Het Deense agentschap voor milieubescherming heeft het gebruik verboden van 23 bestrijdingsmiddelen met werkzame stoffen die in grondwater afbreken in trifluorazijnzuur (TFA). De stof wordt bij metingen aangetroffen in het Deense grondwater, wat drinkwaterbedrijven voor problemen stelt. Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) in Nederland bestudeert het Deense verbod.
Het besluit is deze maand genomen. Het verbod is deels gebaseerd op een rapport uit december 2024, opgesteld door GEUS, de Geologische Dienst van Denemarken en Groenland. Uit dat onderzoek bleek dat werkzame stoffen in pesticiden afbreken tot TFA in grondwater. TFA is een stof die behoort tot de familie van per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS). Ze is slecht afbreekbaar, vormt een risico voor de gezondheid (verminderde vruchtbaarheid) en wetenschappers waarschuwen voor mogelijk onomkeerbare effecten van TFA in het milieu.
Topprioriteit
“We hebben de plicht om te stoppen als we zien dat het gebruik van een pesticide een risico vormt voor de natuur en de menselijke gezondheid,” zei milieuminister Magnus Heunicke tegen het Deense dagblad Information. En ook: "De bescherming van ons kostbare drinkwater is een topprioriteit.”
Tot nu toe is de aanwezigheid van TFA onderzocht in 2.000 drinkwaterbronnen en in 38 procent van de bronnen aangetroffen, aldus het dagblad. “In 26 procent ligt het boven de grenswaarde voor pesticiden van 0,1 microgram per liter, maar in alle gevallen onder de gezondheidskundige grenswaarde van 9 microgram per liter.”
Milieuminister Heunicke kondigt aan dat er mogelijk meer bestrijdingsmiddelen verboden worden, want de Deense autoriteiten beoordelen nog eens 10 andere ‘PFAS houdende bestrijdingsmiddelen’ op de schadelijke gevolgen.
LEES OOK
H2O Actueel: Lobby van chemische industrie hield TFA uit de wind bij onderhandelingen Drinkwaterrichtlijn
Fluazinam
Verschillende van de nu verboden pesticiden bevatten de werkzame stof fluazinam, een schimmelbestrijdingsmiddel dat vooral wordt gebruikt tegen de aardappelziekte Phytophthora en bekend staat als PFAS-houdend. Volgens het rapport van GEUS is fluazinam een belangrijke veroorzaker van de vorming van TFA in het grondwater.
Het gebruik van het middel is de afgelopen jaren in Denemarken bijna geëxplodeerd, schrijft Information. “Volgens cijfers van het Deense agentschap voor milieubescherming is de verkoop van fluazinam gestegen van iets meer dan 9.665 kilo in 2022 tot 103.032 kilo - een vertienvoudiging in één jaar."
Positief
Deense milieudeskundigen reageren positief op het besluit van het ministerie en milieuagentschap. Hoewel ze ook waarschuwen dat ondanks het verbod, de aanwezigheid van TFA in het grondwater nog zal toenemen en dat er ook andere bronnen zijn voor de vervuiling van het grondwater met TFA, zoals zogeheten F-gassen die specifiek zijn ontworpen voor de werking van warmtepompen en airconditioningsystemen.
In Nederland gaat het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) het Deense verbod bestuderen, schrijft het college op zijn site. In april heeft het er per brief bij de ministeries van LVVN en IenW op aangedrongen alle werkzame stoffen die mogelijk TFA als afbraakproduct maken, zo snel mogelijk op Europees niveau te herbeoordelen. Daarbij zou er specifieke aandacht moeten zijn voor uitspoelen van TFA naar het grondwater, aldus het college.
