Om het grondwatersysteem in Brabant beter bestand te maken tegen droogte en waterschaarste, moet er jaarlijks ‘tot wel’ 100 miljoen m3 per jaar minder grondwater worden onttrokken. Daarnaast moet 100 tot 150 miljoen m3 per jaar meer grondwater worden aangevuld via infiltratie. Een ‘droogteregisseur’ moet in Brabant de droogteaanpak vaart geven en in goede banen leiden. En daar is wel een provinciaal droogtefonds voor nodig.

Deze en andere adviezen geeft de adviescommissie droogte in het adviesrapport ‘Zonder water, geen later’. Het rapport werd vandaag op de Brabantse Waterdag in Werkendam gepresenteerd door oud-minister Melanie Maas Geesteranus, voorzitter van de adviescommissie.

De adviescommissie doet de voorstellen op verzoek van het Breed Bestuurlijk Grondwateroverleg in Brabant. Het advies komt bovenop het convenant grondwater dat al van kracht is om te komen tot herstel van de grondwaterbalans in Brabant. Dat loopt echter tot 2027, de adviescommissie droogte komt met plannen waarmee verder wordt gekeken in de toekomst: 2040.

Het huidige watersysteem in Brabant is onvoldoende bestand tegen droogte en waterschaarste. Ook is het niet veerkrachtig genoeg om natuurherstel en ontwikkeling mogelijk te maken. Dat is enerzijds toe te schrijven aan de inrichting van het systeem dat gericht is op snelle afvoer van water en anderzijds aan de grootschalige onttrekking van grondwater voor de drinkwaterproductie en door industrie en landbouw. Tel daarbij op de toenemende watervraag door ‘de sociaaleconomische dynamiek’ en de effecten van de klimaatverandering en het probleem wordt in de toekomst almaar groter.

Melanie Schultz van Haegen 180 vk Melanie Maas GeesteranusBij ongewijzigd beleid blijft de provincie kampen met structurele lage grondwaterstanden, aldus de adviescommissie. “We balanceren op het randje van wat nét kan, maar eigenlijk is het onverantwoord”, zei Maas Geesteranus. “Een trendbreuk is noodzakelijk.” De oplossing vergt zowel gebiedsgericht als sectorspecifieke maatregelen, aldus de adviescommissie. Ook belangrijk: verhoogt waterbewustzijn van ‘alle spelers in de waterketen’. “Ook van de Brabanders zelf”, staat in het rapport.

12 adviezen
In het rapport worden 12 adviezen verstrekt om te komen tot een 'omslag in het Brabantse grondwaterbeheer'. 
Naast het drastisch terugbrengen van de grondwateronttrekking, het beter vasthouden van water en het vergroten van de waterinfiltratie, stelt de commissie dat er hydrologische bufferzones moeten komen rondom het Natuurnetwerk Brabant en de bekensystemen in de provincie. Voorts moet in het grondwaterbeleid natuur nevengeschikt worden aan andere watergebruikers in de provincie.

Brabant Water, dat nu nog zijn drinkwater maakt uit enkel grondwater, moet op zoek naar andere bronnen en inzetten op andere zuiveringstechnieken om bijvoorbeeld brak en zout water geschikt te maken voor drinkwaterproductie. Dit vraagt om meer investeringen en investeringsruimte, waarbij de adviescommissie Rijk en provincie oproept om die ruimte te bieden. Zo vraagt de adviescommissie het kabinet om drinkwaterbedrijven de mogelijkheid te bieden om onder specifieke voorwaarden af te wijken van WACC, de winstreguleringsmaatregel die waterbedrijven beperkt in hun investeringsmogelijkheden. Ook moet er ‘een stevige prijsprikkel’ komen om het het drinkwatergebruik te verminderen, aldus de commissie.

Grondputten
Andere adviezen: maak het slaan van grondputten – ongeacht de grootte – vergunningsplichtig en belast het gebruik van het grondwater, een maatregel die ook moet gelden voor bestaande beregeningsputten. Industrie en landbouw moeten meer ruimte krijgen om water her te gebruiken of gezuiverd water in te nemen, zoals effluent van rwzi’s door landbouwbedrijven.

Bedrijven en industriële clusters moeten evenveel water gaan infiltreren als ze gebruiken. En om innovatie te stimuleren moet er een innovatieagenda komen en gebiedsgerichte samenwerking tussen bedrijven die inzetten op vernieuwing. Ook wil de commissie een kennis- en innovatieprogramma voor circulair watergebruik.

Voorts heeft de commissie het vizier op de woningbouw. Op korte termijn moet bij de bouw van nieuwe woningen hemelwateropvang en infiltratie verplicht worden. De Brabantse waterschappen moeten visies ontwikkelen voor de stroomgebieden waarin ze aangeven welke van de adviezen kunnen worden gerealiseerd. Daar is wel haast bij; in 2025 moet de provincies die stroomgebiedvisies vast stellen, zodat er tot 2040 voldoende tijd overblijft voor de uitvoering.

Droogteregisseur
Om de Brabants watertransitie vaart te geven, bepleit de adviescommissie de aanstelling van een provinciale droogteregisseur, naar voorbeeld van de landelijke Deltacommissaris. “De droogteregisseur werkt als buitenboordmotor, houdt oog op het doelbereik, forceert doorbraken waar nodig en vormt noodzakelijke coalities”, staat geschreven in het rapport.

Veel van de bepleitte maatregelen vergen de nodige investeringen, daarom moet er een provinciaal Droogtefonds komen. Deze moet gevuld worden met zowel provinciale als landelijke middelen, bijvoorbeeld uit het Deltafonds.


Naast voormalig minister van Infrastructuur en Milieu Maas Geesteranus zaten in de adviescommissie: Annemieke Nijhof (directeur Deltares), Floris Alkemade (architect en voormalig Rijksbouwmeester), Pieter Tops (bijzonder hoogleraar Data Science en ondermijning JADS), Marijke Huysmans (hoofddocent grondwater Vrije Universiteit Brussel) en Theo Koekkoek (ondernemer en commissaris bij o.a. VION, Efteling en Cosun).


LEES OOK:
H2O Actueel: De Dommel blijft kwetsbare beken voeden met 'overlevingswater'
H2O Actueel: Brabant Water moet knoop doorhakken over alternatieve drinkwaterbronnen, zoals zeewater

Voor het reageren op onze artikelen hebben we enkele richtlijnen. Klik hier om deze te bekijken.

Het kan soms even duren voor je reactie online komt. We controleren ze namelijk eerst even.

Typ uw reactie hier...
Cancel
You are a guest ( Sign Up ? )
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Interessant artikel? Laat uw reactie achter.

(advertentie)

Laatste reacties op onze artikelen

Het is mijn ervaring dat als je de dikke stengels onder een knoop op zeg 30 cm hoogte afknipt, de stengel opvult met paar procentige glyfosaat, alles in de directe omgeving aan plant mee gaat. Je dood dan via de wortel ipv het blad en er naast spuiten...
Heet water, electrocutie, afdekken, allemaal leuk, maar beperkt effectief en mega duur.
Over zulke grote hoeveelheden gif hebben we het nou ook weer niet......
De zeespiegelstijging is onder de 20 cm per eeuw.
Er is geen reden aan te nemen dat hier een versnelling in gaande is. Artikel lijkt iets verergering te suggereren. Dat lijkt dan dus niet zo.
Oprukkend zout blijft daarmee een belangrijk aandachtspunt, geen reden tot paniek.
Dries Buitenwerf Eindelijk, het d-woord viel
Watertekort: In Nederland is het de gewoonte om water altijd vanaf oppervlakte te infiltreren in de bodem, nu weten we als we altijd een richting door een filter gaan dat dit filter dichtslaat en we steeds minder water via deze route naar het diepere grondwater zullen stromen. Als we willen voorkomen dat het diepere zoete grondwater vervolgens door zeewater wordt aangevuld zullen we dus in Oost Nederland het grondwater van onderaf moeten aanvullen cq ipv 100 m boven afpomphoogte infiltreren op 100 m onder afpomp hoogte in moeten pompen. Water dat onder druk op deze diepte (boven het zoute grondwater) wordt toegevoerd zal geen verstopping creëren en zout water wegdrukken. De weg naar boven gaat heel traag omdat het water afhankelijk van de soortelijke massa verschillen meest horizontaal zal bewegen. Als er vervolgens 100 m hoger water wordt opgepompt, zal er minder zeewater naar binnen worden getrokken.
STELLING: We zijn veel te laat, lopen achter de feiten aan en de klimaatverandering komt echt op stoom. Waar halen we de mankracht vandaan om er wat aan te doen? Op naar Duitsland.
In een interessant artikel in The Guardian wordt het succes gedeeld van onder andere De Grensmaas:
https://www.theguardian.com/environment/2022/sep/20/dutch-rewilding-project-turns-back-the-clock-500-years-aoe
Wat opvalt is de lange termijn waarin dat project zich afspeelt: de planfase begon in 1990.
Nu zijn de grenzen van ons watersysteem bereikt. Maar niet alleen van het water systeem: de biodiversiteit staat onder druk, overal speelt milieuvervuiling: in de lucht, de bodem, het water en de het diepere grondwater. Er zit een grote energietransitie aan te komen en er wordt geroepen om een systeemverandering (het werkelijke probleem is onze engineerings-maatschappij). Daarnaast staan alle sectoren te spingen om mensen: de grenzen zijn bereik van wat in Nederland uitgevoerd kan worden.
Op de achtergrond speelt de exponentiele ontwikkeling van de klimaat verandering: hitte, droogte, extreme neerslag, stormen en extreem weer: ze worden heftiger, talrijker en duren langer. Zo komt ook onze voedselvoorziening (en die van de gehele wereld) onder druk.
Een hybride giga crisis dreigt: alles klapt in een keer om. Zoals een helder meertje in een keer troebel wordt, a la migraine aanval. https://www.delta.tudelft.nl/article/spinoza-winnaars-gaan-migraine-te-lijf
We wisten in 1972 - met het uitkomen van het rapport: Grenzen aan de Groei (MIT - Club van Rome) - dat het deze kant uit zou gaan. We zitten precies op het voorspelde scenario.
Dat betekent voor ons Deltalandje: houd sterk rekening met plan D.
Zowel voor mitigatie (bovenstrooms investeren en voorkomen) als voor de meerslaagse veiligheid liggen veel van de toekomst scenario's buiten Nederland... in Duitsland. Daar ligt een deel van onze onvoorkoombare toekomst.
Nederland kan geen zeespiegelstijging voorblijven. De Waddenzee verdrinkt bij meer dan 3mm/jr. Hoe graag we dat ook zouden willen. Dat beeld moet nu eens duidelijk worden. We zijn kwetsbaar, we blijven kwetsbaar en we worden steeds kwetsbaarder. En we hebben niet de menskracht om te 'dweilen'.
Dat betekent bv: stop de Zuid-plaspolder. Het geeft een compleet verkeerd beeld en een vals signaal van veiligheid.
https://www.waterforum.net/geen-land-ter-wereld-zou-onder-9-meter-nap-bouwen/
Voorkomen is beter dan niet te genezen: maar we zijn 50 jaar te laat om klimaatverandering te voorkomen. De klimaatverandering is een feit. Multi-stress de norm. Het gaat nu voor NEDERland om de vraag waarop we inzetten voor 2100: Ik stel: op naar hoger Nederland en richting Duitsland.
Plaatje: Eindhoven was vroeger een bloeiende badplaats - toneelstuk uit 1982 - toen was het gevoel van urgentie veel hoger dan nu.
https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Eindhoven_was_vroeger_een_bloeiende_badplaats_-_Zuidelijk_Toneel_Globe_-_1982-02-06
Dit artikel presenteert resultaten gebaseerd op onderzoek dat van den Akker ruim vijf jaar geleden heeft gepubliceerd in Stromingen. Op zijn methodiek is destijds van diverse kanten inhoudelijke kritiek geleverd (Olsthoorn, 2014a,b,c; Leenen, 2014). Hieraan gaat hij nu volledig voorbij. Ook negeert hij dat zijn aanpak fysisch-wiskundig gezien aantoonbaar onjuist is (Zaadnoordijk, 2017) en ontkent hij het inzicht van de NHV-werkgroep Achtergrondverlaging (van Bakel e.a., 2017).

- Bakel, J. van, E. Querner, G. Rot, G. Schouten, N. Straathof, W. Vaarkamp, J.P. Witte, W.J. Zaadnoordijk (2017) Zicht op Achtergrondverlaging, rapport van de Werkgroep Achtergrondverlaging van de Nederlandse Hydrologische Vereniging, Wageningen, mei 2017.
- Leenen, H. (2014) Reactie op artikel "Tussen Theis en Hantush"van Cees van den Akker, Stromingen, 20, nummer 3, p.65-69.
- Olsthoorn, T. (2014a) De dynamica van de verlaging van Terwisscha of in vergelijkbare situaties, revisited, Stromingen, 20, nummer 1, p15-33.
- Olsthoorn, T. (2014b) Tussen De Glee en Dupuit, revisited, Stromingen, 20, nummer 1, p35-55.
- Olsthoorn, T. (2014c) De fysische onderbouwing van de overdrachtsfactor nader bekeken, Stromingen, 20, nummer 3, p.11-25
- Zaadnoordijk, W.J. (2017) Kanttekeningen bij gebruik van differentiaalvergelijking van v/d Akker, notitie 7 maart 2017, beschikbaar op: http://www.debakelsestroom.nl/kennisbank/attachment/memobijdiffvergvdakker_v4_opm-jvb-20-maart-2017/.

Willem Jan Zaadnoordijk, Flip Witte en Jan van Bakel

Zelf reageren? Dat kan onder alle artikelen met een Mijn H2O/KNW account.

Aanmelden voor H2O Nieuws
Ontvang twee keer per week het laatste waternieuws in je mailbox!