Waarborg dat woningen overal klimaatbestendig worden gebouwd, om daarmee extra opgaven voor klimaatadaptatie en waterproblemen te voorkomen. Daarvoor pleit deltacommissaris Peter Glas in een advies. Volgens hem is er een landelijke aanpak nodig, met ruimte voor regionaal maatwerk.

De deltacommissaris heeft hierover vorige week een bestuurlijke brief op hoofdlijnen gestuurd aan de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Infrastructuur en Waterstaat, naar aanleiding van hun adviesaanvraag in juli. Peter Glas komt in het najaar nog met een meer gedetailleerde doorkijk naar de langere termijn. Hierin zal hij ingaan op hoe water en bodem sturend kunnen zijn in de ruimtelijke inrichting en welke gevolgen op de lange termijn klimaatverandering heeft.

Meenemen in afspraken tussen Rijk en regio’s
Vanwege het grote tekort aan woningen kwam het kabinet in het voorjaar met het stevige voornemen van bijna een miljoen nieuwe huizen tot 2030. De maatschappelijke en politieke druk is groot, aldus Glas in zijn adviesbrief. “Dit vergt in de komende decennia forse investeringen en veel ruimte. Daarnaast ligt er de urgente opgave om ons land aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering, waarbij we te maken krijgen met een versnelde stijging van de zeespiegel en extremer weer met plensbuien, hitte en droogte.”

Peter Glas Foto John van Hamond 180 Peter Glas
(foto: John van Hamond)

Glas is daarom van mening dat klimaatbestendig bouwen het ‘nieuwe normaal’ moet worden. Zijn hoofdboodschap: waarborg overal in de gebouwde omgeving dat huizen klimaatbestendig worden gebouwd, vooral bij al beoogde en nieuwe grootschalige woningbouwlocaties. Hij raadt aan om dit mee te nemen in de afspraken over woningbouw die Rijk en regio’s maken.

Voorkomen van afwenteling
Het gaat om de keuze waar gebouwd wordt en om de manier waarop er wordt gebouwd, schrijft de deltacommissaris. “Het is van groot belang om daar te bouwen en op een zodanige manier dat we – nu én in de toekomst - geen extra klimaatadaptatie-opgaven en waterproblemen, en daarmee schade en slachtoffers krijgen.”

De effecten van klimaatverandering mogen niet worden afgewenteld op toekomstige generaties en andere gebieden, stelt Glas. “Daartoe dienen de lange termijn ontwikkelingen van zeespiegelstijging, veranderende rivierafvoeren, meer extreem weer en de bodemdaling nu reeds te worden meegenomen bij de woningbouwplannen, in de businesscases voor de financiering en in de kosten voor (toekomstig) beheer en onderhoud. Tevens is het nodig om een geografisch ruimere afweging te maken dan alleen te kijken naar het plangebied.”

De deltacommissaris vindt het belangrijk om aan te sluiten bij wat hierover in de Nationale Omgevingsvisie is vastgelegd: ‘bij ruimtelijke (her)ontwikkelingen wordt voorkomen dat het risico op schade en slachtoffers door overstromingen of extreem weer toeneemt, voor zover redelijkerwijs mogelijk.’ Vanwege de toekomstige klimaatverandering moet er ruimte worden gereserveerd voor de versterking van dijken en de opvang van water bij extreme buien. Bij het laatste noemt Glas een reservering van 10 procent ruimte. Ook is het zaak om hittestress te beperken door middel van groen-blauwe aanpassingen in de woningbouw en de stedenbouwkundige inrichting.

Vaak hogere kosten maar ook kansen
De deltacommissaris is zich ervan bewust dat klimaatadaptief bouwen vaak duurder uitvalt dan traditioneel bouwen. Volgens een verkennende studie door adviesbureau Ambient uit 2020 zijn de meerkosten tussen 300 en 3.800 euro per woning en 35.000 en 340.000 euro per hectare in de openbare ruimte. Hier staat echter tegenover dat door niets doen de schade door klimaatverandering in Nederland kan oplopen tot 170 miljard euro tot 2050.

Klimaatbestendig bouwen biedt ook kansen, benadrukt Glas. “Toevoeging van meer ‘blauw en groen’ in de gebouwde omgeving kan zorgen voor een fijnere, gezondere en natuurinclusieve leefomgeving, wat ook positief doorwerkt op de vastgoedwaarde. Tevens is een koppeling te maken met de maatregelen die nodig zijn voor klimaatmitigatie.”

Watertoets sterker sturend
Glas pleit voor een generieke landelijke aanpak, met ruimte voor onderbouwd regionaal maatwerk. “Meer nationale regie is nodig om gemeenten, die nu ieder zelf het wiel moeten uitvinden, te helpen in de vertaling van klimaatadaptatie naar concrete klimaatadaptatiedoelen en vervolgens naar praktische handvatten.” Hij vraagt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties om het voortouw te nemen, in nauwe samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de regio’s en de partners in het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie.

Voor waterbeheerders is de Watertoets een belangrijk hulpmiddel. “Deze toets moet mijns inziens sterker sturend zijn, zowel op proces als op inhoud, waarbij de adviezen van de waterbeheerder doorwerking krijgt en tijdig kan leiden tot planaanpassingen. Ik adviseer om de juridische borging van de Watertoets (vroegtijdig en bindend) in de Omgevingswet nog eens kritisch te bekijken.”

Extra ondersteuning van kleinere gemeenten
Momenteel bestaat het risico dat klimaatadaptatie niet voor elke gemeente prioriteit heeft, gezien de beperkte capaciteit en expertise en de vele opgaven bij ruimtelijke plannen. Glas wijst op de risicodialoog waarmee wordt bepaald welke kwetsbaarheden op lokaal en regionaal niveau wel en niet worden aangepakt. “Waar dit proces wellicht mede door de coronacrisis nog niet van de grond is gekomen, dient dit nu met kracht opgepakt te worden door de regionale en lokale overheden.”

Het is volgens de deltacommissaris inmiddels duidelijk dat diverse kleinere gemeenten extra ondersteuning nodig hebben. Dat kan financieel of via personele ondersteuning door het Rijk, een waterschap of een provincie. Zijn aanbeveling is om in ieder geval te zorgen voor één digitaal loket voor klimaatadaptieve woningbouw, waarin de nu reeds beschikbare leidraden, handreikingen en voorbeelden te vinden zijn. Hiervoor is het Kennisportaal Klimaatadaptatie geschikt.

MEER INFORMATIE
Adviesbrief deltacommissaris
Bericht op site Deltaprogramma
Kennisportaal Klimaatadaptatie
H2O Interview met Peter Glas (juli): ‘De weerbaarheid moet omhoog, de kwetsbaarheid omlaag’

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Vorig jaar dus 60 boeren weten te vinden die mogelijk iets willen gaan doen om water proberen vast te houden.
Boeren vindt je weinig in Valkenburg en andere plaatsen waar de Overstromingsramp zo duidelijk sporen achterliet. Dus dan zijn 60 geïnteresseerden nog heel wat.
Ik verbaas mij toch nogal over het feit dat wij in Nederlandje nog altijd de hoop koesteren dat we op basis van vrijwilligheid de enorme uitdagingen zoals de problematiek rond water, geluidsoverlast en woningbouw, om iets te noemen, denken te kunnen aanpakken.
Wordt het niet tijd om "transitie" af te dwingen, zodat er massaal actie kan worden ondernomen ? Ik vind een financieel lokkertje, zoals dat nu wordt aangeboden, echt passé.
Romke van Dieren
Het artikel beschrijft de mate van overschrijding van de concentratienorm voor stikstof (voor oppervlaktewater).
Belangrijk is ook wat de effecten zijn van die stikstofconcentratie op het waterleven.
Deze zijn in het kader van de Kennisimpuls Waterkwaliteit (https://www.stowa.nl/kennisimpuls) beschreven in een publicatie van Deltares, Wageningen Environmental Research, Wageningen Universiteit en B-Ware. Een link naar een nieuwsbericht hierover: https://www.stowa.nl/nieuws/hoge-stikstofbelasting-oppervlaktewateren (met link naar rapport)
Het dillema van de duivelse delta.
Nu nog inversteren in een delta, waarvan! Door de klimaatverandering zijn de spelregels veranderd.
De houdbaarheid is ten einde.
Wie investeert er nog met zijn volle verstand in iets! Waarvan je nu al weet, dat je dit nooit terugkrijgt.
West laag Nederland wordt een piramide spel. Wie verkoopt, en heeft zijn spulletje op het droge.. En welke grote groep blijft met de gebakken peren zitten..
Nu aangeven dat er niet meer geïnvesteerd gaat worden in kwetsbare gebieden, kan ook niet. Dan zou het hele systeem instorten.
Hoeveel leningen en hypotheken lopen er niet! Op percelen, die eenmaal afbetaald, geen enkele waarde meer hebben..
Dus de mythe nog maar een tijdje vol houden.
We zijn tenslotte dijkenbouwers.
Naast het gevecht tegen het water, is er nog een typisch Neerlandse traditie..
Gaat u maar lekker slapen, uw regering waakt over u...
En loopt het mis.
Dan achter in de rij aansluiting aub.
Groeten uit...
Buitengewoon interessant artikel. Moet nodig aan de grote klok gehangen worden. Moet een grote rol spelen bij de waterschaps- en provinciale verkiezingen
Ik pleit al jaren voor het intensief wegvangen van rivierkreeften, vanwege hun bijzonder effectieve voortplantingscyclus. Zo heel veel eitjes heeft een rivierkreeft niet eens, als je de kreeft vergelijkt met bijv. de karper. Maar de overleving is veel hoger en de kreeften zijn veel sneller geslachtsrijp. Lees hier hoe het zit: https://www.linkedin.com/pulse/wat-moeten-we-met-de-rivierkreeft-hans-middendorp-ph-d-/

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!