0
0
0
s2smodern

Maak de dreigende gevolgen van extreem weer concreet en dichtbij. En leg de nadruk op het samen doen. Dat zijn aanbevelingen uit een onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam naar hoe burgers kunnen worden aangespoord om zelf klimaatmaatregelen te nemen. Want informeren en creëren van bewustwording volstaan niet.

“Consequenties van extreem weer hebben te maken met comfort, niet met levensbedreigingen.” “Ik maak me wel eens zorgen. Maar dan denk ik ook weer: Nederland is heel goed met waterbeheer dus het zal wel goedkomen.” Deze citaten van bewoners uit de regio Noorderkwartier zijn typerend voor hoe veel mensen denken over klimaatverandering en wat zij daarbij zelf kunnen doen, vindt Loes Kreemers, onderzoeker bij het lectoraat Psychologie voor een duurzame stad van de Hogeschool van Amsterdam. “Klimaatverandering is voor velen nog een ver-van-mijn-bed-show.”

Loes KreemersLoes Kreemers

Kreemers haalt de uitspraken aan tijdens het door Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier georganiseerde webinar Samen naar een klimaatbestendig Noorderkwartier op 23 juni. Zij was projectleider van een onderzoek van het lectoraat naar hoe burgers in het stedelijk gebied kunnen worden aangezet om klimaatadaptieve maatregelen te nemen. Op basis van uitgebreide gesprekken met 64 bewoners zijn zes aanbevelingen geformuleerd (zie kader onderaan).

Opmaat voor meerjarige campagne
De onderzoeksresultaten vormen de opmaat voor een gezamenlijke communicatiestrategie voor klimaatadaptatie in het gedeelte van Noord-Holland boven het Noordzeekanaal (inclusief Texel). Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, drinkwaterbedrijf PWN en de 28 gemeenten gaan deze strategie opstellen. Zij willen hiermee in het voorjaar van 2021 naar buiten treden.

Dat moet leiden tot een meerjarige campagne, vertelt senior communicatieadviseur Nina Lambalk van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. “De campagne richt zich op meerdere doelgroepen. In maart hopen we daadwerkelijk te starten met een van de communicatievormen. We willen met acties een sneeuwbaleffect creëren om uiteindelijk echt het gedrag van bewoners te veranderen.”

Bewustwording onvoldoende
Terug naar het verhaal van Kreemers. Gemeenten, waterschappen en andere partijen zetten vaak in op informatie en bewustwording om klimaatmaatregelen door burgers te stimuleren. Wat zij daarmee bereiken, valt echter niet zelden tegen. “Bewustwording is belangrijk maar echt onvoldoende”, stelt Kreemers.

Het beïnvloeden van gedrag is volgens haar een veel complexer vraagstuk. Voor actie zijn allerlei bouwstenen nodig, zoals risicoperceptie, handelingsperspectief en de rol van andere mensen. “Als je werkelijk wil weten hoe je burgers kan bereiken, moet je naast de burgers gaan staan.”

Wanneer gaan mensen acties uitvoeren? Kreemers presenteert daarvoor het COM-B model. Er zijn drie determinanten voor gedragsverandering: capaciteit, gelegenheid en motivatie (zowel de bewuste als onbewuste drijfveren). “Alleen als alle drie aanwezig zijn, komt gedrag tot stand. Houd daarmee rekening. Ik heb bijvoorbeeld zelf het vermogen en de motivatie om in mijn nieuwe huurwoning tegels uit de tuin te halen, maar van de huisbaas moeten ze erin blijven.”

Investeren in groepsgevoel
De mensen die meededen aan het onderzoek, gaven aan dat zij zich weinig zorgen maken over de aanpak van klimaatverandering. Begrijpelijk volgens Kreemers. “Zij hebben het idee dat de organisaties die zich bezighouden met duurzaam waterbeheer, daarin gewoon ontzettend goed zijn. Dat klopt ook.”

Daarom is het bij klimaatadaptatie van groot belang om te investeren in collectieve bewustwording, dus het groepsgevoel. “Benadruk dat we het samen doen. En maak duidelijk wat de diverse acties bijdragen aan het grotere geheel. Met samen bedoel ik niet alleen de mensen in de wijk. Laat ook weten dat verschillende partijen zoals gemeenten en waterschappen hun verantwoordelijkheid nemen.”

Verkleinen van psychologische afstand
De deelnemers kregen een twintigtal mogelijke consequenties van extreme droogte of extreme regen voorgelegd, met het verzoek daaraan een cijfer tussen de 1 (zeer weinig zorgen) en 7 (zeer veel zorgen) te geven. Nergens kwam dit hoger uit dan gemiddeld een 4.

Het is een uitdaging om de urgentie te vergroten, zegt Kreemers. Maak daarvoor de dreigende gevolgen van extreem weer concreet en dichtbij. “De psychologische afstand is groot voor veel mensen. Het is niet hier, niet nu en niet bij mij. Het is zaak om te breken met de gedachte het allemaal ver van mensen af ligt. Zeg als overheid en autoriteitsfiguren: het is al nu en hier en bij jou.”

Het verkleinen van de psychologische afstand is erg belangrijk voor de bereidheid van mensen om in actie te komen. Kreemers: “Wij zagen bijvoorbeeld dat mensen die wel schade aan hun huis hebben gehad, veel meer open stonden voor wat zij konden doen om dat tegen te gaan. Maar dan konden ze bijvoorbeeld niet vinden hoe ze dit moesten doen.”

Mensen kunnen gemiddeld tussen de drie en vier maatregelen noemen, bleek bij het onderzoek. Kreemers besluit daarom met een tip. “Toon hoe de burger gemakkelijk zelf maatregelen kan nemen, leg daarvan de voordelen uit en laat zien met welke stappen iemand dat gedaan krijgt. Dat is echt een belangrijke rol voor gemeenten en waterschappen.”


ZES AANBEVELINGEN

1) Nu: mensen in de regio maken zich weinig zorgen over gevolgen van extreem weer. Aanbeveling: verhoog de risicoperceptie onder bewoners door de dreigende gevolgen van extreem weer concreet en dichtbij te maken.

2) Nu: er is nog onvoldoende kennis over welke handelingsperspectieven van belang zijn. Aanbeveling: bied concrete, effectieve, laagdrempelige handelingsperspectieven. 
3) Nu: bewoners realiseren zich onvoldoende dat zij onmisbaar zijn voor klimaatadaptatie. Aanbeveling: verhoog het verantwoordelijkheidsgevoel door het belang van individuele acties te benadrukken. 
4) Nu: er is geen sociale norm die klimaatadaptief gedrag stimuleert. Aanbeveling: creëer een groepsgevoel (‘we doen het samen’).
5) Nu: Maatregelen voor klimaatadaptatie sluiten niet duidelijk aan op wat bewoners bezighoudt. Aanbeveling: sluit aan bij wat mensen belangrijk vinden.
6) Nu: De omgeving is niet altijd ingericht op klimaatadaptieve initiatieven van bewoners. Aanbeveling: zorg voor een omgeving die het nemen van klimaatadaptieve maatregelen faciliteert.


MEER INFORMATIE
Terugkijken webinar

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

Laatste reacties op onze artikelen

Goede dag, ik heb uw verslag gelezen over het afvalwater op de Oude Rijn bij Katwijk. Ik woon zelf aan de Zandsloot te Katwijk een aftakking van de Oude Rijn. Hoe kom ik te weten of deze Zandsloot geschikt is om te zwemmen? Ik zwem regelmatig. Is dit mogelijk met gebruik maken van een swimsuit en oog bescherming.
De Zandsloot is ongeveer 8 meter breed en ongeveer 400 meter lang, met aan de uitlopen de Oude Rijn.
Wat we met zijn allen de afgelopen 150-200 jaar in vijf forse ontwateringsgolven/afwateringsgolven (1. kanalisaties, 2. ontginningen en bebossingen, 3. beekverbeteringen, 4. ruilverkavelingen (nooit meer honger) en 5 verstedelijking) gemaakt hebben, is helaas niet in enkele jaren te herstellen.
Toch deel ik de zorgen van Patrick, ook al zeilen we bij waterschap Aa en Maas al scherper aan de wind dan 20 jaar geleden. Van #herstelsponswerkinglandschap naar #ontwikkelsponswerkinglandschap. Zie ook de Stowa-pagina over klimaatrobuuste beekdallandschappen.
Iedereen weet toch dat zandgrond slecht water vasthoudt. Maar als je kijkt naar de zandgronden in Drenthe, Twente, Veluwe en de Achterhoek, speelt de drooglegging en aanleg van de N.O.P. ook een rol van betekenis voor wat betreft het sneller wegstromen van het grondwater van het "Oude Land naar het Nieuwe Land" omdat er minder tegendruk is.
Het is nog erger dan Patrick schrijft: decennia geleden is meer dan de helft van het land in het kader van de ruilverkavelingen omgespit en is ten minste even zoveel biodiversiteit verdwenen. Door de ruilverkavelingen zijn de landbouwpercelen zodanig ontwaterd dat er nu in de zomer een watertekort is. Als we niet oppassen wordt het grondwater onder grote Natura 2000-gebieden, zoals de Veluwe 's-winters geïnjecteerd met systeemvreemd water uit de grote rivieren, dat daaruit in de zomer wordt onttrokken. Zodoende wordt de natuur dubbel gepakt.
Prima stuk! Nu het draagvlak nog. Zet 'm op! Als een hoger waterpeil in een stadspark (Alkmaar), eigendom van de gemeente al kan worden tegen gehouden door de CDA (met alle middelen om de 2 boeren/pachters te ontzien) ten koste van de weidevogels!!!! Dan moet er nog heel wat water....

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.