Aantal zwemlocaties met slechte waterkwaliteit snel toegenomen; zorgen over blauwalg

Binnen een maand tijd is het aantal waarschuwingen voor slechte waterkwaliteit op officiële zwemlocaties fors gestegen. Dat meldde ANP vandaag op basis van data van Zwemwater.nl. Waar eind juni nog op 46 locaties gewaarschuwd werd voor gezondheidsrisico’s, is dat een maand later ruim verdubbeld naar 104 zwemplekken.

Naast dat er voor meer locaties een waarschuwing is afgegeven, geldt ook voor meer locaties een negatief zwemadvies. Op 56 zwemlocaties wordt zwemmen momenteel afgeraden. Eind juni gold dat nog voor 35 locaties. 

Zwemwaterdata
De data op Zwemwater.nl zijn afkomstig van Rijkswaterstaat, de provincies en de waterschappen, die op deze website gezamenlijk actuele informatie bijhouden over de (biologische) hygiëne en de fysieke veiligheid van officiële buitenzwemplekken. Op deze locaties wordt de waterkwaliteit gedurende het zwemseizoen – voor de meeste zwemwaterlocaties van 1 mei tot 1 oktober – regelmatig (soms wekelijks, soms elke 14 dagen) gecontroleerd op bacteriële verontreinigingen zoals E. coli, intestinale enterokokken en blauwalg. 

Bij een lichte overschrijding volgt een hermeting, zodat een toevallige verontreiniging (bijvoorbeeld door watervogels) niet direct tot sluiting van een locatie leidt. Als de kwaliteit echter slecht blijft, kunnen provincies een waarschuwing laten uitgaan, een negatief zwemadvies afgeven of een zwemverbod instellen. Op zwemwater.nl en in de Zwemwaterapp kunnen mensen zien wat de actuele status van een zwemlocatie is. 

Daarnaast wordt eens per jaar, vóór aanvang van het zwemseizoen, voor iedere zwemlocatie een algemene kwaliteitsklasse vastgesteld (slecht, aanvaardbaar, goed of uitmuntend), op basis van de laatste vier zwemseizoenen. Deze kwaliteitsklassen worden aangegeven op de informatieborden die op iedere locatie staan. 

Blauwalg
Door de hoge temperaturen, het neerslagtekort en verminderde stroming zijn de omstandigheden momenteel gunstig voor blauwalg. “We maken ons zorgen om de problemen met blauwalgen”, aldus een woordvoerder van de Unie van Waterschappen vandaag in het AD. “Ze zijn vaak de oorzaak van de problemen met zwemwater. Juist in de periodes die uitnodigen tot een frisse duik, krijgt het zwemwater het steeds zwaarder.”

Zo is de watertemperatuur van het Veerse Meer deze zomer al diverse keren “dik boven de 25 graden geweest”, zei beleidsmedewerker Michiel Bil van de Provincie Zeeland vandaag in de PZC. “Dan heb je grotere kans op ziektes in het water en komen algen sneller tot bloei. Twee weken geleden, toen we de eerste meldingen van vissterfte kregen, was het water 27,6 graden. Inmiddels is het weer wat gezakt, maar het zal me niets verbazen als het water aan de kant de 30 graden aantikt, wanneer het weer zo warm wordt.”

Ruimte voor verbetering
In juni bleek uit het jaarlijkse zwemwaterrapport van het Europees Milieuagentschap dat 94,3 procent van de 757 zwemwaterlocaties waarover Nederland gerapporteerd had, aan de minimale kwaliteitsnormen van de Europese Zwemwaterrichtlijn voldeed. Dit houdt in dat 94,3 procent van die locaties onder de kwaliteitsklassen ‘aanvaardbaar’, ‘goed’ of ‘uitmuntend’ viel. 

Van de gerapporteerde zwemlocaties viel 70,9 procent onder de categorie ‘uitmuntend’. Daarmee scoort Nederland ten opzichte van andere EU-landen aan de lage kant. In slechts vijf landen (Slowakije, België, Hongarije, Polen en Estland) ligt dit percentage lager. 

Ook behoort Nederland samen met Estland en Frankrijk tot de enige drie EU-landen waar de (vierjarig gemiddelde) zwemwaterkwaliteit op minstens 3 procent van de zwemlocaties in 2025 als ‘slecht’ beoordeeld is. Dit gaat in Nederland om 31 zwemlocaties (4,1 procent van het totaal). 

Zoektocht naar meer zwemlocaties
Ondertussen zijn provincies door de klimaatverandering op zoek naar meer zwemplekken waar mensen verkoeling kunnen vinden. Zo nam de Provincie Zuid-Holland begin deze maand een motie aan om te onderzoeken van welke plekken langs vaarwateren een veilige zwemlocatie gemaakt zou kunnen worden. 

“Als provincie zijn we verantwoordelijk voor recreatieplekken, maar de waterkwaliteit is vaak slecht. En doordat Zuid-Holland sterk verstedelijkt is, zijn er steeds minder goede afkoelingsplekken tijdens hitte”, lichtte provinciale statenlid Tessa Beeloo toe aan de NOS. “We vinden het belangrijk dat er zwemwater is in de buurt van waar mensen wonen. Ook voor mensen die niet op vakantie kunnen, geen geld hebben voor uitjes of duur parkeren bij plassen.”

LEES OOK
H₂O Vakartikel: E. coli in het zwemwater bij het Sloterstrand: resultaat en perspectief
H₂O Vakblad: Antibioticaresistente bacteriën verspreiden zich via het afvalwater - hoe lossen we dat op?
H₂O Actueel: RIVM: Onderzoek op meer zwemlocaties nodig voor completer beeld van ‘rattenziekten’