0
0
0
s2smodern

Maak de dreigende gevolgen van extreem weer concreet en dichtbij. En leg de nadruk op het samen doen. Dat zijn aanbevelingen uit een onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam naar hoe burgers kunnen worden aangespoord om zelf klimaatmaatregelen te nemen. Want informeren en creëren van bewustwording volstaan niet.

“Consequenties van extreem weer hebben te maken met comfort, niet met levensbedreigingen.” “Ik maak me wel eens zorgen. Maar dan denk ik ook weer: Nederland is heel goed met waterbeheer dus het zal wel goedkomen.” Deze citaten van bewoners uit de regio Noorderkwartier zijn typerend voor hoe veel mensen denken over klimaatverandering en wat zij daarbij zelf kunnen doen, vindt Loes Kreemers, onderzoeker bij het lectoraat Psychologie voor een duurzame stad van de Hogeschool van Amsterdam. “Klimaatverandering is voor velen nog een ver-van-mijn-bed-show.”

Loes KreemersLoes Kreemers

Kreemers haalt de uitspraken aan tijdens het door Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier georganiseerde webinar Samen naar een klimaatbestendig Noorderkwartier op 23 juni. Zij was projectleider van een onderzoek van het lectoraat naar hoe burgers in het stedelijk gebied kunnen worden aangezet om klimaatadaptieve maatregelen te nemen. Op basis van uitgebreide gesprekken met 64 bewoners zijn zes aanbevelingen geformuleerd (zie kader onderaan).

Opmaat voor meerjarige campagne
De onderzoeksresultaten vormen de opmaat voor een gezamenlijke communicatiestrategie voor klimaatadaptatie in het gedeelte van Noord-Holland boven het Noordzeekanaal (inclusief Texel). Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, drinkwaterbedrijf PWN en de 28 gemeenten gaan deze strategie opstellen. Zij willen hiermee in het voorjaar van 2021 naar buiten treden.

Dat moet leiden tot een meerjarige campagne, vertelt senior communicatieadviseur Nina Lambalk van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. “De campagne richt zich op meerdere doelgroepen. In maart hopen we daadwerkelijk te starten met een van de communicatievormen. We willen met acties een sneeuwbaleffect creëren om uiteindelijk echt het gedrag van bewoners te veranderen.”

Bewustwording onvoldoende
Terug naar het verhaal van Kreemers. Gemeenten, waterschappen en andere partijen zetten vaak in op informatie en bewustwording om klimaatmaatregelen door burgers te stimuleren. Wat zij daarmee bereiken, valt echter niet zelden tegen. “Bewustwording is belangrijk maar echt onvoldoende”, stelt Kreemers.

Het beïnvloeden van gedrag is volgens haar een veel complexer vraagstuk. Voor actie zijn allerlei bouwstenen nodig, zoals risicoperceptie, handelingsperspectief en de rol van andere mensen. “Als je werkelijk wil weten hoe je burgers kan bereiken, moet je naast de burgers gaan staan.”

Wanneer gaan mensen acties uitvoeren? Kreemers presenteert daarvoor het COM-B model. Er zijn drie determinanten voor gedragsverandering: capaciteit, gelegenheid en motivatie (zowel de bewuste als onbewuste drijfveren). “Alleen als alle drie aanwezig zijn, komt gedrag tot stand. Houd daarmee rekening. Ik heb bijvoorbeeld zelf het vermogen en de motivatie om in mijn nieuwe huurwoning tegels uit de tuin te halen, maar van de huisbaas moeten ze erin blijven.”

Investeren in groepsgevoel
De mensen die meededen aan het onderzoek, gaven aan dat zij zich weinig zorgen maken over de aanpak van klimaatverandering. Begrijpelijk volgens Kreemers. “Zij hebben het idee dat de organisaties die zich bezighouden met duurzaam waterbeheer, daarin gewoon ontzettend goed zijn. Dat klopt ook.”

Daarom is het bij klimaatadaptatie van groot belang om te investeren in collectieve bewustwording, dus het groepsgevoel. “Benadruk dat we het samen doen. En maak duidelijk wat de diverse acties bijdragen aan het grotere geheel. Met samen bedoel ik niet alleen de mensen in de wijk. Laat ook weten dat verschillende partijen zoals gemeenten en waterschappen hun verantwoordelijkheid nemen.”

Verkleinen van psychologische afstand
De deelnemers kregen een twintigtal mogelijke consequenties van extreme droogte of extreme regen voorgelegd, met het verzoek daaraan een cijfer tussen de 1 (zeer weinig zorgen) en 7 (zeer veel zorgen) te geven. Nergens kwam dit hoger uit dan gemiddeld een 4.

Het is een uitdaging om de urgentie te vergroten, zegt Kreemers. Maak daarvoor de dreigende gevolgen van extreem weer concreet en dichtbij. “De psychologische afstand is groot voor veel mensen. Het is niet hier, niet nu en niet bij mij. Het is zaak om te breken met de gedachte het allemaal ver van mensen af ligt. Zeg als overheid en autoriteitsfiguren: het is al nu en hier en bij jou.”

Het verkleinen van de psychologische afstand is erg belangrijk voor de bereidheid van mensen om in actie te komen. Kreemers: “Wij zagen bijvoorbeeld dat mensen die wel schade aan hun huis hebben gehad, veel meer open stonden voor wat zij konden doen om dat tegen te gaan. Maar dan konden ze bijvoorbeeld niet vinden hoe ze dit moesten doen.”

Mensen kunnen gemiddeld tussen de drie en vier maatregelen noemen, bleek bij het onderzoek. Kreemers besluit daarom met een tip. “Toon hoe de burger gemakkelijk zelf maatregelen kan nemen, leg daarvan de voordelen uit en laat zien met welke stappen iemand dat gedaan krijgt. Dat is echt een belangrijke rol voor gemeenten en waterschappen.”


ZES AANBEVELINGEN

1) Nu: mensen in de regio maken zich weinig zorgen over gevolgen van extreem weer. Aanbeveling: verhoog de risicoperceptie onder bewoners door de dreigende gevolgen van extreem weer concreet en dichtbij te maken.

2) Nu: er is nog onvoldoende kennis over welke handelingsperspectieven van belang zijn. Aanbeveling: bied concrete, effectieve, laagdrempelige handelingsperspectieven. 
3) Nu: bewoners realiseren zich onvoldoende dat zij onmisbaar zijn voor klimaatadaptatie. Aanbeveling: verhoog het verantwoordelijkheidsgevoel door het belang van individuele acties te benadrukken. 
4) Nu: er is geen sociale norm die klimaatadaptief gedrag stimuleert. Aanbeveling: creëer een groepsgevoel (‘we doen het samen’).
5) Nu: Maatregelen voor klimaatadaptatie sluiten niet duidelijk aan op wat bewoners bezighoudt. Aanbeveling: sluit aan bij wat mensen belangrijk vinden.
6) Nu: De omgeving is niet altijd ingericht op klimaatadaptieve initiatieven van bewoners. Aanbeveling: zorg voor een omgeving die het nemen van klimaatadaptieve maatregelen faciliteert.


MEER INFORMATIE
Terugkijken webinar

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Beste waterschappers, als jullie de waterpeilen pas per 1 april opzetten, dan beginnen we het groeiseizoen dus met een nagenoeg leeg watersysteem. Het opzetten van de peilen moet minstens een maand eerder. En ja, dat kan plaatselijk enige natschade geven. Accepteren we dat niet, dan moeten we in mei en juni niet 'huilie-huilie' doen over droogte. Dan hebben we dat deels zelf veroorzaakt.
@RogerHallo Roger, dank voor je reactie. Ik help je graag verder en kan je voorzien van alle informatie waar je om vraagt. We hebben een aantal mooie referenties, artikelen in diverse vakbladen en uiteraard onze eigen website. Ik denk echter dat dit platform daar niet de aangewezen plaats voor is. Ik kom dan ook graag verder met je in contact. Zou je een mail kunnen sturen naar marketing@pathema.nl?
De recente berichtgeving rondom het watergebruik van datacenters is gebaseerd op onjuiste cijfers en aannames. Cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek en het waterleidingbedrijf PWN geven een heel ander beeld. Daarnaast is het in Nederland reeds wettelijk geregeld dat de levering van water voor drinkwater altijd voor de levering aan de industrie gaat. Door onjuiste berichtgeving wordt er onterecht een panieksituatie gecreëerd, met verstrekkende gevolgen.
Allereerst is er regelgeving die waterlevering regelt bij tekorten. Wettelijk is geregeld dat drinkwater altijd voor gaat middels de verdringings categorien. Dit is na te lezen op de Rijkswaterstaat, Infomil en wordt ook aangegeven door het waterleidingsbedrijf PWN die in Noord Holland levert.
PWN : https://www.pwn.nl/over-pwn/pers-en-nieuws/drinkwater/de-inwoners-van-noord-holland-kunnen-er-altijd-op-rekenen-dat-er?nid=1368
Daarnaast is er bij het watergebruik capaciteit van de aansluiting en verbruik door elkaar gehaald. Het werkelijke verbruik voor de alle industrie in Noord Holland wbt koelwater is volgens het waterbedrijf 0,6% van hun totale levering. Dit komt neer op 672 duizend m3 aan totaal industrie koelwater gezien PWN 112 miljoen m3 in totaal levert. Daarvan nemen die 2 datacenters maar een gedeelte van op. Iets geheel anders dan de 4,6 miljoen m3 die werd gesuggereerd in het artikel. Volgens het CBS gebruikt de hele IT sector in Nederland 1 miljoen m3 water, de 0,88% in het artikel hierboven. Dit is open data die volledig in het artikel is genegeerd.
Naar de toekomst toe streven we ernaar het waterverbruik naar nul te brengen. Nieuwe datacenters gebruiken al veel minder water en het ook in de media bekende project in Zeewolde gebruikt oppervlaktewater ipv drinkwater. Dus ook de extrapolaties naar de toekomst toe gaan mank.
De links naar het CBS en PWN kunt u hier vinden:
https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82883NED/table?dl=1A42C
https://www.pwn.nl/over-pwn/pers-en-nieuws/drinkwater/de-inwoners-van-noord-holland-kunnen-er-altijd-op-rekenen-dat-er?nid=1368
https://www.pwn.nl/over-pwn
Het rapport was trouwens zo klein qua onderzochte datacenters en zo divers dat er geen enkel duidelijk beeld uit te halen was. Daarom heeft de provincie het niet gepubliceerd. Dat geven ze ook aan in hun reactie aan de NOS.
Wat betreft chemicaliën, die gaat om kleine hoeveelheden zout om het water zachter te maken om apparatuur te sparen. Het water wordt meerdere malen gebruikt. De toevoegingen vallen binnen de normen en milieu wetgeving en vergunning van het bedrijf gaf ook Microsoft aan.
Op onze website hebben we nog meer links staan naar openbare bronnen over water, energieverbruik, bebouwing, etc.
Zie: https://www.dutchdatacenters.nl/cijfers-1/

Indien er verder vragen zijn we als branche organisatie dit altijd bereid dit verder toe te lichten.
Er is onderzocht wat het effect is van een watertemperatuur voor zoetwater vissen. Een zeer relevant onderzoek. Is er ook onderzocht wat het effect is voor de zalmen en forellen die kuit schieten in de rivier waar hun ouders kuit hebben geschoten?
Als het zeewater warmer wordt kunnen deze vissen denk ik geen andere rivier (een meer noordelijke rivier) uitzoeken om die op te zwemmen en kuit te schieten.
Laten we uitkijken dat de Japanse bladvlo die nu ingezet is tegen de duizendknoop niet later een probleem gaat vormen wat we nu nog niet overzien. Soms is het middel erger dan de kwaal.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.