Een consortium onder leiding van HZ University of Applied Sciences kijkt in het onderzoeksproject Geen zee te hoog naar goede alternatieven voor traditionele dijkversterking die tegelijk voordelig zijn voor economie en natuur. Dat gebeurt in drie living labs langs de Westerschelde. Een belangrijk element is het maatschappelijk draagvlak.

Het onderzoek gaat op 1 juni officieel van start en duurt vier jaar. De hoofdvraag is: hoe kan in de ruimtelijke inrichting van land-waterovergangen worden geanticipeerd op verschillende scenario’s voor (versnelde) zeespiegelstijging? Het doel is tweeledig, vertelt Teun Terpstra, lector Resilient Deltas bij de HZ.

Teun TerpstraTeun Terpstra

“Wij onderzoeken enerzijds hoe met binnen- en buitendijkse maatregelen het landschap van de toekomst kan worden vormgegeven in Zeeland. Hierin staat waterveiligheid voorop maar krijgen ook het economisch gebruik en de natuurwaarden een plek. Anderzijds kijken we naar de manier waarop de betrokken partijen gezamenlijk een leerproces kunnen doorlopen. Durven we met elkaar de discussie te voeren over welke stappen nodig zijn en hoe die worden vormgegeven?”

Weinig ruimte voor dijkversterking in Zeeland
De HZ is penvoerder van het onderzoeksproject Geen zee te hoog. Tot het consortium behoren verder Wageningen University & Research, NIOZ, Natuurmonumenten, Provincie Zeeland, Rijkswaterstaat Zee en Delta, Waterschap Scheldestromen en de gemeenten Borsele, Hulst, Kapelle, Reimerswaal en Vlissingen. Ook lokale stakeholders worden betrokken bij het onderzoek.

Het project is een onderdeel van de onderzoekslijn waarin de HZ kijkt naar wat de zeespiegelstijging op de lange termijn betekent voor Zeeland. Hoewel er nog veel onzekerheden zitten in de scenario’s voor deze stijging, bestaat er volgens Terpstra een reëel risico dat in de toekomst het continueren van de huidige strategie van dijkversterking onvoldoende is. “In onze provincie en met name langs de Westerschelde is nu al weinig ruimte om zeedijken breder en hoger te maken. Daarom zijn andere maatregelen nodig. We onderzoeken wat alternatieven kunnen zijn.”

Drie waarden een plek gegeven
De bedoeling is om drie waarden een plek te geven. “We gaan op zoek naar mogelijkheden om tegelijkertijd de veiligheid van de Zuidwestelijke Delta te waarborgen, de natuur en biodiversiteit op orde te houden en een goed economisch perspectief te bieden. In de huidige discussie ligt dat erg moeilijk. Zo is de landbouwsector mordicus tegen het opgeven van land voor water. Daarom bekijken we hoe iedereen zijn ei kwijt kan in een toekomststrategie. Ik ben ervan overtuigd dat we gezamenlijk ver kunnen komen, al zullen er altijd twistpunten blijven.”

 'We bekijken hoe iedereen zijn ei kwijt kan in een toekomststrategie'

Terpstra noemt een aantal mogelijke buiten- en binnendijkse oplossingen. “Met het ophogen en laten begroeien van voorlanden kun je kwelders herstellen die meegroeien met de zeespiegelstijging. Zo dragen ze bij aan waterveiligheid en natuurherstel. Ook kun je bijvoorbeeld een dubbele dijk of wisselpolder aanleggen. Het gebied tussen de twee dijken kan diverse gebruiksfuncties hebben, zoals natuur, recreatie of zilte landbouw en aquacultuur. Bij wisselpolders laat je water en sediment binnen waardoor de bodem via opslibbing langzaam hoger komt te liggen. Daardoor wordt de bescherming tegen zeespiegelstijging en hoogwater robuuster. Zo’n oplossing ligt wel gevoelig.”

Locaties samen met bewoners bepaald
Het onderzoek vindt plaats in drie living labs. De locaties zijn nog niet bepaald, vertelt Terpstra. “We doen dat samen met alle betrokken stakeholders, om een valse start te voorkomen. Eerst maken we een afwegingskader: welke locaties zijn geschikt? Wij houden hiervoor interviews met boeren, bewoners en andere betrokkenen om meteen al het gesprek met hen aan te gaan.”

Het vertrouwen in de overheid is in Zeeland beschadigd door ontpolderplannen als het Hedwige-Prosperproject. “Uit lopend onderzoek blijkt dat er sterke gevoelens van frustratie en machteloosheid zijn over het besluit tot ontpoldering. In de living labs willen we onderzoeken hoe het vertrouwen kan worden hersteld door mensen vroegtijdig bij een project te betrekken.”

Gestreefd naar representatieve selectie
Er zal een selectie van verschillende typen locaties worden gemaakt. Deze zijn min of meer representatief voor andere Zeeuwse plekken, zegt Terpstra. “We denken aan een locatie met binnendijkse mogelijkheden, een locatie waar buitendijks maatregelen kunnen worden genomen en een stedelijk gebied. Hiervoor zal Wageningen University & Research ruimtelijke ontwerpen maken.”

Bij de keuze weegt ook het belang van Waterschap Scheldestromen mee. “Wij kiezen bijvoorbeeld een locatie waarvan al duidelijk is dat een dijk afgekeurd gaat worden volgens de veiligheidsnormen. Daarom is Zuid-Beveland als gebied een serieuze kanshebber. Hier moet een zeedijk worden versterkt, zijn landbouw en natuur belangrijk en zijn ook in het voorland maatregelen mogelijk.”

Het betekent niet dat er tijdens het onderzoek een schop de grond ingaat. “Dat gebeurt pas als een dijk echt versterkt wordt. Wij willen wel in de voorfase al in beeld hebben gebracht welke alternatieven voor de traditionele dijkversterking mogelijk zijn op een bepaalde plek.”

Onderzoeksproject goede start
Het onderzoeksproject Geen zee te hoog wordt mogelijk gemaakt door een RAAK PRO-subsidie. Die is toegekend door het Nationaal Regieorgaan SIA dat praktijkgericht onderzoek van hogescholen subsidieert. Met de cofinanciering erbij opgeteld is het budget ruim een miljoen euro. Daarmee is het voor de HZ een relatief groot onderzoek, merkt Terpstra op.

 'Wij willen inzicht krijgen in wat op het niveau van het hele bekken kan worden gedaan'

“Het is een goede start maar wij kunnen hiermee niet alle aspecten die van belang zijn voor het omgaan met zeespiegelstijging fundamenteel onderzoeken. Ook is om die reden de ruimtelijke schaal beperkt tot de Westerschelde. Samen met andere partijen werken we daarom al aan nieuwe voorstellen op de schaal van de gehele Zuidwestelijke Delta.”

Strategie voor bekken nodig
Op welke opbrengst hoopt de HZ-lector na vier jaar onderzoek? “Wij streven ernaar dat we door de oplossingsmogelijkheden inzicht krijgen in wat op het niveau van het bekken kan worden gedaan. Want het ontwikkelen van een strategie heeft alleen zin als die voor het hele bekken werkt. Anders schiet de bescherming op lange termijn tekort.”

Terpstra wijst op het gevaar dat de Westerschelde in de toekomst moet worden afgesloten, als er geen langetermijnstrategie komt om dit water open te houden. “Dat zou funest zijn voor de ecologie en ook schadelijk voor de economische belangen van bijvoorbeeld zeehavens. Daarom zou het mooi zijn als we met ons onderzoek een beeld krijgen van ruimtelijke langetermijnstrategieën, die kunnen bijdragen aan zowel het openhouden van de Westerschelde als aan de aanpak van andere problemen in Zeeland zoals de binnendijkse verzilting.”

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Hoe gaat men deze drempelwaarden handhaven?
Louis Peperzak Leren van het rampjaar
Ik volgde de tv serie met interesse. Deze video is ook erg interessant en zeer leuk gemaakt! Hopelijk lukt het om dit verder uit te werken, in een boek of promotie. Graag met gedetailleerde kaarten.
Lastig dat consequenties van prijsstijgingen per DW-bedrijf steeds anders worden uitgedrukt. Kan dat nog genormaliseerd worden? Bijv. Differentiatie naar en procentuele prijsstijgingen van DW-vastrecht? Dan wordt de interessante vergelijking eenvoudiger. Dank alvast.
Johan Raap Een stout biertje
Heel leuk initiatief, maar helaas is vergeten dat het flesje van statiegeld moet zijn. Natuurlijk brengen wij het allemaal braaf naar de glasbak, maar je moest eens weten hoeveel mensen / jongelui misschien die dat niet doen. Overal vind ik die krengen, met name desperado flesjes en van die twist off flesjes. Vanuit LCIA is al lang bekend dat statiegeld een goede wijze is om te besparen op energie, grondstoffen en water, binnen een straal van (en hier mag ik geen verantwoording nemen) 400 km. Dus mijn stelling is 'geef het goede voorbeeld en blijf bij aankoop weg van statiegeld loze flesjes'. Succes allemaal en proost
Laat ik eerlijk zijn, de afgelopen drie jaar heb ik met vele mensen over dit thema gesproken. En elke keer valt mij 2 dingen op A) veel mensen weten niet echt wat waterschappen zijn en wat ze doen B) als je uitlegt dat het ook een overheidsorganisatie is op nivo van gemeente en met bestuursverkiezingen, dan fronst men de wenkbrauwen eerst, maar dan vindt men het tevens vreemd dat er ook niet-politieke organisaties in meedoen. Dus samengevat, gemiddelde snapt men er niks van maar we hebben wel een mening, over politisering in dit geval. Realiseer aub dat mensen überhaupt komen stemmen op deze functionele overheid omdat het tegenwoordig tegelijkertijd uitgevoerd wordt met de verkiezingen voor de provincies. Maak ik me zorgen, jazeker. Het is functionele overheid dus dat vraagt ook een zekere mate van inhoudelijke kennis van de specifieke taken van de waterschappen. Ik geef dus graag de suggestie om nu echt door te jassen en het waterschap (-sbestuur) op te heffen, de kennis te borgen, het watersysteembeheer onder provincie te zetten (politiek) en het zuiveringsbeheer apart te zetten als nutsbedrijf, zoals bijvoorbeeld de drinkwaterbedrijven, met functioneel toezicht. Alleen dan kan ook de vergunningverlening en handhaving van rwzi’s –en misschien ook wel van riooloverstorten- eindelijk eens zuiver gaan geschieden. Succes.

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!