De verwachte verzilting van het Nederlandse grondwater bij een stijgende zeespiegel heeft serieuze consequenties voor de zoetwatervoorziening. Sloten doorspoelen met zoet water in dezelfde mate als nu zal waarschijnlijk lastig worden, concludeert Deltares in een onderzoek in opdracht van Rijkswaterstaat.

Het onderzoek maakt deel uit van het Kennisprogramma Zeespiegelstijging, dat duidelijk moet maken of de verschillende voorkeursstrategieën in het Deltaprogramma houdbaar zijn in het licht van klimaatverandering en versnelde zeespiegelstijging.

Deltares dook in de grondwaterverzilting met behulp van het LHM zoet-zout, een rekenmodel voor zoet en zout grondwater. Daarmee is gekeken wat de verzilting van het Nederlandse grondwatersysteem waar, in welke mate en wanneer betekent voor de watervraag om sloten en kanalen zoet te houden.

Joost Delsman vk Joost DelsmanDat die verzilting consequenties zal hebben, is niet nieuw, zegt onderzoeker Joost Delsman van Deltares. Wel laat dit onderzoek volgens hem voor het eerst zien hoe erg het wordt. "En dat is erger dan gedacht."

Kweldruk
"In de Nederlandse kustprovincies is het grondwater al op geringe diepte brak tot zout", aldus de grondwaterspecialist. "Dit levert problemen op als we dat water willen gebruiken voor de drinkwaterproductie, voor de industrie of voor de landbouw. We spoelen de sloten voor de landbouw al sinds jaar en dag door en dat vergt veel zoet water. Het is de vraag of dit in de toekomst nog in deze mate lukt."

Door de zeespiegelstijging neemt de kweldruk op het grondwatersysteem toe, legt hij uit. De effecten hiervan zullen tot maximaal 10 tot 20 kilometer uit de kust merkbaar zijn. Er stroomt meer en dieper grondwater naar de oppervlakte, waardoor de verzilting van het oppervlaktewater toeneemt.

"Bij 1 meter zeespiegelstijging neemt de zoutvracht naar het oppervlaktewater met de helft toe, bij 3 meter zeespiegelstijging is deze toename zelfs meer dan verdrievoudigd."

Bollenstreek
Als we de sloten dan nog net zo zoet willen spoelen als we nu doen, is daarvoor veel meer zoet water nodig. Dat betekent volgens de onderzoekers dat de huidige praktijk bij een sterke zeespiegelstijging (meer dan 1 meter) niet overal meer houdbaar zal zijn. In het rapport worden de Bollenstreek, de Kop van Noord-Holland en het Zeeuwse eiland Tholen genoemd.

"En ook de gebieden die hier momenteel nog geen last van hebben, krijgen dan te maken met verzilting", waarschuwt Delsman. "De toenemende grondwaterverzilting heeft impact op heel Laag Nederland." 

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
People in conversation:
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
  • This commment is unpublished.
    Michiel Doude van Troostwijk · 2 months ago
    De zeespiegelstijging is onder de 20 cm per eeuw.
    Er is geen reden aan te nemen dat hier een versnelling in gaande is. Artikel lijkt iets verergering te suggereren. Dat lijkt dan dus niet zo.
    Oprukkend zout blijft daarmee een belangrijk aandachtspunt, geen reden tot paniek.
    • This commment is unpublished.
      Stefan Flos · 1 months ago
      Zeespiegelstijging is wereldwijd al 33cm per eeuw (3,3 mm/y) maar complex verdeeld. (zie afbeelding ref - https://sealevel.nasa.gov/understanding-sea-level/regional-sea-level/overview ).
      Voor de Nederlandse kust is een versnelling aangetoond.
      Het is eigenlijk heel simpel: als de aarde warmer wordt wordt ook de oceaan warmer en warmer water zet uit. Smelt van landijs versterkt het geheel en ook dat zit eraan te komen. Doordat wij relatief dicht bij een grote ijsmassa zitten is er ook nog het vingerafdruk effect: de zeespiegelstijging wordt gedempt omdat er minder water wordt aangetrokken met een kleinere ijsmassa. Ook dat effect is aangetoond.
      https://climate.nasa.gov/news/2626/evidence-of-sea-level-fingerprints/
      En dan ook nog landspiegeldaling, verhoogde rivier afvoeren en piekneerslag (droge neerslag want direct afgevoerd) plus de zomerdroogtes...
      Geen reden tot paniek, daar schiet je niks meer op: wel voor een meer urgente aanpak in samenhang. Nederland is erg kwetsbaar en een groot incident is voldoende om ons kaartenhuis te doen omvallen.
      Bekijk deze informatieve presentatie over "landspiegelstijging en levende landschappen" van prof Kleinhans.
      https://youtu.be/8MHifaE62gw
(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

@Hetty AdamsHetty, ik ben het niet met je oneens dat de voorgestelde ingrepen waarschijnlijk zinvol zijn, en waarschijnlijk "no regret". En een fijn klusje voor vrijwilligers om sleuven door het bos te trekken met aan de zijkant een mini-dijkje. Mijn vraag betreft vooral de opzet van het onderzoek. Want als er "bijna nooit" een hoosbui valt, dan voegt zo'n minidijkje ook bijna nooit iets toe. Bij goed onderzoek hoort ook een discussie over de conclusies en aanbevelingen. Anders gaan allerlei clubjes straks "sleuven trekken". Een kans op een hoosbui op een perceel kleiner dan bijv. 5% betekent een kans van 1x in de twintig jaar. Met een spreiding tussen 1 jaar en 80 jaar. Of zoiets. En daarvoor ga je het oude oppervlak van de Veluwe over een grote oppervlakte verstoren?
@Hans Middendorp AWPHans, het water van kleinere buien wordt dan ook vast gehouden. Ik vind dit een mooie ingreep, die meteen ook mogelijkheden biedt om de kleine waterkringloop te herstellen. Mits dat er naast de slootjes meerjarig oogstbaar/eetbaar groen wordt geplaatst, dat helpt dan weer met verdamping waardoor de temperatuur daalt juist door de verdamping. De regentrigger bij herstel van de kleine waterkringloop, waardoor die buien zich niet meer samenpakken maar gelijkmatig verdeelt uitregenen ook achter de veluwe op de hoge zandgronden. Oogstbaar is b.v. voederbomen als veevoer.
Mooie studie en uitkomsten die goed passen met wat je zou verwachten. Maar... er is gerekend met hoosbuien van 60 mm in één uur. Dan snap ik dat afstroming over het oppervlak plaats vindt. Maar negentig procent van de buien is minder dan 10 of 20 mm en dan is er gewoon inzijging van hemelwater in de bodem en helemaal geen oppervlakkige afstroming. Hoosbuien komen weliswaar steeds vaker voor, maar zijn toch vooral zeer plaatselijk. Het kan dus jaren duren voor een bepaald perceel door een hoosbui wordt getroffen. Toch?
Bedankt voor deze aanvullende opinie op ons artikel. Wij hebben als auteurs vanuit TAUW en HDSR uw opinie met interesse gelezen en willen graag een reactie geven.
De aanleiding van het onderzoek waren klachten die HDSR ontving van omwonenden over overstortlocaties. Naast een feitelijke weergave van de situatie van de watergang en de ecologische toestand, was de beleefwaarde van omwonenden een belangrijke component in het onderzoek. We hebben er voor gekozen het onderzoek en artikel verder neutraal te houden en onze mening als onderzoekers en initiator van het onderzoek buiten beschouwing te laten.
Natuurlijk zijn wij het met u eens dat doekjes en vuil in het water onwenselijk zijn. In het uitgebreidere online artikel gaan we wel in op de nodige verbeterpunten om effecten die nu buiten het onderzoek zijn gevallen, beter in beeld te krijgen. Daaronder benoemen wij ook een manier om de hoeveelheid doekjes en vuil in het water beter te monitoren.
Uw grootste zorg over dat we geen heftige zomerse onweersbui in het onderzoek meenemen, erkennen wij. De zomer van 2021 was niet extreem warm, waardoor de zuurstofloosheid na een overstort niet direct heeft geleid tot vissterfte. Hierdoor lijkt het alsof het effect beperkt is. Maar we zien wel dat overstorten gedurende de zomer tot zuurstofarme condities leiden. Dit is ecologisch gezien zeer onwenselijk.
Dat dit niet direct naar voren komt in de titel, is een keuze. Daarin is de aanleiding van het onderzoek als uitgangspunt genomen, wat heeft geleid tot een onverwacht inzicht: namelijk dat omwonenden van de onderzochte locaties over het algemeen beperkt hinder ondervinden van overstorten. Dit betekent dus niet dat er geen effect is.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!