De situatie in Duitsland is dit weekend onverminderd spannend. Inmiddels zijn meer dan 140 mensen omgekomen. Honderden zijn nog vermist. Ook de materiële schade is enorm. Hoe kon het zover komen? H2O wierp een blik op de Duitse media. In interviews en reportages wisselden ontzetting, verdriet en woede elkaar af. Maar ook wordt gezocht naar oorzaak en gevolg.

Karsten Schwanke 180 vk Karsten SchwankeIn een poging de gebeurtenissen te verklaren, laat de Zuid-Duitse televisiezender SWR de bekende meteoroloog Karsten Schwanke aan het woord. Schwanke, in Duitsland vooral bekend als weerman bij het dagelijkse journaal, somt een aantal factoren op om de overstromingen te verklaren.

De hevige regenval, 150 tot 200 liter per vierkante meter in grote delen van het zuidwesten van Duitsland, wordt volgens hem veroorzaakt doordat een langedrukgebied boven de Eifel zich vanaf woensdag intensiveerde. “Warme lucht uit Noord-Duitsland kneep de wolken boven het middengebergte vervolgens uit als een citroen. Omdat het voorjaar daar al nat was, kon de bodem het vele water ook niet goed verwerken.” 

Maar ook de specifieke geografische situatie speelde volgens Schwanke een belangrijke rol. In de Eifel zorgt het middengebergte met bergen en dalen voor een kanalisering van het water en werden kleine beekjes plotseling wild stromende watermassa’s. “De piek van de regenval kwam plotseling. De plaatsen langs de rivieren werden daardoor snel en hard geraakt.” 

'Ook wreekt het zich dat er nog geen of te weinig landelijke regie is als een crisis meerdere deelstaten tegelijk treft' - WirtschaftsWoche

Risicoanalyse
Het Duitse tijdschrift WirtschaftsWoche maakt melding van een acht jaar oude risicoanalyse van de Duitse Bondsdag waarin de huidige situatie tamelijk accuraat werd voorspeld. Het blad stelt dat een deel van de schade te voorkomen was geweest als aanbevelingen uit dit beleidsdocument eerder waren overgenomen.

De risicoanalyse noemt overstromingen, al dan niet ontstaan door plotselinge regenval, weliswaar een niet te vermijden natuurverschijnsel. Anderzijds valt er in de manier waarop lokaal, regionaal en landelijk gereageerd wordt op een crisis als deze wel het nodige te verbeteren, schrijft WirtschaftsWoche. “Daarbij ontbreekt het vooral aan duidelijke communicatie naar de inwoners over de risico’s en de manier waarop de mensen moeten reageren. Ook wreekt het zich dat er nog geen of te weinig landelijke regie is als een crisis meerdere deelstaten tegelijk treft.”

'De omgeving waar we het over hebben is te dicht bebouwd. De bodem laat bovendien te weinig water door' - Lamia Messari-Becker  

Toekomst
Lamia Messari Becker 180 Lamia Messari BeckerOok over de toekomst wordt in de Duitse media gespeculeerd. In een interview met de radiozender Deutschlandfunk roept planoloog en hoogleraar Bouwkunde Lamia Messari-Becker op tot een nieuwe manier om steden te ontwerpen.

De getroffen gebieden hadden geen kans tegen de watermassa’s, ook door de manier waarop ze zijn volgebouwd. “De omgeving waar we het over hebben is te dicht bebouwd. De bodem laat bovendien te weinig water door. We moeten na gaan denken over steden die intelligenter omgaan met water en modder. Als er veel regen valt, kan en mag de riolering niet overstromen. Het water moet snel en veilig uit de stedelijk omgeving afgevoerd kunnen worden.”

Messari-Becker denkt dat steden in de toekomst behoefte hebben aan meer groen. “Bij het bouwen van huizen zal er verder ook aandacht moeten zijn voor de veiligheid. Dat wil zeggen dat er regels moeten komen zodat gebouwen lang genoeg weerstand bieden tegen het water om de inwoners te kunnen evacueren.”

Christian Kuhlicke van de Universiteit Potsdam sluit zich in een interview met het Beierse BR24 bij Messari-Becker aan: "Straten moeten dusdanig gebouwd zijn dat ze in de zomer niet smelten of barsten door de hitte en bij hevige regenval niet wegspoelen. Elektriciteits- en communicatienetwerken, de ruggengraat van onze moderne maatschappij, moet je zo ontwerpen dat ze ook bij extreem weer nog functioneren. De wederopbouw na deze ramp in Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts biedt de mogelijkheid de infrastructuur nieuw en toekomstgericht op te bouwen."

'De huidige ramp wordt veroorzaakt door het feit dat extreme weersituaties langer op een plek blijven hangen. Dat zal vaker voorkomen' - Peter Hoffmann

Klimaatverandering
Peter Hoffmann 180 vk Peter HoffmannDe link tussen de overstromingen en de klimaatverandering wordt in de Duitse media volop gelegd. 
In het Handelsblatt noemt Peter Hoffmann van het Potsdam-Institut für Klimafolgenforschung twee gevolgen van klimaatverandering die invloed hebben gehad op de gebeurtenissen van afgelopen week.

“Door de stijgende temperaturen op aarde verdampt er meer water. Een warmere atmosfeer kan ook meer vocht opslaan. Dat leidt tot een grotere kans op meer regen. Maar het weer is niet eens het grootste probleem. De huidige ramp wordt veroorzaakt door het feit dat extreme weersituaties langer op een plek blijven hangen. Dat zal vaker voorkomen.”

Merkel
Bondskanselier Angela Merkel zei eind vorige week in een toespraak aan de Johns Hopkins University in Washington: "We krijgen steeds vaker te maken met extreme weersomstandigheden. De overstromingen die sommige delen van Duitsland nu meemaken, en die werkelijk dramatisch zijn met ook veel tragische doden, zijn daar een voorbeeld van."

Olaf Scholz 180 vk Olaf ScholzTijdens een bezoek aan het rampgebied in Noord-Rijnland-Palts riep vice-kanselier Olaf Scholz (SPD) op tot meer inspanningen voor klimaatbescherming. In Bad Neuenahr-Ahrweiler was de SPD-kandidaat voor het kanselierschap getroffen door de ‘enorme verwoestingen die de natuur heeft aangericht’.

De natuurramp heeft ‘zeker ook iets te maken’ met het feit dat de klimaatverandering in een snel tempo voortschrijdt, aldus Scholz. "En daarom moet dit een extra stimulans zijn - ook als verplichting voor allen die hier het slachtoffer van zijn geworden - dat we alles in het werk stellen om de door de mens veroorzaakte klimaatverandering een halt toe te roepen."

 

MEER INFORMATIE
H2O Actueel: Duitsland presenteert waterstrategie: over 30 jaar altijd en overal voldoende schoon water

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
  • This commment is unpublished.
    Peter Menne · 1 years ago
    Goedkoop en effectief lijkt mij "Cloud Seeding". Schiet in overleg met meteorologische dienst een raket met droogijs de wolken in boven een minder gevoelig gebied en laat het daar alvast lekker uitregenen.
  • This commment is unpublished.
    Erik van Vliet · 1 years ago
    Ik las ergens dat een stuwmeer vol was. Dit had voor deze regenperiode deels geleegd moeten worden. Nu moest dit stuwmeer zijn sluizen openen tijdens de regenval wat de ramp heeft verergerd.
(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Het belangrijkste staat onderaan: toestaan van kunstmestvervangers op basis van dierlijke mest. De milieu-impact kan nauwelijks worden overschat: er is minder kunstmest nodig (veel energie nodig, dus veel CO2) en via de erts komen er sporen van giftige zware metalen mee in de bodem. En er ontstaat een toepassing voor eindproducten van mestverwerking. Zo kun je regionaal de kringloop beter sluiten.
Er moet veel gebeuren, niet alleen grenzen markeren, maar actief het waterbeheer in het buitengebied naar de nieuwe inzichten herstellen. Daarbij moet ieder waterschap ruimte vrijhouden om initatieven vanuit het veld actief op te pakken en niet in een stilzwijgende welwillendheid laten sneuvelen.
Waarom niet een waterfabriek bouwen van zout naar zoet, zo een als in Israël gr marco
Weten waterschappen wel waar hun grenzen zijn?
De legger is het kroonjuweel van het waterschap. Zoals een gemeente de bebouwde kom markeert met een bord, zo staan de waterschapsgrenzen beschreven in de legger. Dit is niet een eenvoudige grens met het buur-waterschap, maar een complex stelsel van waterstaatswerken met de bijbehodende invloedszoneringen. Alleen binnen die zoneringen heeft het (klassieke) waterschap zeggenschap (klassiek: gericht op waterbeheer (watergangen) en waterveiligheid (dijken) ex waterzuivering).
Alles begint en houdt op bij de invloedszones - de grenzen - van het waterschap. En laat het nou toch heel eenvoudig zijn die grenzen kleiner te maken (dus de invloedszones in nieuwe leggers te verkleinen) maar zo goed als onmogelijk om deze weer groter te maken. Het ene is n weggevertje en het andere is landje pik - dus betalen.
Dus voor een strategische herorientatie van de waterschappen is een strategische herwaardering van het kroonjuweel - de waterschapslegger en het gehele bijbehorende invloeds-spel van essentieel belang.
De waterschappen zijn de afgelopen jaren ver in de marge gedrukt want invloedszones met gemeenten, het rijk en andere belanghebbenden zijn aan het verschuiven. (En waar is de wet PUBERR gebleven?)
Dus eerst herwaarderen van waterschapsgrenzen, dan weten waar de grenzen zijn en vervolgens deze met een (dijk)leger gaan verdedigen ! ;-)
https://sjfsupport.com/mmi.html
Zijn waterschappen nog wel van deze tijd?
Interessant artikel van Stephan Kuks over de toekomst van de waterschappen. Zelf vraag ik mij af of de waterschappen wel in staat zijn om antwoord te geven op de grote maatschappelijke vragen, die ook hij noemt. Hij zegt: "Nu wordt het tijd dat waterschappen duidelijk maken dat er vanuit water en bodem grenzen zijn, en dat de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van Nederland hierop moeten worden aangepast.” Dat lijkt op het oog een logische uitspraak, maar de grote vraag is of het huidige waterschap deze vraag wel inhoud kan geven. En niet vanwege dat het waterschap niet deskundig zou zijn, maar meer vanwege de samenstelling van het bestuur en dat het mandaat op de genoemde onderwerpen zeer beperkt is.
En natuurlijk, prachtig als Kuks vindt dat de waterschappen duidelijk stelling moeten nemen in het maatschappelijk debat over de toekomst van ons land, maar welke stelling dan? Het belang van de boeren? Het belang van de natuur? Het belang van woningbouw? Deze discussie hoort in eerste instantie thuis op het allerhoogste politieke niveau. Daar heeft men het de afgelopen decennia lelijk laten liggen, maar dat betekent niet dat nu het waterschap aan bod is. En natuurlijk voor het waterbeheer zijn de waterschappen de ogen en de oren van de samenleving. De waterschappen zijn bij uitstek degenen die van onderop knelpunten en ideeën kunnen aandragen om het beleid op provinciaal en nationaal niveau effectief vorm te geven. Maar ik moet er niet aan denken dat de waterschappen dat in die breedheid zelf zouden moeten gaan oppakken.
En om dan ook maar tegelijk tegen een heilig huis aan te schoppen, we zouden ons zelfs kunnen afvragen of waterschappen en het functioneren ervan nog wel van deze tijd is. Zeker als het gaat om ruimtelijke ordening en klimaat heeften provinciaal bestuur veel meer mandaat en dus veel meer slagkracht. Wat mij betreft zou het waterbeheer zo overgeheveld kunnen worden naar de provincie en zouden waterschappen omgevormd kunnen worden tot uitvoeringsorganisaties die het dagelijks waterbeheer doen. De RWZI’s zouden nutsbedrijf kunnen worden. Zeker zij zouden daarmee grote stappen kunnen maken in de efficiency van de waterzuivering.
Wat bedoel ik daarmee? In de afgelopen 10 tot 20 jaar zijn de RWZI ’s zich steeds meer gaan toeleggen op terugwinning van grondstoffen(fosfaat, cellulose, biogas, etc). Maar een grote doorbaak met substantieel resultaat heb ik tot nu toe niet echt gezien, misschien met uitzondering van een aantal initiatieven, zoals Waterstromen. Het succes van een goede afzet van reststromen wordt bepaald door kwantiteit en kwaliteit.
Eind vorige eeuw werd in de autobranche de organisatie Autorecycling Nederland opgericht. Ik was daarbij betrokken. Doel was om een hoger hergebruik te realiseren bij demontage van auto’s. Voor het ophalen een paar rubber strips per bedrijf was namelijk nooit veel belangstelling vanwege de geringe baten. Maar als je als verwerkingsbedrijf bij alle autodemontagebedrijven rubber kan ophalen, wordt het ineens interessant. Ook voor het autodemontage bedrijf, sommig restafval kreeg ineens een positieve geldwaarde.
Dat kan ook zomaar voor de RWZI’s gelden. Als ze met z’n allen gaan samenwerken en op landelijk niveau collectief contracten gaan afsluiten met afnemers dan kan dat voor beide partijen interessant worden. Bijvoorbeeld voor struviet. Zeker nu de totale gevolgen van kunstmest steeds meer onder het vergrootglas komen, zou struviet een geweldige vervanger kunnen zijn.
En een centrale organisatie, zoals ARN bij de autosector heeft nog meer voordelen. Je kunt een veel directere samenwerking met partijen als Wetsus en KWR tot stand brengen, waarbij uit een deel van de opbrengsten van de restproducten onderzoek gefinancierd kan worden om nog effectiever en efficiënter te worden met de terugwinning. Je zou dan ook kunnen kijken in hoeverre je samenwerkingen zou kunnen aangaan met bedrijven, die nu hun afvalwater moeten voorzuiveren. Bij Waterstromen werd zo’n samenwerking al tot stand gebracht met een voedselproducent en een leerlooier.
En als het echt succesvol zou worden, zou het zelfs kunnen leiden tot lagere belastingen(verontreinigingsheffing). Wat mij betreft is er wel één belangrijke voorwaarde aan verbonden, namelijk dat het zuiveren van communaal afvalwater altijd een publieke aangelegenheid blijft.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!