De tijd van vrijblijvendheid is voorbij, omdat de opgaven groter worden door snellere klimaatverandering en transities in steden en het landelijk gebied. De partners van het Deltaprogramma moeten daarom de komende jaren meer tempo maken bij de uitvoering van maatregelen. Met deze boodschap kwam deltacommissaris Peter Glas tijdens de presentatie van het Deltaprogramma 2023 op Prinsjesdag.

Peter Glas roept in zijn aanbiedingsbrief bij het Deltaprogramma 2023 overheden en andere betrokken partijen op om vanaf nu echt aan de slag te gaan: “Water en bodem sturend te laten zijn in de ruimtelijke inrichting, zuiniger om te gaan met ons zoetwater, de stresstesten te verbreden, aan de slag te gaan met gevolgbeperking en crisismanagement en met de bescherming van onze natuur en biodiversiteit.” De deltacommissaris gaat het komende jaar de noodzaak om klimaatbestendig handelen in de praktijk te brengen, nadrukkelijk agenderen bij de partners van het Deltaprogramma.

Grotere noodzaak voor aanpassing
Het Deltaprogramma 2023 heeft de titel Versnellen, verbinden, verbouwen. De hoofdboodschap van Glas is dat de opgaven groter worden en bij het Deltaprogramma meer tempo moet worden gemaakt (zie infographic). Hij noemt de extreme buien en overstromingen van een jaar geleden in Limburg en delen van Duitsland en België en de droogte en hitte van de afgelopen zomer.

“Het klimaat verandert, en het gaat sneller dan we eerder hadden voorzien. De noodzaak om ons aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering wordt steeds groter.” De deltacommissaris raadt bijvoorbeeld aan om vanwege de versnelde zeespiegelstijging nu al ruimte voor toekomstige dijkversterkingen en waterberging te reserveren.

Andere opstelling van watersector nodig
Het vraagt om een omslag, aldus de deltacommissaris. “Dit geldt ook voor de watersector die in aanvulling op de traditionele accomoderende opstelling ook bereid moet worden randvoorwaarden en grenzen te stellen aan bijvoorbeeld woningbouw en landbouw.”

Glas komt met een aantal aanbevelingen aan het kabinet om meer vaart te maken met de uitvoering van het Deltaprogramma (zie kader onderaan). De bedoeling is om meer werk te maken van gevolgbeperking (laag 2 en 3 van meerlaagsveiligheid), transities in het landelijk gebied een vliegende start te geven en opgaven voor natuur en duurzame landbouw te koppelen aan de opgaven van het Deltaprogramma.

Oproep ondersteund door kabinet
Minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat geeft in een brief aan de Tweede Kamer aan dat het kabinet de oproep van Glas om echt aan de slag te gaan volledig ondersteunt. De grenzen zijn bereikt op het gebied van bodem en watermanagement. “Daarom is in het coalitieakkoord afgesproken dat ‘water en bodem sturend worden bij ruimtelijke planvorming’. Met de steeds indringender inzichten over klimaatverandering en ervaringen met de gevolgen daarvan kunnen we stellen dat dit een zeer essentieel en urgent uitgangspunt is dat tot veranderingen in onder andere het ruimtelijk beleid en klimaatbeleid zal moeten leiden.”

Dit najaar komt Harbers met een Kamerbrief over de nadere uitwerking van ‘water en bodem sturend’. De minister sluit af met: “Tegelijkertijd zijn we bezig om de benodigde stappen te zetten waarmee we willen voorkomen dat de adaptatieopgave nog verder toeneemt.”

Hoofdboodschap Deltaprogramma loep Bron: Brochure Deltaprogramma 2023 op hoofdlijnen 


AANBEVELINGEN DELTACOMMISSARIS

Peter Glas doet deze aanbevelingen aan het kabinet:

I.v.m. het meer werk maken van gevolgbeperking via ruimtelijke maatregelen en crisisbeheersing en het bevorderen van de bewustwording over slachtoffer- en schaderisico’s.

* Neem in de aangekondigde Nationale maatlat klimaatadaptief bouwen heldere prestatie-eisen voor gevolgbeperkende maatregelen op. Laat het water- en bodemsysteem hierbij sturend zijn en leg vast hoe dit gaat doorwerken in concrete (bouw)regelgeving voor nieuwbouw, renovatie en beheer & onderhoud (vastgoed, mobiliteitsinfrastructuur en de stedenbouwkundige ruimtelijke inpassing).

* Pak dit thema beter op in de volgende ronde van stresstesten en vertaal dit door in risicodialogen, uitvoeringsagenda’s en kaders voor ruimtelijke plannen en de toetsing daarvan (onder meer in de watertoets).

* Bepaal samen met de veiligheidsregio’s en koepels van decentrale overheden welke partij bij de gevolgbeperking bij overstromingen de regie moet oppakken. Hierbij spelen naast het Rijk voor grootschalige rampen, gemeenten en veiligheidsregio’s altijd een rol. Voorkomen moet worden dat men naar elkaar kijkt.

I.v.m. het geven van een vliegende start aan de transities in het landelijk gebied.

* Zet de maatregelen en organisatie van het Deltaprogramma in als instrument en hulpmiddel om vaart te maken met de uitvoering van de transitie in het landelijk gebied.

* Maak vooruitlopend op de definitieve vaststelling van nieuwe financieringsarrangementen voor het transitiefonds gebruik van bestaande financieringsarrangementen, zoals deze onder meer vanuit het Deltafonds al worden gehanteerd. Hiermee kan snel worden gestart met de uitvoering van maatregelen.

* Koppel waar mogelijk de opgaven in het landelijk gebied voor natuurherstel en duurzame landbouw aan de doelen van het Deltaprogramma.

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
People in conversation:
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.
  • This commment is unpublished.
    Stefan Flos · 14 days ago
    STELLING: We zijn veel te laat, lopen achter de feiten aan en de klimaatverandering komt echt op stoom. Waar halen we de mankracht vandaan om er wat aan te doen? Op naar Duitsland.
    In een interessant artikel in The Guardian wordt het succes gedeeld van onder andere De Grensmaas:
    https://www.theguardian.com/environment/2022/sep/20/dutch-rewilding-project-turns-back-the-clock-500-years-aoe
    Wat opvalt is de lange termijn waarin dat project zich afspeelt: de planfase begon in 1990.
    Nu zijn de grenzen van ons watersysteem bereikt. Maar niet alleen van het water systeem: de biodiversiteit staat onder druk, overal speelt milieuvervuiling: in de lucht, de bodem, het water en de het diepere grondwater. Er zit een grote energietransitie aan te komen en er wordt geroepen om een systeemverandering (het werkelijke probleem is onze engineerings-maatschappij). Daarnaast staan alle sectoren te spingen om mensen: de grenzen zijn bereik van wat in Nederland uitgevoerd kan worden.
    Op de achtergrond speelt de exponentiele ontwikkeling van de klimaat verandering: hitte, droogte, extreme neerslag, stormen en extreem weer: ze worden heftiger, talrijker en duren langer. Zo komt ook onze voedselvoorziening (en die van de gehele wereld) onder druk.
    Een hybride giga crisis dreigt: alles klapt in een keer om. Zoals een helder meertje in een keer troebel wordt, a la migraine aanval. https://www.delta.tudelft.nl/article/spinoza-winnaars-gaan-migraine-te-lijf
    We wisten in 1972 - met het uitkomen van het rapport: Grenzen aan de Groei (MIT - Club van Rome) - dat het deze kant uit zou gaan. We zitten precies op het voorspelde scenario.
    Dat betekent voor ons Deltalandje: houd sterk rekening met plan D.
    Zowel voor mitigatie (bovenstrooms investeren en voorkomen) als voor de meerslaagse veiligheid liggen veel van de toekomst scenario's buiten Nederland... in Duitsland. Daar ligt een deel van onze onvoorkoombare toekomst.
    Nederland kan geen zeespiegelstijging voorblijven. De Waddenzee verdrinkt bij meer dan 3mm/jr. Hoe graag we dat ook zouden willen. Dat beeld moet nu eens duidelijk worden. We zijn kwetsbaar, we blijven kwetsbaar en we worden steeds kwetsbaarder. En we hebben niet de menskracht om te 'dweilen'.
    Dat betekent bv: stop de Zuid-plaspolder. Het geeft een compleet verkeerd beeld en een vals signaal van veiligheid.
    https://www.waterforum.net/geen-land-ter-wereld-zou-onder-9-meter-nap-bouwen/
    Voorkomen is beter dan niet te genezen: maar we zijn 50 jaar te laat om klimaatverandering te voorkomen. De klimaatverandering is een feit. Multi-stress de norm. Het gaat nu voor NEDERland om de vraag waarop we inzetten voor 2100: Ik stel: op naar hoger Nederland en richting Duitsland.
    Plaatje: Eindhoven was vroeger een bloeiende badplaats - toneelstuk uit 1982 - toen was het gevoel van urgentie veel hoger dan nu.
    https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Eindhoven_was_vroeger_een_bloeiende_badplaats_-_Zuidelijk_Toneel_Globe_-_1982-02-06
(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

@Michiel Doude van TroostwijkZeespiegelstijging is wereldwijd al 33cm per eeuw (3,3 mm/y) maar complex verdeeld. (zie afbeelding ref - https://sealevel.nasa.gov/understanding-sea-level/regional-sea-level/overview ).
Voor de Nederlandse kust is een versnelling aangetoond.
Het is eigenlijk heel simpel: als de aarde warmer wordt wordt ook de oceaan warmer en warmer water zet uit. Smelt van landijs versterkt het geheel en ook dat zit eraan te komen. Doordat wij relatief dicht bij een grote ijsmassa zitten is er ook nog het vingerafdruk effect: de zeespiegelstijging wordt gedempt omdat er minder water wordt aangetrokken met een kleinere ijsmassa. Ook dat effect is aangetoond.
https://climate.nasa.gov/news/2626/evidence-of-sea-level-fingerprints/
En dan ook nog landspiegeldaling, verhoogde rivier afvoeren en piekneerslag (droge neerslag want direct afgevoerd) plus de zomerdroogtes...
Geen reden tot paniek, daar schiet je niks meer op: wel voor een meer urgente aanpak in samenhang. Nederland is erg kwetsbaar en een groot incident is voldoende om ons kaartenhuis te doen omvallen.
Bekijk deze informatieve presentatie over "landspiegelstijging en levende landschappen" van prof Kleinhans.
https://youtu.be/8MHifaE62gw
Dit is een gaaf statement. Ben benieuwd naar de smaak van het biertje.
Het is mijn ervaring dat als je de dikke stengels onder een knoop op zeg 30 cm hoogte afknipt, de stengel opvult met paar procentige glyfosaat, alles in de directe omgeving aan plant mee gaat. Je dood dan via de wortel ipv het blad en er naast spuiten...
Heet water, electrocutie, afdekken, allemaal leuk, maar beperkt effectief en mega duur.
Over zulke grote hoeveelheden gif hebben we het nou ook weer niet......
De zeespiegelstijging is onder de 20 cm per eeuw.
Er is geen reden aan te nemen dat hier een versnelling in gaande is. Artikel lijkt iets verergering te suggereren. Dat lijkt dan dus niet zo.
Oprukkend zout blijft daarmee een belangrijk aandachtspunt, geen reden tot paniek.
Dries Buitenwerf Eindelijk, het d-woord viel
Watertekort: In Nederland is het de gewoonte om water altijd vanaf oppervlakte te infiltreren in de bodem, nu weten we als we altijd een richting door een filter gaan dat dit filter dichtslaat en we steeds minder water via deze route naar het diepere grondwater zullen stromen. Als we willen voorkomen dat het diepere zoete grondwater vervolgens door zeewater wordt aangevuld zullen we dus in Oost Nederland het grondwater van onderaf moeten aanvullen cq ipv 100 m boven afpomphoogte infiltreren op 100 m onder afpomp hoogte in moeten pompen. Water dat onder druk op deze diepte (boven het zoute grondwater) wordt toegevoerd zal geen verstopping creëren en zout water wegdrukken. De weg naar boven gaat heel traag omdat het water afhankelijk van de soortelijke massa verschillen meest horizontaal zal bewegen. Als er vervolgens 100 m hoger water wordt opgepompt, zal er minder zeewater naar binnen worden getrokken.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!