0
0
0
s2smodern
Interessant? Deel dit artikel met uw (water)netwerk!
0
0
0
s2smodern
powered by social2s

Belgie scoort deze maand hoog in de internationale index van landen met een tekort aan drinkwater. Met relatief weinig oppervlakte- en grondwater en een hoge bevolkingsdichtheid is deelstaat Vlaanderen uitermate kwetsbaar voor waterschaarste. Drie jaren met extreme droogte in korte tijd leggen de Vlaamse waterproblemen bloot. Er is een actieplan, maar ook kritiek. Beton en drainage hebben infiltratie en retentie ontregeld. 

Door een uitgebreid drainagestelsel wordt water in Vlaanderen versneld afgevoerd en worden de grondwatervoorraden niet voldoende aangevuld. Daarom moet de retentie- en infiltratiecapaciteit worden verhoogd, schrijven de onderzoeker Jan Staes en hoogleraar Patrick Meire (aquatische ecosystemen) van de Universiteit Antwerpen in een opiniebijdrage voor het Belgische blad Knack.

“Als we er niet in slagen om de grondwatervoorraden aan te vullen, dreigt er naast economische schade ook een enorm verlies aan biodiversiteit en komen we zo in conflict met onze internationale engagementen voor de instandhouding van de biodiversiteit,” aldus de wetenschappers.

De grondwaterstanden zijn inmiddels historisch laag. Om zowel wateroverlast als watertekorten aan te pakken, moeten de landschappen worden hersteld in hun hydrologische functies, stellen ze.

“Het zal noodzakelijk zijn dat we beter gebruik maken van de perioden met neerslagoverschot om perioden met neerslagtekorten te overbruggen. Dat kan enkel als we zowel infiltratie als retentie in de bovenstroomse gebieden versterken.”

Drinkwaterverlies
De extreme droogteperioden in dit decennium gelden als voorproefje van de klimaatverandering en zetten de schijnwerpers op het waterbeheer en de drinkwatervoorziening in het voor waterschaarste kwetsbare Vlaanderen. Het leidt tot debat. Zo worden voor drinkwaterproductie, industrie en landbouw grote hoeveelheden water onttrokken aan oppervlakte- en grondwater. Kan dat niet wat minder?

Ja, wordt gezegd, maar de oproep om zuinig om te gaan met (drink)water wordt regelmatig afgezet tegen het drinkwaterverlies door drinkwaterbedrijven. In 2017 ging, volgens cijfers van het Belgische statistiekbureau Statbel, 14,2 procent van de volledige drinkwaterproductie verloren (113 miljoen kubieke meter), een record. Het verlies is een gevolg van ‘een beschadigd distributienet’, aldus Statbel. 

De cijfers van Statbel zijn voer voor debat in media en politiek over de Vlaamse drinkwaterverspilling en de staat van het waterleidingennet. WaterRegulator van de Vlaamse Milieumaatschappij berekende eind 2018 dat er in 2017 dagelijks voor 64.000 euro aan drinkwater weglekte. “Dat is de inhoud van 76 olympische zwembaden.”

Onhoudbaar
Ceo Patrick Swartenbroekx van het Leuvense ingenieursbureau Hydroscan zei vorige maand tegen de Vlaamse zakenkrant De Tijd dat ‘in Vlaanderen 20 procent van het drinkwater verloren gaat via lekken in de publieke leidingen’. Hydroscan is gespecialiseerd in riool-, drinkwater- en rivierbeheer en richt zich onder meer op lekdetectie. “Met de klimaatproblematiek en de droogte is die situatie onhoudbaar”, stelde de wateringenieur, die met zijn bedrijf klanten heeft in onder meer de Benelux en Duitsland.

Toch, de kritiek op het Belgische drinkwaterverlies is in internationaal verband betrekkelijk. Vlaamse waterbedrijven verwijzen in een reactie tegen De Standaard (juni 2018) naar de score in de Infrastructure Leakage Index van de Internationale Associatie van Waterbedrijven (IWA). Daarin doet België het beter dan gemiddeld, maar wel met de kanttekening dat de index is gebaseerd op cijfers uit 2014. Bovendien, zo wordt gezegd, de waterbedrijven hebben actieplannen om het leidingennet up-to-date te houden.

World Resources Institute
In een andere internationale index scoort België wel slecht. In het deze maand verschenen rapport van World Resources Institute staat België na San Marino en Cyprus als derde Europese land in de ranking van landen met een tekort aan drinkwater. “Volgens het rapport scoren wereldwijd slechts 22 landen slechter qua beschikbaar drinkwater per inwoner”, constateert dagblad De Morgen.

De verklaring is eenvoudig, zegt Patrick Willems, professor waterbouwkunde aan de KU Leuven tegen De Morgen. "In Vlaanderen valt jaarlijks zo'n 800 à 900 millimeter water per jaar. Gedeeld door het aantal inwoners is dat echt niet veel. De ruimte is schaars en er ligt veel beton, waardoor het water de bodem niet kan indringen, maar gewoon wegvloeit. Bovendien verbruiken we met zijn allen veel drinkwater: de landbouw, de industrie, maar ook de gezinnen."

Willems ziet een oplossing in het verminderen van het watergebruik. “De industrie moet afvalwater hergebruiken, de landbouwers beter irrigeren, de gezinnen minder verbruiken.”

Actieplan
In reactie op de droogteperioden van 2017 en 2018 kwam de Vlaamse overheid met het Actieplan Droogte en Wateroverlast 2019-2021. Het is opgesteld in overleg met de waterbeheerders, kennisinstellingen, universiteiten en sectororganisaties en omvat in totaal 91 maatregelen om Vlaanderen beter bestand te maken tegen droogte en overstromingen.

Veel van de acties behelzen geen concrete ingrepen, maar richten zich op verbeteren van regelgeving, communicatie en stimuleren van innovatie. Zo wordt onder meer ingezet op klimaatstresstesten voor gemeenten en de realisering van een netwerk van draadloze sensoren voor de kwaliteitsmonitoring van bodem-, grond- en oppervlaktewater en gezuiverd rioolwater.

Het actieplan is bedoeld voor de korte termijn en geldt als voorloper voor de meer structurele oplossingen die moeten worden geïntegreerd in de nieuwe generatie stroomgebiedbeheerplannen (2022-2027). 

Grondwateraanvulling
In hun opiniebijdrage zijn de biologen Staes en Meire van de Universiteit van Antwerpen kritisch over de plannen. Ze missen in het actieplan kennisontwikkeling over de structurele oplossingen die vanaf 2022 geïmplementeerd moeten worden. “En dat is een gemiste kans”, schrijven ze.

Ze roepen de Vlaamse regering op om werk te maken van een betere bescherming en versterking van de grondwateraanvulling. Ze bepleiten gebiedsgerichte programma’s om de retentie- en infiltratiecapaciteit te verhogen. 

Die capaciteit is in de laatste decennia verloren gegaan door het verdwijnen van de meeste van de moerassen in Vlaanderen, als gevolg van drainage, zo blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Antwerpen. Die ingreep heeft de waterhuishouding verstoord, neerslagwater inflitreert door de drainage niet meer in de ondergrond, maar wordt afgevoerd.

Waterschuur van Vlaanderen
Staes en Meire: “Zeker in de provincies Antwerpen en Limburg is het van strategisch belang om dergelijke gebiedsgerichte programma's op te zetten. In de Kempen is een groot aandeel van drinkwatervoorziening afkomstig uit grondwater. De Kempen vormen als het ware de waterschuur van Vlaanderen.”

Door te investeren in een infiltratie- en retentiebeleid kan een grondwaterreserve worden opgebouwd in bovenstroomse gebieden en die voorraad kan worden aangesproken in tijd van nood zonder dat dat ten koste gaat van biodiversiteit, schrijven de wetenschappers. “Minder water naar de zee laten vloeien loont zowel voor de natuur, de landbouwer én de drinkwaterconsument.”

 

MEER INFORMATIE
'Spaarzaam zijn met water is goed, maar het herstellen van de grondwateraanvulling is beter'
Vlaams actieplan tegen droogte en wateroverlast

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

De titel van dit artikel is nietszeggend en had net zo goed kunnen luiden: 'bij alle watergedragen installaties is er een legionellarisico'. Legionella groeit nou eenmaal in een waterig milieu. Omdat risico het product is van kans en effect gaat het in werkelijkheid om de kans dat legionella kan groeien en het effect daarvan voor de omgeving.
Het risico (als resultante) kan dan gewoon heel erg klein zijn en is dat in de meeste gevallen waarschijnlijk ook. De kans op vermeerdering van legionella in een watersysteem houdt verband met veel factoren waarvan de temperatuur de belangrijkste is. De cases in Boxtel en Son hebben geleerd dat hoge temperaturen (> 30 grC) van het afvalwater hoogstwaarschijnlijk een belangrijke rol hebben gespeeld.
Het is ook al langer bekend dat Legionella pneumophila (als gevaarlijkste soort) vooral bij die temperaturen optimaal groeit. Bij effectieve afdekking en afzuiging van een bassin kan het effect naar de omgeving in feite naar nul worden gereduceerd en daarmee het risico! Het is onzinnig om dat op voorhand voor alle systemen te gaan eisen, want de kans op vermeerdering van Legionella pneumophila in biologische systemen met temperaturen < 30 grC zal ongetwijfeld een stuk kleiner zijn. Laten we dat eerst goed onderzoeken.
Verder is het onbegrijpelijk dat de Omgevingsdiensten inzetten op een doelvoorschrift met een harde eis dat er geen legionella in de lucht en het effluent zit. Het is namelijk praktisch gezien gewoon niet haalbaar en het leidt tot hoge maatschappelijke kosten en de toevoeging van veel ongewenste desinfectiemiddelen van effluenten. Vergeet niet dat in de lucht en het effluent van een gemiddelde RWZI ook Legionella pneumophila wordt aangetroffen (in aanzienlijk lage concentraties als bij de zuivering in Boxtel). Hoe zou je in de zuivering Legionella moeten bestrijden? Moeten we al ons RWZI-effluent gaan chloren of met UV behandelen?
Ik lees hier een typisch voorbeeld van een overheid die neigt tot een overreactie om in de toekomst elke aansprakelijkheid te kunnen weerleggen. Ondertussen wordt een groot deel van de industrie opgezadeld met het maken van hoge extra kosten voor het bestrijden van een relatief laag risico.
Jan Pronk maakte ooit als Minister van VROM dezelfde fout bij de Tijdelijke Regeling Legionellapreventie die zo'n beetje voor alle collectieve leidingwatersystemen in Nederland het legionellarisico moest gaan indammen. Dat moest worden teruggedraaid (naar alleen de prioritaire instellingen) want de maatschappelijke kosten die dat veroorzaakte waren simpelweg te hoog.
Leuk dat jullie aandacht besteden aan de notitie over de Nationale analyse waterkwaliteit, maar de stof die het meest overschrijdt is niet aluminium, maar ammonium. Als je dat wijzigt in de titel en tekst van de laatste alinea, klopt het verhaal weer.
Helaas zijn de filmpjes niet via het YouTube kanaal te vinden.
Grappig dat er nu pas actie via een collectief wordt opgestart. Waarom kun je in Nederland anno 2019 niet je douche water hergebruiken in je WC?!? Het zou verplicht moeten worden in nieuwbouw en een mogelijkheid in bestaande bouw, bijv via een platte tank in de kruipruimte.
@Wijnand VisserMet dank. Is aangepast.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

(advertentie)

Wij maken gebruik van cookies om de gebruikerservaring te verbeteren. Als je onze site bezoekt, ga je akkoord met het gebruik hiervan.      Ik snap het