Het tekort aan schoon water neemt de komende jaren naar alle waarschijnlijkheid sterk toe. Onderzoekers van de Universiteit Utrecht berekenden dat bijna 67 procent van de wereldbevolking in het jaar 2100 met ernstige waterschaarste te maken kan krijgen. Dat geldt vooral in Afrika ten zuiden van de Sahara en het Midden-Oosten. In Europa komt met name de economie onder de druk te staan.
“We praten veel over droogte, hittegolven en daaruit volgende waterschaarste”, zegt hoofdonderzoeker Gabriel Cárdenas Belleza van de Universiteit Utrecht. “Maar de waterproblemen van de toekomst zijn gecompliceerder dan alleen een dalende waterbeschikbaarheid. De gevolgen van klimaatverandering zorgen er ook voor dat de waterkwaliteit daalt en de temperatuur van het water stijgt. Dat heeft allerlei consequenties voor verschillende gebruikssectoren.”
De onderzoekers, met Cárdenas Belleza als hoofdauteur, beschreven deze consequenties in het artikel ‘Sector-specific clean water scarcity and competition under global change’ in het tijdschrift npj Clean Water. “We hebben dus nadrukkelijk niet alleen naar de hoeveelheid beschikbaar water gekeken, maar ook naar de waterkwaliteit en de gevolgen van de dalende waterkwaliteit voor verschillende sectoren.”
Voor deze studie bekeken de onderzoekers de waterbehoeften van huishoudens, landbouw, veehouderij, industrie en energiecentrales. “Al deze sectoren hebben verschillende eisen als het gaat om de kwaliteit van het water. Kort samengevat blijkt dat dalende kwaliteit gecombineerd met een dalende waterbeschikbaarheid de problemen die op ons afkomen duidelijk groter maken.”
Als voorbeeld noemt Cárdenas Belleza de gevolgen van warmer water voor de energiesector. “Die is voor de koeling in vele gevallen afhankelijk van koud water. Met vaker voorkomende hittegolven en een breder patroon van opwarming, zal het dus steeds moeilijker worden voor deze sector om continue energie op te kunnen wekken met de huidige thermische centrales.”
Cárdenas Belleza keek niet alleen naar verschillen per sector, maar ook per regio. “Vooral Afrika ten zuiden van de Sahara en het Midden-Oosten krijgen naar verwachting grote problemen. Daar spelen al problemen rondom de watervoorziening. Die zullen nog groter worden door de te verwachten bevolkingstoename. Alles bij elkaar genomen, en bij ongewijzigd beleid, zal de waterschaarste in het jaar 2100 gigantisch toenemen.”
Maar ook in gebieden waar de bevolkingsaantallen naar verwachting niet zullen stijgen, kan waterschaarste toenemen. “In Europa zal de watervraag misschien wel dalen met een dalend bevolkingsaantal, maar de economie kan wel worden geraakt. Volgens de modellen krijgt 67 procent van de mensen te maken met schoon waterschaarste. Wereldwijd is het beeld daarom hetzelfde: de competitie om schoon en kwalitatief afdoende water neemt alleen maar toe.”
Om dat te voorkomen, of in elk geval de gevolgen ervan te beperken, pleiten de onderzoekers voor strengere regels en een ander waterbeleid. “Er is een integrale aanpak nodig waarbij we niet alleen kijken hoeveel water er nog is, maar ook de waterkwaliteit meenemen. Daarnaast moeten vooral de industrie en energiesector hun productieprocessen aanpassen aan warmer en schaarser water. En dat alles kan niet zonder internationale samenwerking, omdat waterproblemen nu eenmaal niet stoppen bij landsgrenzen.”
