Doorspoelen, wassen en gieteren met gezuiverd slootwater: Brabantse partijen onderzoeken of het kan

Drinkwaterbedrijf Brabant Water, bouwbedrijf Heijmans, Waterschap Aa en Maas, de Gemeente ’s-Hertogenbosch en de Provincie Noord-Brabant gaan onderzoeken of het haalbaar is om een (nog te bouwen) nieuwbouwwijk in Rosmalen te voorzien van zogeheten huishoudwater, gemaakt van gezuiverd slootwater. Zou dit water gebruikt worden voor toilet, wasmachine en tuin, dan kan dat een drinkwaterbesparing van bijna 40 procent opleveren. Volgend jaar willen de partijen in beeld hebben of dit project haalbaar is.

“Als we de woningbouw willen versnellen, moeten we ook anders kijken naar hoe we water gebruiken in en rond de woning”, aldus Léon Dielen, programmaleider water bij Heijmans, in een persbericht. “Drinkwater gebruiken we waar drinkwaterkwaliteit nodig is. Voor toepassingen zoals het toilet, de wasmachine en de tuin moeten we onderzoeken welke veilige alternatieven mogelijk zijn. Door dit op wijkniveau te organiseren, kunnen we serieus verschil maken.”

Het voornemen sluit aan op de ambitie van het Nationaal Plan van Aanpak Drinkwaterbesparing om het landelijk gemiddelde drinkwatergebruik terug te brengen naar 100 liter per persoon per dag in 2035. Nu is dat nog 118 liter. Als er voor de WC, de was en de tuin geen drinkwater maar huishoudwater gebruikt wordt, zou dat volgens cijfers van Vewin bijna 40 procent schelen in het huishoudelijk drinkwatergebruik. 

Pionieren
Het gaat in Rosmalen om een wijk van ruim 1.500 woningen. “Zo grootschalig is het gebruik van gezuiverd oppervlaktewater als huishoudwater nog niet eerder uitgevoerd of onderzocht”, vertelt Pyter Tsjeard Hiemstra, woordvoerder bij Brabant Water, aan de telefoon. “Wel op een schaal van enkele of tientallen huizen, en met regenwater, maar op dit wijkniveau en met een centraal systeem voor de levering van gezuiverd oppervlaktewater is het wel pionieren, ja.”

Voor het zuiveren van slootwater overweegt en onderzoekt Brabant Water momenteel verschillende opties. Op de tekentafel ligt bijvoorbeeld de combinatie van een afschuimer, gevolgd door een zandfilter, desinfectie met UV-licht, en ultrafiltratie. 

Het hieruit resulterende huishoudwater hoeft aan minder eisen te voldoen dan drinkwater, maar moet wel enige basiskwaliteit hebben. “Bacteriologische betrouwbaarheid staat daarbij voorop”, zegt Hiemstra. “Voor de rest moeten we onderzoeken welke lat we precies moeten en willen halen voor parameters als geur, kleur en helderheid, en voor de chemische waterkwaliteit.” 

Wanverbindingen
De aanwezigheid van twee leidingsystemen in huis geeft een risico op zogenoemde wanverbindingen tussen het huishoudwaternet en het drinkwaternet. Hierdoor kan huishoudwater onbedoeld in het drinkwaternet worden gepompt, waardoor een straat of wijk te maken kan krijgen met verontreinigd drinkwater uit de kraan. 

Dat dit een reëel risico is bleek in 2001 in de Utrechtse wijk Leidsche Rijn, waar ongeveer 200 mensen last van maagdarmklachten kregen nadat huishoudwater in het drinkwaternet terecht was gekomen. Oorzaak: een koppeling tussen beiden, die per ongeluk niet was verwijderd na de oplevering van het huishoudwaternet. Ook bij andere pilotprojecten in Nederland is gebleken dat er wanverbindingen waren aangelegd. 

“Ook dat is inderdaad onderdeel van het onderzoek”, aldus Hiemstra. “Een randvoorwaarde voor ons is dat we er voldoende vertrouwen in hebben dat huishoudwater- en drinkwaterleidingen te allen tijde goed gescheiden blijven van elkaar. We zullen moeten uitzoeken hoe we daarvoor kunnen zorgen.”

Leveringsgaranties
De grootste uitdaging rondom de haalbaarheid van het project zit ‘m echter in het in elkaar passen van eisen vanuit bijvoorbeeld de Drinkwaterwet, het Bouwbesluit, ruimtelijke opgaven bij de gemeente, en waterverdelingsvraagstukken bij de waterschappen, licht Hiemstra toe. “Voor groen licht zullen allerlei puzzelstukjes op hun plek moeten vallen. Denk aan: kan het waterschap altijd genoeg oppervlaktewater beschikbaar stellen? Wat voor overeenkomst gaan we daarvoor vastleggen? En wat kunnen we met elkaar afspreken over leveringsgaranties?”

Ook is het nog niet zo klip en klaar voor welke toepassingen je gezuiverd slootwater precies kan en mag gebruiken. “In ieder geval voor toiletspoeling, maar onder welke voorwaarden mag het ook in de wasmachine en de tuin? Dat is in de wetgeving een wat grijzer gebied, dus daar zullen misschien ontheffingen voor nodig zijn”, aldus Hiemstra. “Verder zal de gemeente moeten uitzoeken wat er in de ruimtelijke ordening nodig is om dubbele leidingen aan te leggen. En zo heeft iedere partij zijn eigen onderzoek te doen: kunnen we dit, past dit, en kunnen we dit betalen?”

LEES OOK
H₂O Actueel: Douchen met regenwater en zelf je grijswater zuiveren: pilothuis in Boskoop laat zien dat het kan
H₂O Vakartikel: Aandachtspunten bij gebruik van huishoudwater om drinkwater te besparen