgemaakt van technologieën uit de drinkwatersector. Dat is een goed voorbeeld van hoe het anders kan.”

Out of the box denken
In de eerste challenge met als titel Think like an astronaut zijn mensen uitgedaagd om een concept voor een zelfvoorzienende wijk te maken en daarin afvalwater mee te nemen. Balkema: “Het winnende idee van Marco van Schaik gaat over bouwen op veen op een zodanige wijze dat de impact bijna onzichtbaar is en het veen weer aangroeit.”

De bedoeling is om verder nog twee challenges te houden over de thema’s Nooit meer ziek (hoe kun je afvalwater gebruiken als preventief instrument in de gezondheidszorg?) en Garden of Eden (hoe kun je een afvalwaterzuiveringsinstallatie zo groen maken dat het een fijne plek voor mensen is om samen te komen?). “Wij proberen ‘out of the box’ te denken met de vier challenges”, licht Balkema toe. “We willen meer grensoverschrijdend met andere maatschappelijke uitdagingen werken en echt nieuwe dingen doen.”

Laagdrempelige inzendingen
Terug naar de huidige wedstrijd. Het insturen van een idee is mogelijk tot en met 31 oktober via het platform Winnovatie. Als deze termijn wordt verlengd, wordt dat bekendgemaakt op de site van Winnovatie. “Je kunt een idee heel laagdrempelig indienen”, zegt Balkema. “We vragen wel dit op zo’n manier te onderbouwen dat het aannemelijk is dat jouw oplossing klimaatpositief is. We modereren de binnengekomen voorstellen om die nog naar een hoger niveau te trekken.”

De challenge is behalve in het professionele circuit ook uitgezet op hogescholen en universiteiten. Balkema: “Het is interessant voor studenten. De challenge is tevens in het Engels geformuleerd. We hopen hiermee ook op inzendingen vanuit het buitenland.”

Twee hoofdprijzen
Op 15 november gaat een jury onder leiding van Dirk-Siert Schoonman (dijkgraaf van Waterschap Drents Overijsselse Delta en bestuurslid van de Unie van Waterschappen) naar de inzendingen kijken. Van de jury maken professoren en andere prominenten uit de watersector deel uit: Jappe de Best, Cees Buijsman, Merle de Kreuk, Arjen van Nieuwenhuijzen, Anouk van der Poll en Willem Sederel. De uitslag wordt bekendgemaakt tijdens een webinar over klimaatpositief afvalwater zuiveren op vrijdag 26 november.

Er zijn twee hoofdprijzen van 1.000 euro voor respectievelijk het idee dat het beste scoort op klimaateffectiviteit en het meest inspirerende idee voor de industrie. Verder wordt een aanmoedigingsprijs van 250 euro uitgereikt. Maar de grootste beloning komt daarna, besluit Balkema. “De winnaars van de hoofdprijzen krijgen ieder 4.000 euro om het eigen idee verder uit te werken. Wij helpen hierbij.”


MEER INFORMATIE
Challenge toegelicht op site Winnovatie
Boekje challenge Think like an astronaut

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Zijn waterschappen nog wel van deze tijd?
Interessant artikel van Stephan Kuks over de toekomst van de waterschappen. Zelf vraag ik mij af of de waterschappen wel in staat zijn om antwoord te geven op de grote maatschappelijke vragen, die ook hij noemt. Hij zegt: "Nu wordt het tijd dat waterschappen duidelijk maken dat er vanuit water en bodem grenzen zijn, en dat de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van Nederland hierop moeten worden aangepast.” Dat lijkt op het oog een logische uitspraak, maar de grote vraag is of het huidige waterschap deze vraag wel inhoud kan geven. En niet vanwege dat het waterschap niet deskundig zou zijn, maar meer vanwege de samenstelling van het bestuur en dat het mandaat op de genoemde onderwerpen zeer beperkt is.
En natuurlijk, prachtig als Kuks vindt dat de waterschappen duidelijk stelling moeten nemen in het maatschappelijk debat over de toekomst van ons land, maar welke stelling dan? Het belang van de boeren? Het belang van de natuur? Het belang van woningbouw? Deze discussie hoort in eerste instantie thuis op het allerhoogste politieke niveau. Daar heeft men het de afgelopen decennia lelijk laten liggen, maar dat betekent niet dat nu het waterschap aan bod is. En natuurlijk voor het waterbeheer zijn de waterschappen de ogen en de oren van de samenleving. De waterschappen zijn bij uitstek degenen die van onderop knelpunten en ideeën kunnen aandragen om het beleid op provinciaal en nationaal niveau effectief vorm te geven. Maar ik moet er niet aan denken dat de waterschappen dat in die breedheid zelf zouden moeten gaan oppakken.
En om dan ook maar tegelijk tegen een heilig huis aan te schoppen, we zouden ons zelfs kunnen afvragen of waterschappen en het functioneren ervan nog wel van deze tijd is. Zeker als het gaat om ruimtelijke ordening en klimaat heeften provinciaal bestuur veel meer mandaat en dus veel meer slagkracht. Wat mij betreft zou het waterbeheer zo overgeheveld kunnen worden naar de provincie en zouden waterschappen omgevormd kunnen worden tot uitvoeringsorganisaties die het dagelijks waterbeheer doen. De RWZI’s zouden nutsbedrijf kunnen worden. Zeker zij zouden daarmee grote stappen kunnen maken in de efficiency van de waterzuivering.
Wat bedoel ik daarmee? In de afgelopen 10 tot 20 jaar zijn de RWZI ’s zich steeds meer gaan toeleggen op terugwinning van grondstoffen(fosfaat, cellulose, biogas, etc). Maar een grote doorbaak met substantieel resultaat heb ik tot nu toe niet echt gezien, misschien met uitzondering van een aantal initiatieven, zoals Waterstromen. Het succes van een goede afzet van reststromen wordt bepaald door kwantiteit en kwaliteit.
Eind vorige eeuw werd in de autobranche de organisatie Autorecycling Nederland opgericht. Ik was daarbij betrokken. Doel was om een hoger hergebruik te realiseren bij demontage van auto’s. Voor het ophalen een paar rubber strips per bedrijf was namelijk nooit veel belangstelling vanwege de geringe baten. Maar als je als verwerkingsbedrijf bij alle autodemontagebedrijven rubber kan ophalen, wordt het ineens interessant. Ook voor het autodemontage bedrijf, sommig restafval kreeg ineens een positieve geldwaarde.
Dat kan ook zomaar voor de RWZI’s gelden. Als ze met z’n allen gaan samenwerken en op landelijk niveau collectief contracten gaan afsluiten met afnemers dan kan dat voor beide partijen interessant worden. Bijvoorbeeld voor struviet. Zeker nu de totale gevolgen van kunstmest steeds meer onder het vergrootglas komen, zou struviet een geweldige vervanger kunnen zijn.
En een centrale organisatie, zoals ARN bij de autosector heeft nog meer voordelen. Je kunt een veel directere samenwerking met partijen als Wetsus en KWR tot stand brengen, waarbij uit een deel van de opbrengsten van de restproducten onderzoek gefinancierd kan worden om nog effectiever en efficiënter te worden met de terugwinning. Je zou dan ook kunnen kijken in hoeverre je samenwerkingen zou kunnen aangaan met bedrijven, die nu hun afvalwater moeten voorzuiveren. Bij Waterstromen werd zo’n samenwerking al tot stand gebracht met een voedselproducent en een leerlooier.
En als het echt succesvol zou worden, zou het zelfs kunnen leiden tot lagere belastingen(verontreinigingsheffing). Wat mij betreft is er wel één belangrijke voorwaarde aan verbonden, namelijk dat het zuiveren van communaal afvalwater altijd een publieke aangelegenheid blijft.
Klinkt goed! Maar waarom wordt dit niet bij alle waterschappen ingevoerd? Dan ontstaan er meer mogelijkheden tegen lagere prijzen.
Afsluiten van de Nieuwe Waterweg met zeesluizen (Plan Spaargaren) zal de riviersedimentstroom naar het zuidwesten voeren. Daar is behoefte aan sediment. Het baggeren in de binnengelegen (oude) Rotterdamse havens wordt daardoor tot een minimum beperkt. Zeewaartse afhandeling van schepen (containertransferia) op de Maasvlakten maken tevens dat de Nieuwe Waterweg mag verondiepen. Binnenvaartschepen hebben immers een geringe diepgang. Bovendien wordt het rivierpeil dankzij zeesluizen meer beheersbaar.

Wil Borm
Adviesgroep Borm & Huijgens - integraal waterbeheer
Interessant artikel en mooi initiatief.. wel jammer dat er meerdere keren over waterpomp gesproken wordt terwijl het warmtepomp is.
Redactie: dank, is gecorrigeerd.
Energetisch mooi maar hoe worden de kosten binnen de perken gehouden, zodat de “gewone” burger het nog kan betalen? Hoe bedrijfszeker is de installatie en het net?

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!